Cảnh báo khẩn về chất liên quan tới hơn 50.000 ca ung thư: "Lẩn trốn" trong loại thịt nhiều người mê

Các nhà khoa học hàng đầu tại Anh đang yêu cầu cấm bán thịt xông khói và giăm bông trong siêu thị, cảnh báo rằng các hóa chất được sử dụng trong quá trình sản xuất của chúng có liên quan đến hơn 50.000 ca ung thư đại trực tràng ở Vương quốc Anh.

Nitrit – chất bảo quản giúp thịt chế biến có màu hồng và kéo dài thời gian sử dụng – được ước tính gây ra khoảng 5.400 ca bệnh mỗi năm, với chi phí điều trị trung bình cho mỗi bệnh nhân là 59.000 bảng Anh, khiến Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) Anh tốn khoảng 3 tỷ bảng trong thập kỷ qua. 

Cảnh báo này được đưa ra sau khi Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phân loại thịt chế biến là “tác nhân gây ung thư nhóm 1” – cùng mức nguy hiểm với thuốc lá hoặc amiăng.

Theo Giáo sư Chris Elliot OBE, người sáng lập Viện An ninh Thực phẩm Toàn cầu và là cựu cố vấn của chính phủ Anh, nitrit được dùng để làm cho thịt chế biến có màu hồng và kéo dài thời hạn sử dụng của chúng, nhưng cũng tạo ra nitrosamine – các hợp chất đã được biết là gây ung thư. 

Cần có các biện pháp khẩn cấp

Các nhà khoa học Anh nhấn mạnh rằng việc sử dụng nitrit kéo dài đã gây ra những tổn thất nghiêm trọng về con người và tài chính, và họ đang kêu gọi thực hiện các biện pháp khẩn cấp để ngăn ngừa thêm các ca ung thư có thể tránh được. 

Các chuyên gia hiện đã gửi thư cho Bộ trưởng Y tế Anh Wes Streeting, thúc giục ông cấm sử dụng nitrit trong các loại thịt chế biến – đồng thời gửi yêu cầu tương tự đến Ủy viên Y tế và An toàn Thực phẩm của Liên minh châu Âu.

Nghiên cứu năm 2015 của họ đã xem xét dữ liệu từ hơn 800 nghiên cứu và phát hiện rằng cứ mỗi 50g thịt chế biến được tiêu thụ mỗi ngày, nguy cơ ung thư đại trực tràng tăng 18%. Theo các chuyên gia, chính sự kết hợp giữa nitrit và các phương pháp chế biến được sử dụng trong các loại thịt như thịt xông khói, giăm bông và xúc xích tạo ra các hợp chất gây ung thư. Có tới 90% thịt xông khói bán ở Anh được cho là có chứa nitrit, chất này không chỉ liên quan đến ung thư đại trực tràng mà còn cả ung thư tuyến tiền liệt và ung thư vú.

Giáo sư Robert Turesky, thuộc Đại học Minnesota (Mỹ) – người từng tham gia nghiên cứu năm 2015 – cho biết bằng chứng hiện nay còn mạnh mẽ hơn so với 10 năm trước. Ông nói: “Mười năm sau, bằng chứng còn thuyết phục hơn, và có khả năng nhiều ca ung thư có thể phòng ngừa đã xảy ra. Bằng chứng hiện nay đòi hỏi hành động về y tế công cộng.”

Các nhà khoa học đang kêu gọi Bộ trưởng Y tế Anh cho phép hiển thị rõ ràng cảnh báo trên mặt trước của bao bì thịt chế biến, thông báo cho người tiêu dùng về các sản phẩm được ướp bằng nitrit và nguy cơ ung thư của chúng.

Về lâu dài, họ yêu cầu loại bỏ dần nitrit, được hỗ trợ bằng các biện pháp quản lý để đảm bảo tuân thủ, cũng như cấp vốn cho các nhà sản xuất nhỏ chuyển sang các lựa chọn an toàn hơn. Hiện nay, thịt không chứa nitrit – được bán dưới tên “thịt xông khói tự nhiên” – chỉ chiếm khoảng 5–10% thị trường.

Ung thư đại trực tràng là loại ung thư phổ biến thứ tư ở Anh, với khoảng 44.000 ca mới mỗi năm, và tại Mỹ, con số này là 142.000 ca/năm. Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm thay đổi thói quen đại tiện – như tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài, cảm giác không đi hết phân, và có máu trong phân.

Các triệu chứng khác cần chú ý bao gồm đau bụng, chướng hơi, sụt cân bất thường và mệt mỏi.