Thay vì bó hẹp ở khu vực lõi trung tâm, đơn vị tư vấn vừa kiến nghị mở rộng toàn bộ vùng phát thải thấp (LEZ) ra phạm vi bên trong đường Vành đai 2 nhằm giảm tải áp lực ô nhiễm không khí cho hơn 6,1 triệu dân.

Phương án mới này vừa được đơn vị tư vấn báo cáo lên Sở Xây dựng TP.HCM để tiếp tục hoàn thiện, lấy ý kiến các ban ngành và người dân trước khi trình cấp thẩm quyền phê duyệt.

Phạm vi vùng LEZ đề xuất: Giới hạn bởi trục đường Vành đai 2 bao gồm các tuyến: Đỗ Mười – Lê Đức Anh – Lê Khả Phiêu (QL1 cũ) – Nguyễn Văn Linh – cầu Phú Mỹ – Võ Chí Công – Nguyễn Thị Định – Đồng Văn Cống – Mai Chí Thọ – Võ Nguyên Giáp – Xa lộ Hà Nội.

Đây là vùng có mật độ phương tiện dày đặc nhất thành phố với hơn 11,5 triệu lượt đi lại mỗi ngày, thường xuyên báo động về nồng độ bụi mịn vượt ngưỡng.

Khu vực này hiện đã có sẵn hạ tầng giao thông công cộng tương đối phát triển, thuận lợi để người dân dịch chuyển sang các loại hình xe xanh.

31-1780184424-tphcm-len-phuong-an-cam-xe-xang-theo-lo-trinh-chi-hang-tram-trieu-ho-tro-nguoi-dan-doi-xe
Dự kiến từ năm 2029, xe máy muốn vào trung tâm TPHCM phải đạt chuẩn khí thải mức 4. Ảnh: Minh Quân

Để doanh nghiệp và người dân có thêm thời gian thích ứng, đề án đã điều chỉnh giãn tiến độ thực hiện theo từng giai đoạn.

Cột mốc đầu tiên bắt đầu vào năm 2027, khi toàn bộ xe buýt hoạt động trong vùng phát thải thấp (LEZ) bắt buộc phải chuyển sang sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. 

Một năm sau đó, vào năm 2028, quy định sẽ siết chặt hơn đối với khối vận tải và xe cá nhân; cụ thể, các loại xe taxi, xe hợp đồng, xe tải và ô tô cá nhân khi đi vào khu vực này phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải từ mức 4 hoặc mức 5 tùy thuộc vào loại phương tiện.

Đến năm 2029, biện pháp kiểm soát chính thức áp dụng cho xe máy - phương tiện di chuyển phổ biến nhất của người dân - với yêu cầu phải đạt tiêu chuẩn khí thải từ mức 4 trở lên để được lưu thông trong vùng LEZ. 

Bước sang năm 2030, thành phố sẽ tiếp tục nâng cao tiêu chuẩn đối với các loại động cơ đốt trong truyền thống, đồng thời đẩy mạnh làn sóng chuyển dịch sang xe điện và xe hybrid. 

Đề án kỳ vọng đến năm 2035, hầu hết phương tiện vận hành trong vùng nội đô LEZ đều là xe xanh. Mục tiêu dài hạn đến năm 2040 là hoàn tất việc chuyển đổi phương tiện giao thông xanh trên toàn bộ phạm vi thành phố.

Để khuyến khích người dân đồng thuận và chủ động phối hợp, đề án đã xây dựng chi tiết các gói hỗ trợ tài chính, bao gồm tiền mặt, trợ giá và miễn giảm lệ phí trước bạ hay phí đăng ký biển số. Các mức hỗ trợ này được phân chia linh hoạt theo từng khu vực địa lý và đối tượng ưu tiên cụ thể.

Đối với người dân sinh sống hoặc thường xuyên di chuyển trong vùng LEZ (nội đô), khi thực hiện chuyển đổi sang xe máy xanh sẽ được hỗ trợ chi phí tương đương lệ phí trước bạ và phí cấp biển số, khoảng 1,77 triệu đồng mỗi xe; nếu đổi sang ô tô điện hoặc xe chạy năng lượng xanh sẽ nhận mức trợ giá khoảng 14 triệu đồng, còn xe hybrid sạc ngoài (Plug-in Hybrid) được hỗ trợ khoảng 7 triệu đồng.

Tại khu vực Cần Giờ, chính sách hỗ trợ cũng tương đương khu vực nội đô với mức 1,77 triệu đồng cho xe máy cá nhân và 14 triệu đồng cho ô tô dưới 9 chỗ; riêng các doanh nghiệp vận tải tại đây khi đổi xe sẽ được trợ cấp từ 10 đến 14 triệu đồng cho mỗi phương tiện. 

Đặc biệt, đặc khu Côn Đảo là nơi nhận được mức ưu đãi lớn nhất nhằm đẩy nhanh tốc độ xanh hóa du lịch: các hộ gia đình đổi xe máy được hỗ trợ tới 20 triệu đồng; ô tô dưới 9 chỗ được trợ giá gần 53 triệu đồng; xe taxi hoặc xe hợp đồng dưới 9 chỗ nhận mức hỗ trợ lên tới 80 triệu đồng; và các dòng xe lớn như xe tải, xe khách từ 10 chỗ trở lên sẽ được trợ cấp dao động từ 97 đến 155 triệu đồng cho mỗi xe.

Song song với việc phân chia theo khu vực, thành phố cũng triển khai gói hỗ trợ áp dụng chung trên toàn địa bàn dành cho các nhóm đối tượng ưu tiên. Trong đó, các hộ nghèo khi đổi xe máy sẽ được hỗ trợ tối đa 20 triệu đồng, hộ cận nghèo nhận mức 14 triệu đồng, và đội ngũ tài xế công nghệ được hỗ trợ chi phí trước bạ cùng phí đăng ký biển số tương đương khoảng 5 triệu đồng mỗi xe.

Bên cạnh các giải pháp kinh tế, TP.HCM dự kiến sẽ đầu tư một nguồn lực khổng lồ để phát triển mạng lưới hạ tầng năng lượng xanh, xóa bỏ rào cản về trạm sạc cho người dùng. Tại khu vực lõi nội đô (vùng LEZ), thành phố sẽ bố trí hơn 3.300 trụ sạc nhanh cùng 8.900 tủ đổi pin tiện lợi. Tại các khu vực sinh thái như Cần Giờ và Côn Đảo, hệ thống hạ tầng cũng được chú trọng với tổng cộng hơn 500 trụ sạc và gần 900 tủ đổi pin. Đối với tất cả các địa bàn còn lại của thành phố, một mạng lưới rộng khắp với hơn 14.500 trụ sạc cùng gần 23.800 tủ đổi pin sẽ được triển khai lắp đặt.