Nhân chứng chỉ vị trí nghi hố chôn tập thể liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng, kể lại cảnh tượng không thể quên

Ngày 31/5, Bộ Tư lệnh TP.HCM đưa ông Võ Huy Thịnh (70 tuổi) đến khảo sát hiện trường tại công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng. Ông Thịnh cho biết bản thân từng chứng kiến cảnh chôn cất tập thể các chiến sĩ tại nghĩa trang Đô Thành - khu vực nay là công viên Lê Thị Riêng - cách đây 58 năm. Tuy nhiên, ông không phải là một trong ba em nhỏ xuất hiện trong bức ảnh lịch sử mà Bộ Tư lệnh TP.HCM đang tìm kiếm nhân chứng liên quan.

Theo lời kể của ông Thịnh, thời điểm xảy ra sự việc, ông mới 12 tuổi, đang học lớp đệ lục (tương đương lớp 7 hiện nay). Do chiến sự ác liệt diễn ra liên tục trong nội thành Sài Gòn, trường học phải đóng cửa. Khoảng 10h sáng một ngày sau Tết Mậu Thân, ông cùng nhóm bạn từ khu vực Ngã ba Ông Tạ đến nghĩa trang Đô Thành chơi.

Tại đây, ông nhìn thấy xe tải của quân đội Việt Nam Cộng hòa chạy vào nghĩa trang từ hướng đường Lê Văn Duyệt (nay là đường Cách Mạng Tháng Tám), chở theo khoảng chục thi thể đã phân hủy, trương phình, nhiều thi thể không còn nguyên vẹn do trúng bom đạn. Trong số đó có một số người mặc áo bà ba đen.

Ông kể lại, các nhân viên thuộc Sở Vệ sinh dùng cáng đưa thi thể xuống một hố đất hình chữ nhật dài hơn 10m, sâu khoảng 5m, sau đó rải lớp bột màu trắng nhằm giảm mùi hôi. “Các thi thể được xếp chồng ngay ngắn như hộp cá mòi rồi xe ủi tiến hành lấp đất lại”, ông Thịnh nhớ lại.

Theo xác định của ông, vị trí hố chôn nằm cách cổng nghĩa trang khoảng 50m, lệch về phía bên trái theo hướng nhìn từ đường Lê Văn Duyệt. Đối chiếu với sơ đồ nghĩa trang Đô Thành trước đây và hiện trạng công viên Lê Thị Riêng hiện nay, ông nhận định khu vực này có thể nằm gần nhà truyền thống phía sau cổng công viên trên đường Cách Mạng Tháng Tám, cách cư xá Bắc Hải khoảng 500m.

Sau năm 1975, ông Thịnh nhập ngũ và tham gia chiến đấu tại Campuchia. Đến năm 1978, ông bị thương, thủng màng nhĩ rồi trở về TP.HCM sinh sống.* “Tôi luôn nhớ cảnh chôn cất tập thể hôm đó và mong góp sức tìm kiếm các liệt sĩ”,* ông chia sẻ.

Dẫn đầu đoàn khảo sát, thiếu tướng Nguyễn Thành Trung - Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM cho biết, việc tái khởi động công tác tìm kiếm bắt nguồn từ một bức ảnh lịch sử do hãng thông tấn AP (Mỹ) gửi về gần đây. Bức ảnh ghi lại cảnh hai người đàn ông cùng ba em nhỏ đứng quan sát việc chôn cất các chiến sĩ tại khu đất trống thuộc nghĩa địa Chí Hòa, còn gọi là nghĩa địa Đô Thành.

Từ việc đối chiếu nhiều tài liệu lịch sử, thiếu tướng Trung cho biết sau chiến dịch Tết Mậu Thân 1968, khu vực nay là công viên Lê Thị Riêng từng là nơi chôn tập thể các chiến sĩ đặc công, biệt động Sài Gòn trong hai rãnh sâu hình chữ nhật.

Ông cũng cho biết, trước khi công viên được xây dựng vào năm 1983, lực lượng chức năng từng quy tập hơn chục hài cốt liệt sĩ tại đây. Từ các tư liệu, hình ảnh và lời kể của nhân chứng, bước đầu lực lượng quân đội nhận định khu vực nghi có hố chôn tập thể nằm gần nhà truyền thống và cầu Thê Húc trong công viên.

Theo thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, sau đợt khảo sát này, Bộ Tư lệnh TP.HCM sẽ báo cáo Ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Quân khu 7, đồng thời tổ chức hội thảo để tổng hợp thông tin, khoanh vùng các vị trí nghi vấn.

Đơn vị cũng dự kiến phối hợp với Khoa Vật lý địa cầu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP.HCM sử dụng thiết bị khảo sát địa vật lý bằng sóng siêu âm để kiểm tra lòng đất tại những khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ, trước khi xây dựng phương án quy tập phù hợp.