Những tiêu chuẩn để trở thành Tổng Bí thư, Thường trực Ban Bí thư

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, một nội dung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng là việc các đại biểu tiến hành bầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa mới. Trên cơ sở đó, Ban Chấp hành Trung ương sẽ tổ chức Hội nghị lần thứ nhất để bầu Bộ Chính trị, Tổng Bí thư và Ban Bí thư theo quy định.

Trước Đại hội, Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII đã thông qua danh sách nhân sự trình Đại hội XIV xem xét, bầu Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV. Công tác chuẩn bị nhân sự được triển khai kỹ lưỡng, với nhiều lần thảo luận, cho ý kiến nhằm thống nhất phương hướng, quan điểm, nguyên tắc, tiêu chuẩn, điều kiện, cơ cấu, số lượng và quy trình nhân sự.

Một trong những căn cứ quan trọng trong quá trình này là Quy định 365/2025 của Bộ Chính trị, quy định tiêu chuẩn đối với cán bộ thuộc diện Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý, đồng thời xác lập khung tiêu chuẩn cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý.

Theo quy định, cán bộ lãnh đạo các cấp phải đáp ứng 6 nhóm tiêu chuẩn chung, gồm: bản lĩnh chính trị, tư tưởng; phẩm chất đạo đức, lối sống và kỷ luật; trình độ và năng lực; uy tín và khả năng quy tụ, đoàn kết; kết quả thực hiện nhiệm vụ; cùng với yêu cầu về sức khỏe, độ tuổi và kinh nghiệm công tác.

Tiêu chuẩn đối với Ủy viên Trung ương Đảng

Ủy viên Trung ương Đảng phải là những cán bộ tiêu biểu của Đảng, gương mẫu về bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống; có tinh thần tiên phong, tính kỷ luật, tính nhân văn, năng lực và uy tín toàn diện.

Họ cần được đào tạo bài bản, có kiến thức tổng hợp, trải qua rèn luyện và thử thách trong thực tiễn; có tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược, tinh thần trách nhiệm cao và tích cực tham gia hoạch định đường lối, chính sách cũng như phát huy vai trò lãnh đạo tập thể của Ban Chấp hành Trung ương.

Bên cạnh đó, những cán bộ này phải có thành tích nổi bật, kết quả công việc cụ thể; có khả năng tập hợp, đoàn kết và huy động sức mạnh tổng hợp để tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách, nhiệm vụ của Đảng và chiến lược phát triển đất nước trong lĩnh vực, địa bàn được giao phụ trách.

Ủy viên Trung ương còn phải có năng lực dự báo, xử lý kịp thời các tình huống phức tạp; khả năng làm việc độc lập; tố chất lãnh đạo chiến lược; khát vọng cống hiến vì nước, vì dân; kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và lợi ích nhóm.

Nhân sự đảm nhiệm chức danh này phải từng kinh qua và hoàn thành tốt nhiệm vụ ở các vị trí lãnh đạo chủ chốt cấp dưới trực tiếp hoặc tương đương.

Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng

Ủy viên dự khuyết Trung ương là những cán bộ trẻ, cơ bản đáp ứng tiêu chuẩn của Ủy viên Trung ương; thể hiện tinh thần quyết liệt, hiệu quả trong thực thi nhiệm vụ; có hiểu biết về tình hình trong nước, khu vực và thế giới; đủ khả năng tham gia thảo luận, đóng góp ý kiến và đề xuất giải pháp đối với các vấn đề thực tiễn.

Những cán bộ này cần chứng minh được năng lực lãnh đạo, quản lý qua thực tiễn; hoàn thành tốt nhiệm vụ ở các chức vụ đã đảm nhiệm; có triển vọng phát triển và sẵn sàng đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo khi được phân công. Trường hợp đặc biệt do Ban Chấp hành Trung ương quyết định.

Tiêu chuẩn đối với Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư

Ngoài việc đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn của Ủy viên Trung ương, nhân sự giữ chức danh Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư phải thực sự tiêu biểu, mẫu mực về bản lĩnh chính trị, đạo đức, trí tuệ, ý chí chiến đấu và năng lực lãnh đạo; không bị chi phối bởi áp lực bên ngoài hay lợi ích nhóm.

Họ cần là người quyết đoán, quyết liệt, hiệu quả trong công tác; am hiểu sâu rộng tình hình trong nước và quốc tế; nhạy bén về chính trị, kinh tế; có hiểu biết toàn diện về xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Bên cạnh đó, những cán bộ này phải có trách nhiệm cao trong xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, tham gia hoạch định đường lối, chính sách lớn; đồng thời có tâm và tầm trong xây dựng đội ngũ cán bộ, bảo đảm sự kế thừa và phát triển bền vững giữa các thế hệ.

Điều kiện về kinh nghiệm là phải là Ủy viên Trung ương chính thức trọn một nhiệm kỳ trở lên; từng giữ và hoàn thành tốt các chức vụ lãnh đạo chủ chốt cấp tỉnh hoặc lãnh đạo ban, bộ, ngành, tổ chức chính trị – xã hội ở Trung ương. Với cán bộ trong quân đội, phải kinh qua chức vụ chủ trì cấp quân khu. Trường hợp đặc biệt do Ban Chấp hành Trung ương quyết định.

Tiêu chuẩn đối với Tổng Bí thư

Nhân sự giữ cương vị Tổng Bí thư phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn của Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư; đồng thời là người có uy tín đặc biệt cao trong Trung ương, trong toàn Đảng và nhân dân; giữ vai trò hạt nhân lãnh đạo, trung tâm đoàn kết, quy tụ và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị.

Tổng Bí thư cần tiêu biểu nhất về đạo đức và trí tuệ; có tư duy lý luận sắc sảo, kiến thức sâu rộng, toàn diện trên các lĩnh vực; bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới, quyết đoán; có năng lực nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và định hướng chiến lược.

Ngoài ra, Tổng Bí thư phải có năng lực lãnh đạo, điều hành hiệu quả Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư; có khả năng xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, đặc biệt là đội ngũ kế cận.

Điều kiện về kinh nghiệm là đã hoàn thành tốt nhiệm vụ ở cương vị bí thư tỉnh ủy, thành ủy hoặc lãnh đạo ban, bộ, ngành Trung ương; tham gia Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ trở lên. Trường hợp đặc biệt do Ban Chấp hành Trung ương quyết định.

Tiêu chuẩn đối với Thường trực Ban Bí thư

Thường trực Ban Bí thư phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn của Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư; là nhân sự có uy tín cao, giữ vai trò trung tâm đoàn kết trong Trung ương và toàn Đảng.

Chức danh này đòi hỏi tư duy lý luận chính trị sắc sảo; kiến thức sâu rộng trên nhiều lĩnh vực; giàu kinh nghiệm trong công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị; có năng lực điều hành quyết liệt, điều phối hài hòa và hiệu quả hoạt động của các cơ quan tham mưu Trung ương, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội.

Điều kiện quan trọng là đã kinh qua và hoàn thành tốt nhiệm vụ ở chức vụ bí thư tỉnh ủy, thành ủy hoặc lãnh đạo ban, bộ, ngành Trung ương; tham gia Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ trở lên. Trường hợp đặc biệt do Ban Chấp hành Trung ương quyết định.

Quy định 365/2025 được Bộ Chính trị ban hành vào tháng 8/2025, là căn cứ quan trọng cho công tác xây dựng đội ngũ lãnh đạo cấp cao của Đảng trong giai đoạn mới.