Ám ảnh ung thư dạ dày: Chuyên gia ung thư nói thẳng "chìa khóa" sinh tử nằm ngay trên bàn ăn của bạn

Đáng chú ý, tỷ lệ mắc bệnh lại tập trung cao độ tại các quốc gia Châu Á. Dựa trên các nghiên cứu dịch tễ học được công bố trong 10 năm qua, bác sĩ Phan Hữu Huỳnh đã chỉ ra rằng: Cách chúng ta ăn uống mỗi ngày chính là yếu tố quyết định việc nuôi dưỡng cơ thể, hay đang âm thầm "nuôi" tế bào ung thư.

"Bản đồ" ung thư dạ dày và thực trạng báo động

Ung thư dạ dày không phân bố đồng đều. Căn bệnh này đặc biệt "ưa thích" khu vực Đông Á (như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Mông Cổ), trong khi lại có tỷ lệ khá thấp tại Bắc Mỹ hay Châu Phi.

Dù nhiều quốc gia đã kiểm soát tốt vi khuẩn H. pylori (nguyên nhân hàng đầu gây viêm loét), tỷ lệ mắc ung thư dạ dày lại đang có xu hướng trẻ hóa, gia tăng mạnh ở nhóm người dưới 50 tuổi. Chế độ ăn uống chính là "thủ phạm" giấu mặt lớn nhất đằng sau sự dịch chuyển nguy hiểm này.

Những "sát thủ" thầm lặng trên mâm cơm

1. Muối và thực phẩm muối chua: Kẻ thù số 1 của màng bảo vệ dạ dày Không phải tự nhiên mà các quốc gia Châu Á – nơi có văn hóa ăn mặn và ưa chuộng đồ muối chua – lại dẫn đầu về tỷ lệ mắc bệnh.

• Con số biết nói: Chỉ cần tiêu thụ thêm 5g muối/ngày, nguy cơ ung thư dạ dày trên toàn cầu đã tăng lên 12%. Tại Trung Quốc, thói quen ăn thực phẩm muối chua làm tăng nguy cơ mắc bệnh gấp 2,21 lần.
   
• Cơ chế tàn phá: Lượng muối cao trực tiếp bào mòn lớp màng nhầy bảo vệ niêm mạc, gây viêm mãn tính. Nguy hiểm hơn, muối "bắt tay" với vi khuẩn H. pylori, kích thích chúng sản sinh lượng lớn độc tố CagA gây ung thư.

2. Thịt đỏ và thịt chế biến sẵn: Cạm bẫy từ sự tiện lợi Thịt bò, lợn, cừu hay các loại xúc xích, thịt xông khói là món khoái khẩu của nhiều người nhưng lại tiềm ẩn rủi ro khôn lường.

• Mức độ rủi ro: Những người ăn từ 4 khẩu phần thịt/tuần được xếp vào nhóm nguy cơ cao. Thói quen này làm tăng nguy cơ chuyển biến từ viêm dạ dày teo sang dạng tiền ung thư (chuyển sản ruột) lên 2,05 lần.
   
• Cơ chế tàn phá: Nhóm thực phẩm này tạo ra hợp chất N-nitroso (NOCs) – một chất gây ung thư mạnh ngay trong dạ dày, đồng thời kích hoạt các yếu tố thúc đẩy khối u phát triển.

3. Đồ chiên rán và hun khói: Ngon miệng nhưng hại thân Quá trình chế biến ở nhiệt độ cao sinh ra hàng loạt biến đổi hóa học độc hại. Thống kê cho thấy thực phẩm hun khói và chiên rán làm nguy cơ mắc bệnh tăng gần gấp đôi (1,99 lần). Thậm chí, ăn cá chiên cũng làm tăng rủi ro tổn thương DNA do sự gia tăng của nitrite và các amin dị vòng, đặc biệt là khi sử dụng dầu ăn chiên đi chiên lại nhiều lần.

Thói quen ăn uống: Yếu tố cộng hưởng chết người

Nghiên cứu cho thấy, ăn gì quan trọng, nhưng cách ăn cũng nguy hiểm không kém. Niêm mạc dạ dày liên tục bị "tra tấn" bởi những thói quen vật lý và hóa học:

• Ăn quá nhanh tăng nguy cơ 1,83 lần.
   
• Ăn thức ăn quá nóng tăng nguy cơ 2,37 lần.
   
• Ăn hơn 3 bữa/ngày hoặc ăn quá no làm nguy cơ tăng 1,96 lần.

Đặc biệt cảnh báo: Nếu một người hội tụ đủ combo 3 thói quen xấu: Ăn nhiều bữa + Ăn quá no + Thích ăn đồ cay/mặn, rủi ro mắc ung thư dạ dày sẽ vọt lên mức khủng khiếp: gấp 6,35 lần người bình thường.

Lập "tấm khiên" bảo vệ từ hôm nay

Bên cạnh việc triệt tiêu các yếu tố nguy cơ, bạn hoàn toàn có thể chủ động phòng vệ bằng những thay đổi nhỏ nhưng mang lại hiệu quả lớn:

• Bổ sung rau quả tươi: Thêm 100g trái cây mỗi ngày giúp giảm 5% nguy cơ mắc bệnh. Tuyệt vời hơn, nhóm trái cây có múi (cam, bưởi, chanh) nhờ lượng chất chống oxy hóa dồi dào có thể giảm tới 40% nguy cơ ung thư vùng tâm vị.
   
• Vận động thể chất: Tập luyện thường xuyên làm giảm trung bình 21% nguy cơ.
   
• Thay đổi nguồn đạm: Ưu tiên chế độ ăn ít thịt đỏ, tăng cường hạt, dầu ô liu và cá tươi (chế biến dạng hấp, luộc, tuyệt đối hạn chế chiên rán).
   
• Nâng cao nhận thức: Nghiên cứu chỉ ra những người có hiểu biết cơ bản về dinh dưỡng, vệ sinh an toàn thực phẩm có rủi ro mắc bệnh thấp hơn hẳn.

Ung thư dạ dày không phải là bản án đột ngột hạ xuống, mà là kết quả của một quá trình dài niêm mạc bị tổn thương. Thay đổi thói quen trên bàn ăn và chủ động tầm soát sức khỏe định kỳ không chỉ là cách phòng bệnh rẻ nhất, mà còn là chiếc "phao cứu sinh" mang lại cơ hội chữa khỏi nếu kịp thời phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm nhất có thể

Thạc sỹ - bác sỹ nội trú Phan Hữu Huỳnh là chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm trong việc nghiên cứu và điều trị bệnh ung thư.  Bác sỹ Huỳnh hiện đang là phẫu thuật viên ung thư tiêu hóa của Bệnh viện K – cơ sở chuyên khoa đầu ngành của cả nước về phòng chống và điều trị ung thư. 

Ngoài ra bác sỹ Huỳnh còn là nghiên cứu sinh khóa 42 – chuyên ngành Ngoại, Tiêu hóa của Trường Đại học Y Hà Nội. Bác sỹ Huỳnh sẽ đóng vai trò là Dr K trong series bài "Bạn & Dr K: Giải mã ung thư cùng chuyên gia. Không chỉ trực tiếp viết bài cung cấp thông tin về phòng chống và điều trị ung thư, bác sĩ Huỳnh còn sẽ giải đáp những câu hỏi, thắc mắc của độc giả docnhanh.vn liên quan đến chuyên ngành ung thư. 

Để đặt câu hỏi cho Dr K xin truy cập vào link sau: https://docnhanh.vn/hoi-dap

PV biên tập theo thông tin BS Phan Hữu Huỳnh cung cấp (SHTT)