Nguyên nhân Hà Nội ô nhiễm nặng: Giao thông, xây dựng và bụi PM2.5 khiến không khí ngộp thở, cảnh báo sức khỏe!

Hà Nội nhiều lần trong năm 2025 được hệ thống IQAir xếp vào nhóm những thành phố ô nhiễm hàng đầu thế giới. Vào sáng 2/1, chỉ số AQI trung bình của thành phố lên tới 278, trong khi các trạm quan trắc tại Tây Hồ và Hai Bà Trưng ghi nhận lần lượt 297 và 231 - mức "rất không tốt cho sức khỏe". Ngày 3/1, nhiều khu vực thậm chí chạm ngưỡng 305, khiến Thủ đô trở thành một trong những điểm ô nhiễm nhất toàn cầu. Trong những tháng còn lại, AQI dao động 160-220, phản ánh tình trạng ô nhiễm không khí kéo dài, PM2.5 dày đặc, gây nguy cơ cao về bệnh hô hấp, tim mạch, đặc biệt với trẻ em, người già và nhóm bệnh nền.

Nguyên nhân chính là lượng phương tiện cá nhân quá đông đúc. Hàng triệu xe máy, ô tô di chuyển mỗi ngày thải ra khói bụi và khí độc hại. Hạ tầng giao thông chưa đủ đáp ứng dẫn đến ùn tắc kéo dài, làm tăng tích tụ bụi mịn PM2.5. Bên cạnh đó, các công trình xây dựng, khu công nghiệp, làng nghề ven đô, cùng việc đốt rác, rơm rạ ở ngoại thành cũng góp phần làm ô nhiễm nặng nề. Các yếu tố khí tượng mùa đông như nghịch nhiệt, gió nhẹ khiến bụi và khí độc bị “khóa” sát mặt đất, tạo ra sương mù và không khí ngột ngạt.

Cấu trúc đô thị dày đặc dân cư, thiếu không gian xanh như công viên, hồ nước và cây xanh làm giảm khả năng lọc tự nhiên của không khí. Khi nhiều nguồn phát thải cùng hoạt động, không khí không thể tự làm sạch và bụi PM2.5 tích tụ liên tục. Chuyên gia môi trường đánh giá rằng ô nhiễm tại Hà Nội là hệ quả của "tích tụ phát thải + quy hoạch đô thị + điều kiện khí tượng bất lợi", không phải là hiện tượng tạm thời, và sẽ tái diễn định kỳ vào mùa hanh - đông nếu không có biện pháp đồng bộ.

Giải pháp toàn diện được đề xuất gồm phát triển giao thông công cộng, khuyến khích xe điện, kiểm soát khí thải công nghiệp và xây dựng, mở rộng không gian xanh, phục hồi mặt nước đô thị, đồng thời quản lý chặt chẽ các hoạt động đốt rác và xây dựng. Lộ trình cấm xe máy xăng tại trung tâm từ năm 2026 là một bước đi nhằm giảm phát thải từ giao thông.

Đồng thời, cơ quan chức năng cần minh bạch dữ liệu không khí, công khai AQI và giám sát liên tục. Chuyên gia y tế cảnh báo rằng ô nhiễm kéo dài làm tăng nguy cơ bệnh đường hô hấp, tim mạch và các bệnh nền, đặc biệt với nhóm nhạy cảm. Các biện pháp can thiệp y tế cộng đồng cần được triển khai đồng bộ để giảm thiểu nguy cơ.

Nếu không có hành động quyết liệt, Hà Nội có nguy cơ trở thành nơi “khí độc đặc quánh”, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân, giảm chất lượng sống và cản trở phát triển bền vững. Kinh nghiệm từ những thành phố ô nhiễm nhất thế giới cho thấy ô nhiễm không khí không chỉ là vấn đề môi trường mà còn là bài toán sinh tồn đô thị.

Hà Nội đang đứng trước thách thức lớn, đòi hỏi chính quyền, doanh nghiệp và người dân phối hợp để giảm ô nhiễm không khí, cải thiện chất lượng sống và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Việc áp dụng các giải pháp đồng bộ từ giao thông, xây dựng đến không gian xanh là điều cần thiết để thành phố không tiếp tục “ngộp thở” giữa bụi PM2.5 và khói độc.