Hà Nội lý giải việc chọn Phúc Thịnh và Thư Lâm thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa

UBND TP Hà Nội vừa ban hành Đề án triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" trên địa bàn thành phố.

Theo Đề án, Phúc Thịnh và Thư Lâm là hai xã liền kề được lựa chọn triển khai đồng thời nhờ đáp ứng nhiều tiêu chí về tổ chức không gian phát triển. Khu vực này được đánh giá còn nhiều tiềm năng mở rộng, có vị trí tương đối độc lập, kết nối thuận tiện với các trục giao thông chính và hành lang xanh, phù hợp định hướng phát triển đô thị xanh, thông minh và bền vững.

Hai địa phương có tổng diện tích tự nhiên 86,53 km² với gần 199.000 dân, thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 90 triệu đồng mỗi năm. Theo mục tiêu của Đề án, đến năm 2030 khu vực này dự kiến thu hút khoảng 700.000 người sinh sống, trở thành mô hình thí điểm quy mô lớn để phục vụ việc nhân rộng trên toàn thành phố.

Việc triển khai tại hai xã liền kề cũng nhằm đánh giá khả năng tổ chức không gian phát triển trên diện rộng, đồng thời kiểm nghiệm cơ chế phối hợp trong quản lý hạ tầng, cung cấp dịch vụ công, quản trị dân cư và phát triển kinh tế liên vùng. Khi mô hình vận hành ổn định, Hà Nội sẽ nghiên cứu báo cáo Trung ương để xem xét việc hợp nhất hai xã theo thẩm quyền, hướng tới hình thành một đơn vị hành chính mới.

Phúc Thịnh sở hữu nhiều lợi thế về vị trí và động lực phát triển

Theo Đề án, Phúc Thịnh có diện tích 42,69 km² với gần 96.000 dân. Hiện địa phương đã hình thành hệ thống thôn, làng, khu dân cư, cụm công nghiệp và khu tái định cư trên diện tích khoảng 1.203 ha. Bên cạnh hơn 3.065 ha đang được đầu tư phát triển, xã vẫn còn khoảng 459 ha chưa có dự án, chủ yếu nằm ven đầm Vân Trì và phía bắc đường Vành đai 3, được quy hoạch dành cho cây xanh, mặt nước và hạ tầng kỹ thuật.

Địa phương hiện không còn hộ nghèo, chỉ còn 57 hộ cận nghèo. Dự toán thu ngân sách năm 2026 đạt gần 1.880 tỷ đồng, trong đó nguồn thu chủ yếu đến từ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đất đai. Trên địa bàn đang triển khai 53 dự án đầu tư ngoài ngân sách, tạo nguồn lực quan trọng cho quá trình phát triển hạ tầng và đô thị.

Một trong những ưu thế nổi bật của Phúc Thịnh là vị trí cửa ngõ phía Bắc Thủ đô, tiếp giáp sông Hồng và nằm gần cầu Nhật Tân, cầu Thăng Long cũng như Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Nhờ đó, địa phương có khả năng kết nối đồng thời đường bộ, đường thủy và đường hàng không, giữ vai trò quan trọng trong hành lang phát triển giữa trung tâm Hà Nội với khu vực động lực phía Bắc.

Theo quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, Phúc Thịnh thuộc cực tăng trưởng phía Bắc, được định hướng phát triển các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, logistics và công nghệ cao gắn với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Toàn bộ địa bàn cũng đã được phủ kín quy hoạch phân khu đô thị, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các dự án quy mô lớn.

Trong giai đoạn hiện nay, Phúc Thịnh đang có nhiều dự án trọng điểm như Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long Urban City rộng gần 700 ha với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 100.000 tỷ đồng, các dự án nhà ở xã hội Tiên Dương 1, Tiên Dương 2, Bệnh viện TH, trụ sở các đơn vị thuộc Bộ Công an cùng nhiều dự án khác trên trục Nhật Tân - Nội Bài.

Năm 2025, tổng sản phẩm của xã đạt gần 19.716 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người khoảng 90,9 triệu đồng. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh theo hướng công nghiệp - xây dựng, chiếm gần 70%; thương mại - dịch vụ chiếm hơn 26%, trong khi nông nghiệp còn hơn 4%.

Hiện địa phương có gần 1.600 doanh nghiệp và hơn 2.200 hộ kinh doanh, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và các chuỗi liên kết sản xuất trong thời gian tới.

Thư Lâm còn nhiều quỹ đất để mở rộng không gian phát triển

Thư Lâm có diện tích tự nhiên 43,84 km² với khoảng 102.800 dân. Theo Đề án, địa phương còn khoảng 1.276 ha đang được đầu tư phát triển cùng hơn 600 ha đất chưa có dự án, chủ yếu nằm dọc sông Cà Lồ và khu vực giáp tỉnh Bắc Ninh. Phần lớn diện tích này được quy hoạch dành cho cây xanh, mặt nước và hạ tầng kỹ thuật, tạo điều kiện phát triển các không gian sinh thái và công trình công cộng.

Thành phố đánh giá Thư Lâm vẫn còn nhiều dư địa để triển khai đồng thời các chính sách mới. Việc toàn bộ địa bàn đã được phủ kín quy hoạch phân khu đô thị cũng giúp địa phương có cơ sở pháp lý thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ các dự án đầu tư và tổ chức lại không gian phát triển.

Bên cạnh đó, lợi thế kết nối với các tuyến giao thông lớn và các khu vực phát triển phía Bắc Thủ đô được kỳ vọng sẽ góp phần thu hút đầu tư, mở rộng không gian đô thị và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Trong năm 2025, tổng sản phẩm của Thư Lâm đạt khoảng 9.343 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người gần 88 triệu đồng. Cơ cấu kinh tế của địa phương gồm công nghiệp - xây dựng chiếm 53%, thương mại - dịch vụ gần 35% và nông nghiệp khoảng 12%.

Dự toán thu ngân sách năm 2026 đạt hơn 1.837 tỷ đồng. Hiện xã có 14 dự án đầu tư ngoài ngân sách với tổng diện tích khoảng 1.276 ha, được xem là nguồn lực quan trọng để hoàn thiện hạ tầng và thực hiện các mục tiêu của mô hình thí điểm.

Theo Đề án, ngoài Phúc Thịnh và Thư Lâm, 124 xã, phường còn lại của Hà Nội sẽ bắt đầu áp dụng các tiêu chí phù hợp của mô hình ngay từ năm 2026. Thành phố dự kiến tiến hành sơ kết vào năm 2030 nhằm hoàn thiện hệ thống tiêu chí, cơ chế và phương thức triển khai trước khi xem xét mở rộng mô hình trên phạm vi toàn địa bàn.