Đề xuất tăng mức phạt hành chính tối đa lên 1,5 tỷ đồng, mở rộng xử phạt không cần lập biên bản

Trong dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi năm 2026, Bộ Công an đề xuất nâng mức phạt hành chính tối đa đối với cá nhân từ một tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng. Đối với tổ chức, mức phạt tối đa được giữ ở ngưỡng gấp đôi so với cá nhân, tương ứng ba tỷ đồng.

Theo cơ quan soạn thảo, các mức xử phạt hiện hành đã được áp dụng từ năm 2012 đến nay. Trong khoảng thời gian này, nhiều chỉ số kinh tế có sự thay đổi đáng kể. Lương cơ sở từ mức 1,05 triệu đồng/tháng năm 2012 đã tăng lên 2,34 triệu đồng/tháng vào năm 2025. Thu nhập bình quân đầu người cũng tăng từ khoảng 2 triệu đồng/tháng lên 7,7 triệu đồng/tháng vào năm 2024.

Bộ Công an cho rằng tại không ít lĩnh vực, lợi ích thu được từ hành vi vi phạm đã vượt xa mức tiền phạt tối đa hiện nay. Điều này khiến chế tài xử phạt bằng tiền chưa thực sự phát huy tác dụng ngăn ngừa, đồng thời chưa phản ánh đúng tính chất và mức độ của hành vi vi phạm.

Không chỉ đề xuất nâng trần xử phạt, dự thảo còn bổ sung cơ chế cho phép Chính phủ quy định mức phạt tiền tối đa trong từng lĩnh vực. Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, quy định này sẽ tạo sự chủ động trong việc điều chỉnh các khung xử phạt khi cần thiết mà không phải chờ sửa đổi luật.

Cơ chế mới được kỳ vọng sẽ giúp các quy định xử phạt linh hoạt hơn trước những biến động của thực tế, từ yếu tố kinh tế như sự thay đổi giá trị đồng tiền cho đến sự xuất hiện của những loại hình vi phạm mới. Tuy nhiên, đối với các lĩnh vực chưa được luật quy định, Chính phủ chỉ được quyết định mức phạt tối đa sau khi có sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Một điểm đáng chú ý khác trong dự thảo là việc mở rộng phạm vi áp dụng hình thức xử phạt không lập biên bản. Hiện nay, quy định này chỉ áp dụng đối với các trường hợp bị phạt đến 500.000 đồng đối với cá nhân và một triệu đồng đối với tổ chức. Dự thảo đề xuất nâng gấp đôi các mức này.

Nếu được thông qua, nhiều hành vi vi phạm hành chính đơn giản, đặc biệt trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông, có thể được xử lý nhanh hơn thông qua quyết định xử phạt tại chỗ mà không cần thực hiện thủ tục lập biên bản như hiện nay.

Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo cũng đề xuất bãi bỏ quy định bắt buộc phải lập biên bản đối với các vi phạm được phát hiện bằng phương tiện hoặc thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ. Thay vào đó, dữ liệu thu thập từ camera giám sát, thiết bị ghi hình, ghi âm và các phương tiện kỹ thuật khác có thể được sử dụng trực tiếp làm căn cứ ban hành quyết định xử phạt.

Theo Bộ Công an, thực tế cho thấy nhiều trường hợp vi phạm có tính chất đơn giản đã được ghi nhận đầy đủ bằng dữ liệu điện tử. Việc vẫn phải thực hiện thêm bước lập biên bản không chỉ làm phát sinh thủ tục mà còn kéo dài thời gian xử lý và tăng chi phí thực hiện.

Những thay đổi được đề xuất trong dự thảo được kỳ vọng sẽ góp phần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm bớt khối lượng hồ sơ giấy tờ, tiết kiệm thời gian cho cả người dân và cơ quan thực thi, đồng thời tạo điều kiện để lực lượng chức năng tập trung nguồn lực vào các vụ việc phức tạp hơn.

Hiện dự thảo đang được lấy ý kiến đến hết ngày 9/7 và dự kiến sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 của Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.