Tình trạng liên tục quên đồ vật, lỡ lịch hẹn hoặc đột ngột mất từ ngữ khi diễn đạt không chỉ là câu chuyện của tuổi già, mà còn là hệ quả từ lối sống và các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.

Thông thường, tuổi tác được xem là thủ phạm hàng đầu khiến trí nhớ suy giảm do não bộ có xu hướng co lại theo thời gian, kéo theo khả năng ghi nhớ và xử lý thông tin bị chậm dần. Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại, hiện tượng "vừa cầm chìa khóa đã đi tìm" hay quên trước quên sau đang xuất hiện ngày càng dày đặc ở cả những người trẻ tuổi. 

Nếu việc thỉnh thoảng đãng trí không quá đáng ngại, thì tình trạng này diễn ra liên tục và làm gián đoạn sinh hoạt hằng ngày chính là hồi chuông cảnh báo về sức khỏe cần được lưu ý đặc biệt. Nhiều nghiên cứu y khoa đã chỉ ra hàng loạt yếu tố cốt lõi dẫn đến hội chứng hay quên này.

25-1782372162-bay-suy-giam-tri-nho-o-nguoi-tre-giai-ma-hien-tuong-nho-nho-quen-quen-xuat-hien-lien-tuc
Ảnh minh họa.

Hiểm họa từ khủng hoảng giấc ngủ và áp lực tâm lý

Theo nguồn tin từ Prevention, giấc ngủ đóng vai trò như một bộ máy trung tâm trong việc hình thành, củng cố và lưu trữ các ký ức của con người. Khi cơ thể rơi vào trạng thái thiếu ngủ, mất ngủ triệt để hoặc chất lượng giấc ngủ bị suy giảm, não bộ sẽ lập tức gặp trục trặc trong quá trình xử lý cũng như lưu giữ các thông tin mới thu nhận. 

Hệ quả trực tiếp là bạn dễ dàng quên mất những sự việc vừa mới xảy ra hoặc không thể tập trung vào bất kỳ vấn đề gì. Thiếu ngủ kéo dài còn bào mòn khả năng chú ý, làm chậm phản xạ tự nhiên và suy giảm nghiêm trọng hiệu suất lao động. Trí nhớ chỉ có thể được phục hồi và cải thiện đáng kể khi chúng ta duy trì được một giấc ngủ chất lượng, kéo dài đủ từ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm.

Bên cạnh giấc ngủ, trạng thái tâm lý tiêu cực cũng là một "sát thủ thầm lặng" đối với nhận thức. Trang Medical News Today phân tích rằng căng thẳng và lo âu là những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng suy giảm trí nhớ tạm thời. Khi cơ thể liên tục phải chịu đựng áp lực, nồng độ hormone cortisol sẽ tăng vọt, gây tác động tiêu cực lên vùng não bộ chịu trách nhiệm cho việc học tập và ghi nhớ. 

Cùng lúc đó, sự lo âu khiến não bộ bị quá tải bởi các luồng suy nghĩ tiêu cực, chiếm dụng không gian xử lý khiến con người không thể tiếp nhận hay lưu trữ thêm thông tin mới. Đây là lý do vì sao những người áp lực cao thường xuyên lỡ các lịch hẹn quan trọng hoặc không nhớ nổi mình đã đặt đồ vật ở đâu.

Hội chứng "sương mù não" và khoảng trống dinh dưỡng

Một nguyên nhân phổ biến khác được Healthline đề cập là hội chứng sương mù não (brain fog). Đây không phải là một bệnh lý riêng lẻ mà là tập hợp của nhiều triệu chứng bao gồm: giảm khả năng tập trung, tư duy chậm chạp, đầu óc thiếu minh mẫn và gặp khó khăn lớn trong việc ghi nhớ thông tin. 

Người bị sương mù não thường rơi vào những tình huống dở khóc dở cười như đọc đi đọc lại một đoạn văn nhưng hoàn toàn không đọng lại nội dung, đang làm việc này bỗng quên mất mục tiêu ban đầu, hoặc bất lực trong việc tìm kiếm từ ngữ phù hợp để diễn đạt ý nghĩ của mình. 

Tình trạng sương mù não này có mối liên hệ mật thiết với chứng thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, sự thay đổi nội tiết tố bên trong cơ thể hoặc do một chế độ ăn uống thiếu lành mạnh và các bệnh lý nền sẵn có.

Song song đó, sự thiếu hụt các vi chất thiết yếu, đặc biệt là vitamin B12, cũng trực tiếp can thiệp vào chức năng nhận thức. Vitamin B12 giữ vai trò then chốt đối với mọi hoạt động của hệ thần kinh trung ương. 

Khi cơ thể không được cung cấp đủ lượng vitamin này, hệ thống nhận thức sẽ phát đi các tín hiệu cảnh báo như mệt mỏi kéo dài, cảm giác lơ mơ không tỉnh táo, kém tập trung và hay quên. 

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao thiếu hụt vitamin B12 thường là người lớn tuổi, những người duy trì chế độ ăn chay trường, hoặc các bệnh nhân mắc phải các chứng bệnh làm suy giảm khả năng hấp thu chất dinh dưỡng của cơ thể.

Tác dụng phụ ngoài ý muốn từ các loại thuốc điều trị

Ít ai ngờ rằng, việc điều trị các bệnh lý thông thường cũng có thể là nguyên nhân khiến trí nhớ "bốc hơi". Một số nhóm thuốc quen thuộc như thuốc điều trị dị ứng, thuốc hỗ trợ mất ngủ, thuốc giảm lo âu, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc giảm đau đều có thể mang lại tác dụng phụ gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ghi nhớ của não bộ.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, nếu nhận thấy tần suất hay quên xuất hiện dày đặc ngay sau khi bắt đầu sử dụng một loại thuốc mới, người bệnh cần chủ động trao đổi với bác sĩ điều trị để được tiến hành đánh giá chuyên môn và điều chỉnh phác đồ cho phù hợp. Tuyệt đối không được tự ý ngừng sử dụng thuốc đột ngột vì hành vi này có thể làm gián đoạn nghiêm trọng và ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả điều trị tổng thể của bệnh lý nền.