Người dân có thể xác nhận tình trạng hôn nhân ở bất kỳ địa phương nào

Chiều 23/4, Quốc hội đã thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi) với nhiều điểm mới đáng chú ý, trong đó quy định cho phép người dân thực hiện đăng ký và xác nhận tình trạng hôn nhân tại bất kỳ UBND cấp xã nào, không còn bị ràng buộc bởi nơi thường trú hay tạm trú như trước.

Theo quy định mới, UBND cấp xã được quyền đăng ký các sự kiện hộ tịch cho cá nhân mà không phụ thuộc địa giới hành chính. Các thủ tục như khai sinh, kết hôn, giám hộ, nhận cha mẹ con, xác nhận tình trạng hôn nhân, khai tử cùng nhiều thông tin hộ tịch khác đều có thể được giải quyết linh hoạt tại bất kỳ địa phương nào.

Luật cũng quy định Chủ tịch UBND cấp xã là người có thẩm quyền ký các giấy tờ hộ tịch và có thể ủy quyền tùy theo điều kiện thực tế. Tuy nhiên, việc ủy quyền không áp dụng đối với giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn và các trường hợp có yếu tố nước ngoài nhằm đảm bảo tính chặt chẽ trong quản lý.

Một điểm đáng chú ý khác là các sự kiện hộ tịch phải được đăng ký đầy đủ, chính xác và kịp thời. Trong trường hợp không đủ điều kiện giải quyết, cơ quan đăng ký có trách nhiệm từ chối bằng văn bản và nêu rõ lý do. Mỗi sự kiện hộ tịch chỉ được đăng ký một lần, trừ trường hợp đăng ký lại kết hôn, đồng thời phải đảm bảo không xảy ra trùng lặp dữ liệu.

Luật cũng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt đối với việc quản lý dữ liệu hộ tịch. Việc thu thập, lưu trữ và khai thác thông tin phải đảm bảo an toàn, bảo mật và đúng mục đích. Các cơ quan đăng ký có trách nhiệm chủ động tra cứu dữ liệu điện tử từ các hệ thống liên quan, giúp người dân không phải cung cấp lại những giấy tờ đã có trong hệ thống, trừ trường hợp dữ liệu chưa đầy đủ hoặc không thể truy xuất.

Theo Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, việc sửa đổi luật lần này hướng tới phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền đăng ký hộ tịch, đồng thời tận dụng hiệu quả hệ thống dữ liệu đã được kết nối trên toàn quốc. Cơ sở dữ liệu hộ tịch hiện đã liên thông với các hệ thống quan trọng, đặc biệt là cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải quyết thủ tục hành chính.

Bên cạnh đó, đội ngũ công chức làm công tác hộ tịch tại địa phương đã được củng cố, đáp ứng yêu cầu chuyên môn. Quy định về ủy quyền ký giấy tờ cũng được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, trong đó giấy chứng tử có thể được ủy quyền để đảm bảo xử lý kịp thời, còn các giấy tờ quan trọng như khai sinh và kết hôn vẫn do lãnh đạo UBND cấp xã trực tiếp ký.

Luật Hộ tịch (sửa đổi) cũng hoàn thiện hệ thống dữ liệu hộ tịch, bao gồm cả bản số hóa sổ hộ tịch giấy và các thông tin cá nhân như họ tên, ngày sinh, nơi sinh, giới tính, số định danh, quốc tịch và nơi cư trú. Trường hợp phát hiện sai sót, người dân có quyền yêu cầu điều chỉnh. Nếu có sự khác biệt giữa dữ liệu điện tử và sổ giấy, thông tin trong sổ hộ tịch giấy sẽ được ưu tiên làm căn cứ điều chỉnh.

Theo kế hoạch, Luật Hộ tịch (sửa đổi) sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, mở ra bước thay đổi lớn trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho người dân.