Từ năm 2026, hàng loạt quy định pháp luật giao thông đường bộ mới sẽ chính thức có hiệu lực tại Việt Nam, nhằm siết chặt an toàn người tham gia giao thông, quản lý tài xế và phương tiện vận tải, cũng như bảo vệ trẻ em khi di chuyển bằng ô tô. Các thay đổi này được đánh giá là bước tiến quan trọng giúp Việt Nam tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn giao thông, đồng thời nâng cao hiệu quả tuần tra, kiểm soát và trách nhiệm của người lái xe.

Một trong những điểm nhấn lớn nhất trong năm 2026 là quy định mới về an toàn trẻ em khi ngồi ô tô. Theo Luật số 118/2025/QH15 (có hiệu lực từ 1/7/2026), trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m không được ngồi cùng hàng ghế với người lái trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế. Đồng thời, ô tô chở trẻ em bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn phù hợp, như ghế trẻ em hoặc dây đai chuyên dụng, nhằm giảm thiểu rủi ro chấn thương nếu xảy ra va chạm. 

Với sự bổ sung này, mức phạt đối với người điều khiển phương tiện vi phạm quy định về an toàn trẻ em dao động từ 800.000 – 1.000.000 đồng, và không áp dụng đối với xe kinh doanh vận tải hành khách như taxi hay xe công nghệ. 

Về quản lý và giám sát tài xế, luật mới cũng đặt ra nhiều tiêu chí chặt chẽ hơn. Các loại xe kinh doanh vận tải hành khách từ 8 chỗ trở lên sẽ phải lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh trong khoang chở khách, nhằm giám sát hành vi của cả lái xe và hành khách. Các xe kinh doanh vận tải hành khách dưới 8 chỗ, xe tải, và xe vận tải nội bộ phải lắp thiết bị ghi hình người lái xe để hỗ trợ việc xử lý vi phạm và đảm bảo tuân thủ luật lệ.

Thời gian lái xe của tài xế kinh doanh vận tải cũng được điều chỉnh theo hướng tăng cường an toàn. Luật số 118/2025/QH15 quy định lái xe chỉ được điều khiển phương tiện liên tục không quá 4 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng, và tổng thời gian làm việc trong ngày, tuần sẽ tuân theo quy định của Bộ luật Lao động, thay vì giới hạn cố định “không quá 10 giờ/ngày và 48 giờ/tuần” như trước đây.

Ảnh minh họa: Vietnamnet

Một thay đổi đáng chú ý trong lĩnh vực đào tạo và cấp phép lái xe là mở rộng đối tượng được học và nâng hạng giấy phép lái xe hạng CE. Từ 1/7/2026, ngoài người có bằng C, những người có giấy phép hạng D1, D2 và D (chủ yếu là tài xế xe khách, xe buýt) cũng có thể đào tạo để nâng hạng lên CE, giúp giải quyết nhu cầu nhân lực trong vận tải đường dài và logistics. 

Ngoài những quy định liên quan trực tiếp đến an toàn và tài xế, các chế tài khác cũng sẽ được áp dụng từ đầu năm 2026. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải ô tô sẽ bắt đầu được thực thi từ 1/3/2026, yêu cầu ô tô lưu hành phải đáp ứng các mức khí thải theo tiêu chuẩn Euro tương ứng với năm sản xuất, góp phần giảm ô nhiễm môi trường. 

Bên cạnh đó, từ 1/1/2026, các địa phương có thể ban hành bảng lệ phí trước bạ riêng cho ô tô, xe máy, thay vì áp dụng mức chung do Bộ Tài chính quy định trước đây, nhằm tăng tính linh hoạt trong quản lý thuế và phí liên quan đến phương tiện. 

Những thay đổi này phản ánh nỗ lực của cơ quan chức năng trong việc cập nhật hệ thống pháp luật để phù hợp với yêu cầu thực tiễn và tiêu chuẩn an toàn toàn cầu. Người dân, đặc biệt là phụ huynh có trẻ em và tài xế kinh doanh vận tải đường dài, cần chủ động nắm bắt để đảm bảo tuân thủ đúng quy định khi tham gia giao thông trong năm 2026 và các năm tiếp theo. 

Theo Nguyễn Trang (SHTT)