Dùng bình giữ nhiệt uống cà phê suốt 20 năm, người đàn ông tử vong vì nhiễm độc chì - Chuyên gia cảnh báo gì?

Theo ODC, trường hợp này được bác sĩ điều trị xác nhận sau quá trình theo dõi và điều tra nguồn phơi nhiễm. Ngay sau khi thông tin được công bố, mạng xã hội lan truyền nhiều câu hỏi xoay quanh mức độ an toàn của những chiếc bình giữ nhiệt – vật dụng quen thuộc gắn bó với sinh hoạt hằng ngày của không ít người.

Trao đổi với phóng viên báo Dân trí, TS Vũ Thị Tần – chuyên gia hóa học – cho rằng cần tiếp cận vụ việc bằng góc nhìn khoa học, tránh suy đoán cảm tính. Theo bà, đây là tình huống có thể xảy ra nhưng rất hiếm, và chỉ xuất hiện khi nhiều yếu tố bất lợi cùng tồn tại trong thời gian dài.

Chì có thể xuất hiện trong bình giữ nhiệt như thế nào?

Theo TS Vũ Thị Tần, điểm mấu chốt của vụ việc nằm ở câu hỏi: chì đến từ đâu, khi bình giữ nhiệt thông thường được làm từ inox – vật liệu vốn được coi là an toàn cho tiếp xúc thực phẩm.

Về nguyên tắc, inox đạt chuẩn dùng trong đồ gia dụng không được thiết kế để chứa chì. Tuy nhiên, trong thực tế vẫn có thể phát sinh hàm lượng chì vết nếu nguyên liệu hoặc quy trình sản xuất không được kiểm soát chặt chẽ.

Chuyên gia chỉ ra hai nguyên nhân chính có thể dẫn đến tình trạng này.

Thứ nhất, vật liệu không đạt chuẩn hoặc bị pha tạp để thuận tiện cho quá trình gia công. Một số hợp kim kim loại, đặc biệt là loại dùng trong cơ khí, có thể chứa phụ gia chì nhằm tăng khả năng cắt gọt. Nếu những vật liệu này bị sử dụng sai mục đích cho đồ chứa thực phẩm, nguy cơ nhiễm chì sẽ tăng lên.

Thứ hai, sử dụng nguyên liệu phế liệu hoặc nguồn gốc không rõ ràng. Khi chuỗi cung ứng thiếu minh bạch và kiểm soát chất lượng lỏng lẻo, tạp chất kim loại nặng – trong đó có chì – có thể lẫn vào sản phẩm.

TS Vũ Thị Tần nhấn mạnh, nguy cơ liên quan đến chì thường tập trung ở các sản phẩm kém chất lượng, không rõ xuất xứ, thiếu chứng nhận an toàn. Ngoài ra, việc đựng đồ uống có tính axit như cà phê, nước cam, đồ uống lên men, hoặc giữ nóng trong thời gian dài, có thể làm tăng khả năng thôi nhiễm kim loại ở một mức độ nhất định. Vì vậy, lựa chọn sản phẩm có thương hiệu, tiêu chuẩn và nguồn gốc rõ ràng vẫn là yếu tố then chốt.

Một khả năng khác được chuyên gia đề cập là tình trạng xuống cấp của bình sau nhiều năm sử dụng. Khi ruột bình bị trầy xước sâu, rỗ bề mặt, bong lớp bảo vệ hoặc xuất hiện gỉ sét, các phản ứng ăn mòn hóa học sẽ diễn ra dễ dàng hơn.

“Nhiệt độ cao từ đồ uống nóng và việc sử dụng lặp lại hằng ngày khiến quá trình này diễn ra nhanh hơn. Kim loại không xâm nhập cơ thể đột ngột mà tích tụ từ từ, âm thầm trong thời gian dài”, TS Tần phân tích.

Cách sử dụng bình giữ nhiệt an toàn hơn

Từ những phân tích trên, TS Vũ Thị Tần khẳng định nguy cơ không nằm ở việc uống cà phê bằng bình giữ nhiệt, mà ở sự kết hợp của nhiều yếu tố bất lợi kéo dài. Bản thân cà phê và trà chỉ có tính axit nhẹ, và trong điều kiện bình đạt chuẩn, còn nguyên vẹn, mức axit này không đủ gây ăn mòn đáng kể.

Vấn đề chỉ phát sinh khi bình đã xuống cấp, vật liệu không đảm bảo, lại được sử dụng thường xuyên với đồ uống nóng trong suốt nhiều năm. Khi đó, tính axit nhẹ của cà phê trở thành yếu tố thúc đẩy quá trình thôi nhiễm kim loại.

Theo chuyên gia, người tiêu dùng nên ưu tiên chọn bình giữ nhiệt có nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, tránh các sản phẩm trôi nổi hoặc có giá rẻ bất thường.

Bên cạnh đó, việc kiểm tra định kỳ tình trạng ruột bình là điều cần thiết. Khi phát hiện dấu hiệu gỉ sét, trầy xước sâu, bong tróc hoặc thấy mùi vị đồ uống thay đổi, nên ngừng sử dụng và thay thế bằng sản phẩm mới.

Với các loại đồ uống có tính axit như cà phê, trà đậm hay nước trái cây chua, TS Vũ Thị Tần khuyến cáo không nên để trong bình giữ nhiệt quá lâu, nhất là với những bình đã sử dụng nhiều năm. Nếu cần mang theo, nên rót đồ uống ngay trước khi dùng và tránh để kéo dài nhiều giờ.

“Khi được sử dụng đúng cách và trong giới hạn tuổi thọ, nhiều vật dụng quen thuộc vẫn an toàn. Việc chủ động kiểm tra và thay thế kịp thời là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ sức khỏe”, TS Vũ Thị Tần kết luận.