Vụ điểm thi Toán bất thường ở Trường THPT Chuyên Tuyên Quang: Những thí sinh hưởng lợi sẽ bị xử lý thế nào?

Công an tỉnh Tuyên Quang đang tiếp tục điều tra vụ việc liên quan đến kết quả thi môn Toán tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang. Trước đó, cơ quan điều tra đã thi hành lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy, giáo viên của trường, để phục vụ công tác điều tra.

Trao đổi với Báo Tin tức và Dân tộc, Luật sư Quàng Trung Dũng, Giám đốc Công ty Luật TNHH Dandwin, cho rằng việc xử lý sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả điều tra, đồng thời phải phân định rõ trách nhiệm của từng cá nhân.

Thí sinh được nâng điểm sẽ bị xử lý ra sao?

Theo luật sư Quàng Trung Dũng, cần tách bạch giữa trường hợp thí sinh có tham gia gian lận và trường hợp hoàn toàn không biết việc điểm số bị can thiệp.

Ông cho biết: "Về nguyên tắc, cần phân biệt rõ 2 trường hợp. Nếu Cơ quan điều tra chứng minh được thí sinh hoặc người đại diện của thí sinh đã câu kết với người có chức vụ, quyền hạn để nâng điểm, ngoài việc xử lý đối với cán bộ vi phạm, thí sinh còn phải chịu các hậu quả pháp lý theo quy định".

Trong trường hợp này, bài thi hoặc toàn bộ kết quả kỳ thi có thể bị hủy theo quy chế. Nếu không còn đủ điều kiện xét tốt nghiệp, thí sinh sẽ không được công nhận tốt nghiệp THPT. Trường hợp đã được cấp giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời hoặc bằng tốt nghiệp thì cơ quan có thẩm quyền có thể thu hồi. Nếu đã sử dụng kết quả thi để trúng tuyển đại học, trường đại học cũng có thể hủy kết quả trúng tuyển hoặc buộc thôi học.

Ngược lại, nếu điều tra xác định thí sinh hoàn toàn không biết việc sửa điểm, không nhờ vả hay tham gia bất kỳ hành vi gian lận nào thì sẽ không có căn cứ xử lý hình sự hoặc xử phạt.

Tuy nhiên, luật sư nhấn mạnh trách nhiệm của thí sinh và giá trị pháp lý của bài thi là hai vấn đề khác nhau.

"Dù thí sinh không có lỗi, nhưng nếu điểm thi đã bị can thiệp trái pháp luật, cơ quan có thẩm quyền vẫn phải trả kết quả về đúng thực tế, nhằm bảo đảm tính công bằng của kỳ thi", vị luật sư cho biết.

Theo ông, nếu xác định có hành vi sửa điểm trái quy định, nhiều khả năng cơ quan chức năng sẽ công bố lại kết quả thi, điều chỉnh hoặc hủy những bài thi bị can thiệp, đồng thời xem xét lại việc công nhận tốt nghiệp và kết quả xét tuyển đại học nếu có liên quan.

Luật sư cũng cho rằng phạm vi xử lý sẽ phụ thuộc vào mức độ sai phạm. Nếu chỉ một số bài thi bị tác động thì việc xử lý sẽ giới hạn ở các trường hợp đó. Nếu phát hiện dấu hiệu gian lận có hệ thống, cơ quan điều tra có thể mở rộng việc rà soát.

"Theo tôi, nguyên tắc cần được bảo đảm là 'đúng người, đúng hành vi'. Nếu thí sinh chủ động tham gia gian lận, phải chịu hậu quả pháp lý tương xứng. Ngược lại, nếu thí sinh hoàn toàn không biết việc điểm thi bị sửa, không nên mặc nhiên coi họ là người có lỗi hoặc xử lý hình sự. Song, để bảo đảm sự công bằng của kỳ thi và quyền lợi của các thí sinh khác, kết quả thi không phản ánh đúng năng lực thực tế vẫn phải được điều chỉnh hoặc hủy theo quy định, kể cả khi người được hưởng lợi không có lỗi. Đây cũng là nguyên tắc nhằm bảo vệ tính trung thực, khách quan và công bằng của các kỳ thi quốc gia", luật sư chia sẻ.

Giáo viên có thể đối mặt nhiều tội danh

Trả lời câu hỏi về trách nhiệm hình sự của Nguyễn Hà Duy nếu có đủ chứng cứ buộc tội, luật sư Quàng Trung Dũng cho biết hiện chưa thể xác định chính xác tội danh hay mức án vì mọi việc còn phụ thuộc vào kết quả điều tra.

Theo ông, nếu chứng minh được người này lợi dụng chức vụ, quyền hạn để can thiệp trái phép vào dữ liệu, sửa điểm hoặc làm sai lệch kết quả kỳ thi vì động cơ vụ lợi thì có thể bị xử lý về các tội danh liên quan đến chức vụ theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Đặc biệt, nếu có căn cứ cho thấy người vi phạm nhận tiền hoặc lợi ích vật chất để thực hiện việc sửa điểm thì còn có thể bị xem xét về tội nhận hối lộ nếu đủ yếu tố cấu thành.

Vị luật sư nói: "Do đó, ở thời điểm hiện nay chưa thể xác định chính xác mức hình phạt. Tùy theo tội danh được khởi tố, tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả gây ra, khung hình phạt có thể từ vài năm tù đến mức rất nghiêm khắc nếu thuộc trường hợp đặc biệt nghiêm trọng".

Cơ quan điều tra sẽ làm rõ có đồng phạm hay không

Liên quan đến nghi vấn liệu một mình Nguyễn Hà Duy có thể can thiệp vào kết quả thi, luật sư cho rằng đây là câu hỏi có cơ sở nhưng chưa thể đưa ra kết luận khi chưa có kết quả điều tra.

Ông cho biết, trong những vụ việc liên quan đến kỳ thi quốc gia, cơ quan điều tra thường sẽ kiểm tra toàn bộ quy trình chấm thi, trích xuất dữ liệu điện tử, lịch sử đăng nhập, nhật ký chỉnh sửa cũng như giám định dữ liệu để xác định thời điểm, tài khoản và thiết bị đã thực hiện việc can thiệp.

Song song với đó, cơ quan chức năng sẽ làm rõ vai trò của từng cá nhân trong các khâu như làm phách, chấm thi, thư ký, cán bộ kỹ thuật và những người có quyền tiếp cận dữ liệu; đồng thời xác minh có hay không việc nhận tiền, quà hoặc lợi ích khác, truy vết các giao dịch tài chính nếu xuất hiện dấu hiệu vụ lợi.

Ngoài các bài thi đạt điểm tuyệt đối, cơ quan điều tra cũng sẽ rà soát những trường hợp có mức tăng điểm bất thường, đối chiếu bài thi gốc với dữ liệu đã công bố để xác định có hay không hành vi sửa điểm.

Theo luật sư, nếu phát hiện nhiều người cùng tham gia hoặc có hành vi bao che thì cơ quan điều tra có thể khởi tố thêm các bị can khác và xem xét trách nhiệm đối với những cá nhân thiếu trách nhiệm trong quá trình tổ chức kỳ thi.

Hiện vụ án vẫn đang được Công an tỉnh Tuyên Quang tiếp tục điều tra. Bộ Giáo dục và Đào tạo trước đó cũng đã phối hợp với địa phương rà soát các bài thi đạt điểm 10 môn Toán cùng toàn bộ quy trình tổ chức kỳ thi. Việc xác định bản chất vụ việc và trách nhiệm của từng cá nhân sẽ phải chờ kết luận chính thức từ các cơ quan tiến hành tố tụng.