Ba bệnh nhi là chị em ở Tây Ninh đã rơi vào tình trạng rối loạn đông máu nguy hiểm, trong đó có trường hợp xuất huyết nặng dẫn đến suy hô hấp chỉ sau vài ngày ăn thịt chuột đồng.
10-1786364218-an-thit-chuot-dong-3-chi-em-bi-ngo-doc-thuoc-chuot
Bé trai 7 tuổi bị ngộ độc thuốc diệt chuột được điều trị tích cực tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Nguyên nhân được xác định nghi do nhiễm phải hóa chất diệt chuột nhóm siêu warfarin.

Ba bệnh nhi gồm bé V. (10 tuổi), bé H. (9 tuổi) và bé Â. (7 tuổi). Theo thông tin khai thác bệnh sử, khoảng một tuần trước thời điểm nhập viện, các bé được gia đình cho ăn thịt chuột đồng chế biến hằng ngày.

Sự việc xảy ra khi cả ba trẻ đồng loạt có các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, kèm theo những vết bầm tím rải rác dưới da ở các vị trí tay, đùi, cẳng chân, mông và bụng.

Đáng lo ngại nhất là trường hợp của bệnh nhi nhỏ tuổi nhất - bé Â., khi xuất hiện thêm biến chứng nôn ra máu đen, bụng chướng to và đi tiểu ra máu đỏ.

Ban đầu, gia đình đã đưa các em đến thăm khám tại một bệnh viện địa phương. Tại đây, các bác sĩ chẩn đoán trẻ bị ngộ độc thức ăn kèm rối loạn đông máu, đồng thời tiến hành điều trị bằng phương pháp truyền dịch và dùng kháng sinh.

Kết quả xét nghiệm cận lâm sàng ghi nhận tình trạng rối loạn đông máu ngoại sinh rõ rệt ở cả ba bệnh nhi, thể hiện qua thời gian prothrombin (PT) kéo dài trên 20 giây và chỉ số INR vượt mức 3. Trước diễn tiến phức tạp của bệnh lý, các bệnh nhi lập tức được chuyển tuyến lên Bệnh viện Nhi đồng Thành phố.

Tiếp nhận các bệnh nhi, đội ngũ bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng Thành phố nhận định đây là trường hợp ngộ độc thuốc diệt chuột, nghi thuộc nhóm siêu warfarin.

Đây là loại hóa chất kháng vitamin K có tác dụng kéo dài đặc biệt nguy hiểm, có khả năng tích tụ và tồn tại trong các mô cơ thể từ nhiều tuần cho đến nhiều tháng.

Phác đồ xử trí khẩn cấp được triển khai ngay lập tức bao gồm rửa dạ dày, cho uống than hoạt tính và theo dõi sát sao chức năng đông máu hàng ngày.

Dù đã được can thiệp ban đầu, tình trạng rối loạn đông máu của các trẻ vẫn tiếp tục tiến triển nặng với chỉ số PT duy trì trên 20 giây, tỷ lệ phức bộ các yếu tố đông máu giảm xuống dưới 20% và chỉ số INR tăng lên trên 3,5.

Các bác sĩ đã chỉ định điều trị tích cực bằng vitamin K1 đường tĩnh mạch, sau đó chuyển sang dùng vitamin K1 liều cao bằng đường uống với liều lượng 20mg mỗi 6 giờ, kết hợp điều chỉnh các rối loạn điện giải và toan kiềm.

Đối với bé Â, kết quả hình ảnh học từ siêu âm và chụp CT ngực, bụng cho thấy bệnh nhi bị tổn thương xuất huyết nghiêm trọng: tràn máu màng phổi hai bên gây suy hô hấp cấp, tụ máu quanh bao thận và khoang sau phúc mạc, đi kèm tình trạng tiểu máu và nôn ra máu. Trẻ lập tức được đặt ống nội khí quản, hỗ trợ thở máy, đồng thời tiến hành truyền máu và truyền huyết tương tươi đông lạnh để bù đắp các yếu tố đông máu bị thiếu hụt.

Nhờ sự điều trị tích cực và kịp thời, sau gần 3 tuần nỗ lực, sức khỏe của cả ba chị em đã dần hồi phục ổn định. Các dấu hiệu xuất huyết trên lâm sàng hoàn toàn biến mất, kết quả xét nghiệm chức năng đông máu trở về gần mức bình thường, và bé Â. đã được cai máy thở thành công.

Tuy nhiên, do đặc tính tồn lưu lâu dài của chất siêu warfarin trong mô cơ thể, các bệnh nhi vẫn tiếp tục duy trì phác đồ uống vitamin K1 và cần được theo dõi tối thiểu 5 ngày sau khi ngừng thuốc.

Theo Bác sĩ Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, ngộ độc cấp tính các chất kháng vitamin K (như warfarin hoặc siêu warfarin) có thể xảy ra do ăn uống nhầm, sử dụng thực phẩm bị nhiễm độc. Tình trạng này gây ra rối loạn đông máu nghiêm trọng và có nguy cơ dẫn đến tử vong nếu bệnh nhân không được phát hiện và cứu chữa kịp thời.

Bác sĩ Tiến phân tích, warfarin (còn gọi là coumarine) gây ra tình trạng rối loạn đông máu trong thời gian ngắn. Trong khi đó, nhóm siêu warfarin, bao gồm các hoạt chất như brodifacoum, bromodilone, courmatetralyl, difenacoum, là thành phần chính có trong các loại thuốc diệt chuột hiện nay, có khả năng gây rối loạn đông máu kéo dài từ nhiều tuần đến nhiều tháng.

Bên cạnh đó, cũng cần lưu ý đến ngộ độc các loại thuốc diệt chuột khác như nhóm phospho kẽm: tổn thương đa cơ quan, ban đầu đau bụng, nôn ói, tiêu chảy xuất hiện sớm, toan chuyển hoá, rối loạn nhịp tim, phù phổi cấp, tiêu cơ vân - suy thận, viêm gan cấp, xét nghiệm đông máu bình thường hoặc nhóm fluoroacetate: rối loạn nhịp tim, suy tim cấp, gây tăng trương lực cơ, co giật, xét nghiệm đông máu bình thường.