Xử phạt hành vi ép con học tập quá sức từ 15/12/2025: Thực hiện như thế nào?

Theo Nghị định 282/2025 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội và phòng, chống bạo lực gia đình, mức phạt 5 - 10 triệu đồng sẽ áp dụng cho hành vi ép buộc thành viên gia đình học tập quá sức. Hành vi không thực hiện trách nhiệm giáo dục trẻ em trong gia đình bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng, trong khi ép buộc vợ hoặc chồng quan hệ tình dục trái ý muốn hay cưỡng ép lao động, yêu cầu đóng góp tiền bạc vượt quá khả năng đều có thể bị phạt ở mức 20 - 30 triệu đồng.

Nhiều người dân bày tỏ sự đồng thuận với quy định mới. Anh Lương Đình Lưu (35 tuổi, Bắc Ninh) cho rằng các chế tài này là cần thiết để xây dựng môi trường gia đình an toàn và lành mạnh. Theo anh, việc cha mẹ gây áp lực học tập quá mức hoặc bỏ mặc không giáo dục con cái đều có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng đối với sự phát triển của trẻ. “Nhiều bố mẹ nghĩ mình có quyền áp đặt, nhưng chính điều đó có thể khiến con rơi vào căng thẳng và lệch hướng”, anh chia sẻ.

Tương tự, chị Nguyễn Thu Trang (phường Cầu Giấy, Hà Nội) đánh giá cao việc luật hóa mức phạt đối với các hành vi bạo lực tinh thần và ép buộc trong gia đình. Đặc biệt, chị cho rằng quy định về xử phạt hành vi ép buộc quan hệ tình dục giữa vợ và chồng là bước tiến quan trọng, thể hiện sự tôn trọng quyền cá nhân và ranh giới an toàn của mỗi người. Tuy nhiên, chị Trang băn khoăn liệu các nạn nhân có đủ dũng khí để tố cáo hành vi này hay không.

Có dễ thực hiện?

Ở góc nhìn chuyên môn, bà Nguyễn Thị Thanh Xuân — Trợ giúp viên pháp lý, Trưởng Chi nhánh số 4 thuộc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước TP Hà Nội — nhận định rằng Nghị định 282/2025 đã chạm đến những vấn đề nhạy cảm nhưng phổ biến trong gia đình hiện nay.

Bà cho biết các hành vi như cưỡng ép quan hệ tình dục thường bị che giấu do tâm lý mặc cảm, sợ ảnh hưởng hạnh phúc gia đình hoặc phụ thuộc tài chính. Những tổn thương mà nạn nhân phải chịu không chỉ là thể chất mà còn là sang chấn tâm lý kéo dài.

Bà Xuân cũng nhấn mạnh việc ép trẻ học quá sức để lại hệ lụy lâu dài, như khủng hoảng tinh thần, rối loạn lo âu hoặc mất đi động lực tự nhiên. Nhiều phụ huynh tin rằng tạo áp lực sẽ thúc đẩy thành công, nhưng không hiểu rằng mỗi đứa trẻ có nhịp phát triển khác nhau.

Luật sư Trần Xuân Tiền (Trưởng văn phòng luật sư Đồng Đội) đánh giá Nghị định mới là bước tiến quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống pháp lý bảo vệ trật tự xã hội và an toàn gia đình. Theo ông, gia đình là nền tảng của xã hội nhưng cũng là nơi dễ phát sinh những hành vi lạm quyền bị che giấu dưới danh nghĩa giáo dục hoặc trách nhiệm. Do đó, các chế tài đủ mạnh là cần thiết để răn đe.

Ông Tiền cho rằng mức phạt 5 - 10 triệu đồng với hành vi ép buộc học tập là phù hợp bởi thực tế cho thấy không ít trẻ bị ép học quá khả năng, dẫn đến stress hoặc trầm cảm. Trong khi đó, mức phạt 10 - 20 triệu đồng đối với hành vi bỏ mặc việc giáo dục trẻ sẽ buộc cha mẹ nâng cao ý thức trách nhiệm.

Ngoài ra, quy định xử phạt 20 - 30 triệu đồng dành cho hành vi ép lao động, bắt buộc đóng góp tài chính hoặc cưỡng ép quan hệ tình dục cho thấy pháp luật nhìn nhận toàn diện các dạng bạo lực gia đình, từ thể chất đến tinh thần và kinh tế.

Đối với hành vi ép buộc quan hệ tình dục trong hôn nhân, luật sư Tiền khẳng định đây là điểm mới tiến bộ, giúp phá bỏ quan niệm lỗi thời rằng giữa vợ chồng không tồn tại xâm hại tình dục. Theo ông, mọi quan hệ thân mật phải xuất phát từ sự tự nguyện, và cưỡng ép là hành vi xâm phạm nghiêm trọng nhân phẩm cũng như quyền con người.