Việc điều tra sai phạm tại Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 ở Tuyên Quang tiếp tục được dư luận quan tâm khi giáo viên Nguyễn Hà Duy lần lượt bị giữ người rồi bắt khẩn cấp. Luật sư phân tích sự khác biệt về bản chất pháp lý giữa hai biện pháp tố tụng này.

Ngày 6/7, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đã ra lệnh bắt khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy (SN 1998), giáo viên Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, liên quan đến những dấu hiệu vi phạm xảy ra trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

Trước đó một ngày, chiều 5/7, cơ quan điều tra đã ban hành lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với giáo viên này.

Theo thông tin được công bố, việc bắt khẩn cấp được thực hiện sau hơn ba ngày các cơ quan chức năng tiến hành xác minh những phản ánh về dấu hiệu bất thường trong kết quả thi tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang. Quá trình điều tra được triển khai dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Thường trực Tỉnh ủy và UBND tỉnh Tuyên Quang, với sự phối hợp của các đơn vị nghiệp vụ thuộc Công an tỉnh cùng các cơ quan liên quan nhằm làm rõ toàn bộ diễn biến vụ việc.

Ngay sau khi xuất hiện các phản ánh về dấu hiệu bất thường liên quan đến kết quả Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại địa phương, lãnh đạo tỉnh đã yêu cầu rà soát toàn bộ quy trình tổ chức kỳ thi, công tác chấm thi và công bố kết quả, đồng thời xử lý nghiêm nếu phát hiện sai phạm.

07-1783386167-vu-dieu-tra-giao-vien-nguyen-ha-duy-luat-su-phan-tich-su-khac-biet-giua-giu-nguoi-va-bat-khan-cap
Cơ quan chức năng tống đạt quyết định tố tụng đối với Nguyễn Hà Duy. Ảnh: Công an Tuyên Quang

Đánh giá về diễn biến tố tụng này, VietNamNet dẫn lời luật sư Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc Công ty Luật TNHH An Hoàng Gia, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho biết việc cơ quan điều tra nhanh chóng áp dụng biện pháp giữ người, sau đó chuyển sang bắt khẩn cấp đối với người có liên quan cho thấy vụ việc đang được xử lý khẩn trương, khách quan và quyết liệt.

Theo luật sư, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đều quy định "giữ người trong trường hợp khẩn cấp" và "bắt người trong trường hợp khẩn cấp" là các biện pháp ngăn chặn được áp dụng ở giai đoạn đầu của quá trình tố tụng nhằm kịp thời ngăn chặn hành vi phạm tội và phục vụ hoạt động điều tra. Dù có cùng mục đích, đây là hai biện pháp hoàn toàn khác nhau về bản chất pháp lý, điều kiện áp dụng cũng như trình tự thực hiện.

Điểm chung của hai biện pháp là đều được áp dụng trong các tình huống cấp bách khi có căn cứ cho rằng một người liên quan đến hành vi phạm tội và nếu không ngăn chặn kịp thời có thể dẫn đến nguy cơ bỏ trốn, tiêu hủy chứng cứ hoặc tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm. Việc áp dụng các biện pháp này cũng phải tuân thủ nghiêm quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và chịu sự kiểm sát của Viện kiểm sát nhằm bảo đảm quyền con người và quyền công dân.

Về sự khác biệt, luật sư Nguyễn Thanh Hải cho biết giữ người trong trường hợp khẩn cấp là biện pháp mang tính chất ban đầu, được áp dụng khi đã có đủ căn cứ theo Điều 110 Bộ luật Tố tụng hình sự để tạm thời hạn chế quyền tự do của một cá nhân. Đây là khoảng thời gian để cơ quan điều tra khẩn trương xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ trước khi quyết định có áp dụng biện pháp tố tụng nghiêm khắc hơn hay không.

Trong khi đó, bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp là bước tố tụng tiếp theo. Khi kết quả xác minh đã củng cố những căn cứ ban đầu bằng tài liệu và chứng cứ, cơ quan điều tra sẽ ra lệnh bắt người bị giữ. Lệnh này chỉ được thi hành sau khi có sự phê chuẩn của Viện kiểm sát có thẩm quyền. Nếu không đủ căn cứ, người bị giữ phải được trả tự do ngay.

Đối với vụ việc tại Tuyên Quang, luật sư cho biết theo thông tin đã được công bố, ngày 5/7 cơ quan điều tra áp dụng biện pháp giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy. Đến ngày 6/7, sau khi tiếp tục xác minh và đánh giá các tài liệu, chứng cứ, cơ quan điều tra đã ra lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp và lệnh này được Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh phê chuẩn.

Theo luật sư Nguyễn Thanh Hải, diễn biến trên cho thấy trình tự tố tụng đang được thực hiện theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, đồng thời phản ánh việc cơ quan tiến hành tố tụng đã có thêm căn cứ để chuyển từ biện pháp giữ người sang bắt người nhằm phục vụ công tác điều tra.

Tuy nhiên, luật sư cũng nhấn mạnh rằng việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn không đồng nghĩa với việc người bị áp dụng đã có tội. Việc xác định một cá nhân có tội hay không chỉ được quyết định bằng bản án có hiệu lực pháp luật của tòa án sau khi quá trình điều tra, truy tố và xét xử được thực hiện theo đúng quy định.