Quốc hội thông qua 4 luật mới, làm rõ các trường hợp có thể bị dẫn độ

Trước thời điểm biểu quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý các dự thảo luật.

Luật Dẫn độ: Giữ ngưỡng hình phạt tối thiểu 1 năm tù

Với Luật Dẫn độ, điểm đáng chú ý nhất nằm ở quy định các trường hợp có thể bị dẫn độ tại Điều 7. Có ý kiến đề nghị nâng ngưỡng hình phạt tối thiểu từ 2 năm tù trở lên để tránh mất thời gian xử lý những vụ việc nhỏ và thể hiện tính nhân đạo trong hợp tác tư pháp quốc tế.

Tuy nhiên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) khẳng định quy định “người có thể bị dẫn độ là người có hành vi phạm tội mà pháp luật Việt Nam và nước ngoài quy định mức phạt tù từ 1 năm trở lên” đã phù hợp với tập quán quốc tế và các hiệp định dẫn độ mà Việt Nam ký kết. Việc giữ ngưỡng 1 năm giúp đảm bảo khả năng hợp tác linh hoạt và xử lý kịp thời nhiều loại vụ việc, không giới hạn ở tội phạm nghiêm trọng.

Trong thực tế, một người có thể phạm tội với mức phạt tối đa chỉ 1 năm tù nhưng lại giữ vai trò then chốt trong việc giải quyết vụ án. Ngoài ra, yếu tố nhân đạo được thực hiện thông qua xem xét từng trường hợp cụ thể, không phải bằng cách nâng hình phạt tối thiểu. Nếu nâng ngưỡng, nhiều vụ việc dù có yếu tố quốc tế rõ ràng sẽ bị “bó tay”, làm giảm hiệu quả hợp tác tư pháp.

Do đó, ông Hoàng Thanh Tùng cho biết việc giữ mức tối thiểu 1 năm tù là cần thiết để bảo đảm sự thống nhất pháp luật và duy trì hiệu quả đấu tranh với tội phạm xuyên quốc gia.

Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù: Nhiều khác biệt chính sách nên cần hướng dẫn cụ thể

Đối với Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù, có đề xuất xem xét lại quy định tại khoản 5 Điều 25 vì cho rằng việc giao quy định chi tiết là không phù hợp.

UBTVQH giải thích rằng vấn đề chuyển đổi hình phạt tù rất phức tạp, liên quan trực tiếp đến quyền của người đang thi hành án, trong khi chính sách hình sự giữa Việt Nam và các nước có nhiều khác biệt. Vì vậy, luật giao Bộ trưởng Bộ Công an phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao để quy định chi tiết. Nếu phát sinh vướng mắc trong thực tế, Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao sẽ ban hành nghị quyết hướng dẫn xét xử để đảm bảo thống nhất pháp luật.

Luật Tương trợ tư pháp về dân sự: Bổ sung nguyên tắc “có đi có lại”

Với Luật Tương trợ tư pháp về dân sự, nhiều ý kiến đề nghị đưa nguyên tắc “có đi có lại” vào luật. UBTVQH cho biết dự thảo ban đầu đã thể hiện quy định này nhưng còn chưa rõ ràng. Vì vậy, dự thảo mới đã được chỉnh lý để bổ sung nguyên tắc này một cách cụ thể, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân Việt Nam và tăng tính linh hoạt trong hợp tác quốc tế.

Luật Tương trợ tư pháp về hình sự: Tranh luận quanh nguyên tắc bảo vệ quyền con người

Một số ý kiến đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo vệ quyền con người vào Điều 5 của dự thảo Luật Tương trợ tư pháp về hình sự. Tuy nhiên, theo ông Hoàng Thanh Tùng, hoạt động tương trợ tư pháp về hình sự song song phải tuân thủ Bộ luật Tố tụng hình sự, vốn đã có một chương riêng quy định 27 nguyên tắc cơ bản. Trong đó, bảo vệ quyền con người chỉ là một phần. Nếu chỉ đưa riêng nguyên tắc này vào dự thảo luật sẽ thiếu đồng bộ với nhiều nguyên tắc tố tụng khác như: quyền bào chữa, suy đoán vô tội, bình đẳng trước pháp luật…

Dự thảo hiện hành đã quy định hoạt động tương trợ tư pháp về hình sự phải phù hợp với Hiến pháp và pháp luật Việt Nam, đồng nghĩa bao quát đầy đủ các nguyên tắc quan trọng, bao gồm cả bảo vệ quyền con người và quyền công dân.