Trốn đóng Bảo hiểm y tế có thể bị phạt tới 70 triệu đồng

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 90/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, trong đó đặc biệt nhấn mạnh các chế tài đối với hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm y tế. Quy định mới đưa ra nhiều mức xử phạt nghiêm khắc, với khung phạt tối đa lên đến 70 triệu đồng.

Theo nội dung nghị định, người sử dụng lao động nếu không lập danh sách hoặc lập thiếu người tham gia bảo hiểm y tế trong thời hạn quy định sẽ bị xử phạt theo số lượng lao động vi phạm. Mức xử phạt dao động từ 1 đến 2 triệu đồng đối với trường hợp dưới 10 lao động, và có thể tăng lên từ 25 đến 35 triệu đồng nếu số lượng vi phạm từ 1.000 người trở lên.

Đối với hành vi chậm đóng hoặc đóng không đầy đủ bảo hiểm y tế, mức phạt được xác định dựa trên số tiền vi phạm. Khung xử phạt thấp nhất là 500.000 đồng và có thể lên đến 35 triệu đồng. Ngoài ra, các đơn vị vi phạm còn buộc phải khắc phục hậu quả, bao gồm việc đóng đủ số tiền còn thiếu, hoàn trả quyền lợi bị ảnh hưởng cho người tham gia, nộp lại khoản lợi bất hợp pháp và chịu lãi chậm đóng với mức 0,03% mỗi ngày.

Đáng chú ý, hành vi trốn đóng bảo hiểm y tế bị xử lý nghiêm khắc hơn. Với cá nhân, nếu vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt có thể từ 300.000 đến 500.000 đồng. Trong khi đó, đối với người sử dụng lao động, mức phạt tăng dần theo quy mô vi phạm, từ 2 đến 4 triệu đồng với dưới 10 lao động và có thể lên tới 50 đến 70 triệu đồng nếu vi phạm từ 1.000 lao động trở lên.

Bên cạnh đó, các hành vi kê khai tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm y tế thấp hơn quy định, hoặc không đóng, đóng thiếu dù đã bị nhắc nhở cũng sẽ bị xử phạt từ 1 đến 45 triệu đồng, tùy theo giá trị vi phạm. Các biện pháp khắc phục bao gồm việc buộc đóng đủ số tiền trốn đóng vào quỹ bảo hiểm y tế, hoàn trả thiệt hại cho người tham gia và nộp lại khoản lợi bất hợp pháp cùng tiền lãi phát sinh.

Không chỉ siết chặt nghĩa vụ đóng, nghị định cũng tăng cường kiểm soát việc sử dụng thẻ bảo hiểm y tế trong khám chữa bệnh. Hành vi cho mượn hoặc sử dụng thẻ của người khác sẽ bị xử phạt từ 1 đến 2 triệu đồng nếu chưa gây thiệt hại. Trường hợp lợi dụng thẻ để trục lợi, gây thất thoát quỹ bảo hiểm, mức phạt có thể từ 3 đến 5 triệu đồng và buộc hoàn trả số tiền đã vi phạm.

Việc nâng mức xử phạt được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của cả doanh nghiệp và người dân, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tham gia và đảm bảo sự an toàn cho quỹ bảo hiểm y tế.