Đời sống
30/08/2026 20:303 dấu hiệu xuất hiện buổi tối cho thấy lá gan đang lâm nguy, cần hết sức thận trọng
Phần lớn mọi người đều nhanh chóng đổ lỗi cho những thói quen xấu như bấm điện thoại quá lâu, uống cà phê hay áp lực công việc hàng ngày. Tuy nhiên, ít ai ngờ rằng ở những đối tượng đang gặp vấn đề về gan, các bất ổn vào buổi tối này lại chính là tín hiệu báo động trực tiếp cho thấy chức năng gan đang trên đà suy giảm.
Báo Times of India từng trích dẫn kết quả của một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Nature and Science of Sleep vào năm 2018 cho thấy người bệnh xơ gan thường khó ngủ, ngủ không sâu, thức giấc nhiều lần và không cảm thấy tỉnh táo sau một đêm nghỉ ngơi.
Biểu hiện rõ rệt nhất của tình trạng suy gan chính là sự đảo lộn chu kỳ ngủ - thức: ban ngày luôn trong trạng thái kiệt sức, gà gật buồn ngủ nhưng màn đêm buông xuống lại vô cùng tỉnh táo và khó ngủ.
Lệch nhịp sinh học không chỉ vắt kiệt năng lượng thể chất mà còn kéo theo sự sa sút về khả năng tập trung, khiến người bệnh dễ cáu gắt, phản xạ chậm chạp và khó hoàn thành công việc thường nhật. Dù vậy, mất ngủ có thể xuất phát từ nhiều căn nguyên khác nhau, do đó một vài đêm khó ngủ không đủ để đưa ra kết luận suy gan.
Điều đáng báo động và cần lưu tâm đặc biệt là khi rối loạn giấc ngủ diễn ra dai dẳng, đi kèm trạng thái buồn ngủ bất thường vào ban ngày hoặc có sự biến chuyển tiêu cực về mặt nhận thức.
Một trong những thủ phạm then chốt dẫn đến tình trạng này là bệnh não gan, xuất hiện khi lá gan bị tổn thương nặng nề đến mức không còn năng lực thanh lọc độc chất.
Các độc tố tích tụ dần trong cơ thể rồi tấn công lên hệ thần kinh trung ương, biểu hiện từ mức độ lú lẫn nhẹ cho tới các tổn thương nhận thức nghiêm trọng hơn. Đáng chú ý, giấc ngủ thường bị xáo trộn ngay từ giai đoạn rất sớm, trước cả khi các thay đổi rõ rệt về tư duy hay hành vi lộ diện.
Rối loạn giấc ngủ và bệnh não gan còn tạo thành một vòng xoắn luẩn quẩn tác động qua lại: tổn thương não làm chất lượng ngủ đi xuống, trong khi chuỗi đêm mất ngủ kéo dài lại tiếp tục đẩy người bệnh vào tình trạng mệt mỏi và mất tập trung hơn.
Bên cạnh bệnh não gan, sự suy thoái chức năng gan còn tác động xấu đến quá trình xử lý melatonin, hormone chỉ huy nhịp ngủ - thức tự nhiên của cơ thể. Khi việc chuyển hóa melatonin bị gián đoạn, cộng thêm sự trồi sụt thất thường của nhiệt độ cơ thể, đường huyết cùng các hormone khác, giấc ngủ ban đêm sẽ liên tục bị đứt đoạn, khiến người bệnh luôn thức dậy trong sự uể oải và không thể duy trì sự tỉnh táo vào ban ngày.
Để khắc phục tình trạng mất ngủ về đêm, giải pháp cốt lõi đối với người bệnh gan là tập trung điều trị triệt để bệnh gan nền, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến bệnh não gan, đồng thời duy trì việc tái khám đều đặn để bác sĩ theo dõi tiến triển và điều chỉnh phác đồ kịp thời. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý sử dụng thuốc ngủ, bởi lá gan bị tổn thương sẽ xử lý dược chất rất chậm, khiến việc dùng các thuốc hỗ trợ giấc ngủ chỉ an toàn khi có sự chỉ định và giám sát trực tiếp từ bác sĩ.
Song song với can thiệp y tế, việc xây dựng một lối sống lành mạnh có vai trò rất lớn trong việc hồi phục giấc ngủ. Người bệnh nên rèn luyện thói quen đi ngủ và thức dậy đúng vào một khung giờ cố định mỗi ngày, giữ không gian phòng ngủ luôn tối, yên tĩnh và mát mẻ.
Cần tránh xa rượu bia cũng như hạn chế việc ăn quá no trước giờ nghỉ ngơi, đồng thời ngưng nhìn vào màn hình điện tử ít nhất một giờ trước khi lên giường. Thay vào đó, hãy thả lỏng cơ thể bằng các phương pháp thư giãn như hít thở sâu, ngồi thiền hoặc tập yoga nhẹ nhàng, kết hợp ghi chép lại thời gian ngủ, số lần tỉnh giấc cùng những yếu tố gây ảnh hưởng.
Ngay khi phát hiện chứng mất ngủ kéo dài, nhịp ngày - đêm bị đảo lộn hay bắt đầu xuất hiện dấu hiệu lú lẫn, người bệnh cần đến gặp bác sĩ để được kiểm tra chính xác nguyên nhân và có hướng xử trí kịp thời.
PV (SHTT)
Bài đọc nhiều
