Chỉ với thói quen dành vài chục giây để cơ thể chuyển từ trạng thái ngủ sang vận động, mỗi người có thể giảm đáng kể rủi ro tim mạch, đột quỵ và tổn thương thần kinh – những tai biến thường xuất hiện vào buổi sáng.

Những ca đột quỵ xảy ra ngay khi vừa tỉnh giấc

Bệnh nhân T.T.H. (55 tuổi, Hà Nội) được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn trong tình trạng hôn mê và liệt nửa người. Trước đó, khi vừa thức dậy lúc 7h, bà bỗng mất khả năng nói nhưng gia đình không nhận ra dấu hiệu bất thường. Chỉ đến khi bà H. không kiểm soát được tiểu tiện, người nhà mới vội vàng gọi cấp cứu. Kết quả chụp mạch cho thấy động mạch não giữa trái của bà đã bị tắc hoàn toàn.

Tương tự, ông L.C. (57 tuổi, Hồng Hà, Hà Nội) nhập Trung tâm Đột quỵ – Bệnh viện Bạch Mai ngày 5/11. Sau khi rời khỏi giường, ông cảm thấy choáng váng nhưng vẫn cố gắng di chuyển lên sân thượng. Khi đi xuống được vài bậc, ông đột ngột gục xuống. Bác sĩ xác định bệnh nhân bị nhồi máu não do tắc động mạch, cộng thêm tiền sử tăng huyết áp không điều trị.

Tại Phú Thọ, một trường hợp khác xảy ra rạng sáng 28/8. Ông L.V.C. (60 tuổi) tỉnh dậy lúc 5h trong tình trạng liệt nửa người và nói khó. Sau chụp CT, các bác sĩ xác định ông bị tắc động mạch não giữa bên phải. Nhờ can thiệp lấy huyết khối kịp thời bằng DSA, mạch máu được tái thông sau 40 phút và bệnh nhân nhanh chóng hồi phục vận động.
 

nu sinh 18 tuoi bat ngo dot quy trong buoi ngoai khoa cuoi tuan 931.png
Bệnh nhân đột quỵ điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: N.Dung.

Theo các chuyên gia, sau một giấc ngủ dài, huyết áp và nhịp tim đều ở mức thấp. Nếu cơ thể chuyển sang trạng thái vận động quá đột ngột, dòng máu thay đổi nhanh có thể tạo điều kiện cho cục máu đông hình thành hoặc di chuyển, gây ra đột quỵ.

Vì sao bật dậy quá nhanh có thể gây nguy hiểm?

Bác sĩ Huỳnh Tấn Vũ (Khoa Y học Cổ truyền – Đại học Y Dược TPHCM) cho biết trong lúc ngủ, cơ thể con người gần như ở trạng thái “tiết kiệm năng lượng”: tim đập chậm, huyết áp giảm, mạch máu thư giãn. Khi bật dậy nhanh, tim phải tăng hoạt động đột ngột, dễ gây tụt hoặc tăng huyết áp phản xạ, ảnh hưởng tim và não.

Người mắc thoái hóa cột sống cổ hoặc lưng càng dễ bị tổn thương nếu đứng dậy quá mạnh, do các dây thần kinh bị kéo giật, có thể gây đau, tê bì, thậm chí liệt thoáng qua.

“3 nửa phút” giúp cơ thể thức tỉnh an toàn

Để phòng ngừa rủi ro, bác sĩ Vũ khuyên mỗi người nên tập thói quen “3 nửa phút” sau khi mở mắt:

Nửa phút đầu tiên là thời gian để quan sát xung quanh, ổn định ý thức và giúp hệ thần kinh tỉnh táo dần.

Nửa phút tiếp theo dành cho việc chống tay, ngồi dậy từ từ, giúp máu lưu thông nhịp nhàng trở lại.

Nửa phút cuối cùng, người vừa thức dậy nên đứng tại chỗ để giữ thăng bằng, có thể vịn vào thành giường rồi mới bắt đầu di chuyển.

Những động tác chậm rãi này đặc biệt quan trọng với người trung niên, người cao tuổi hoặc những người đang mắc bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, thoái hóa cột sống. Bác sĩ nhấn mạnh rằng từ khoảng 35 tuổi trở đi, quá trình thoái hóa tự nhiên đã bắt đầu, khiến cơ thể kém thích ứng với các cử động đột ngột.

Việc dành khoảng một phút rưỡi mỗi sáng không chỉ hạn chế nguy cơ đột quỵ mà còn bảo vệ tim mạch và hệ thần kinh, giữ cơ thể vận hành ổn định ngay từ thời điểm vừa thức giấc.