Giải mã vaccine ung thư cá thể hóa của Nga: Cơ chế hoạt động và cơ hội cho bệnh nhân Việt

Việc Nga công bố những tín hiệu khả quan đầu tiên từ vaccine điều trị ung thư cá thể hóa NeoOncoVac ứng dụng công nghệ mRNA đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của người bệnh cũng như giới chuyên môn. Dù vậy, ThS.BS Nguyễn Duy Anh, Trung tâm Ung bướu Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho rằng cần nhìn nhận kết quả này một cách thận trọng, bởi vaccine vẫn chưa thể được coi là giải pháp điều trị chuẩn hay "thuốc chữa khỏi ung thư".

Theo bác sĩ Duy Anh, NeoOncoVac hoàn toàn khác với các vaccine phòng ung thư như vaccine HPV hay vaccine viêm gan B. Trong khi các vaccine phòng bệnh giúp ngăn ngừa nhiễm virus, từ đó giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư, NeoOncoVac được phát triển với mục đích điều trị và được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân dựa trên đặc điểm di truyền của khối u.

Sau khi phân tích các đột biến của tế bào ung thư, mỗi bệnh nhân sẽ được tạo một loại vaccine phù hợp với tình trạng bệnh của mình. Cơ chế hoạt động của NeoOncoVac không phải tiêu diệt trực tiếp tế bào ung thư mà kích thích hệ miễn dịch nhận diện chính xác các tế bào ác tính để tăng khả năng kiểm soát bệnh.

Theo đánh giá của bác sĩ Duy Anh, đây là một hướng phát triển nhiều triển vọng trong lĩnh vực miễn dịch điều trị ung thư. Tuy nhiên, những kết quả được công bố đến nay mới dựa trên số lượng bệnh nhân còn rất hạn chế. Các phản ứng miễn dịch tích cực là tín hiệu đáng khích lệ nhưng chưa đủ để khẳng định vaccine có thể kéo dài thời gian sống, giảm nguy cơ tái phát hoặc thay thế các phương pháp điều trị đang được áp dụng.

Ông nhấn mạnh, trong điều trị ung thư, mọi phương pháp mới đều phải trải qua các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn cùng thời gian theo dõi đủ dài để đánh giá đầy đủ hiệu quả và độ an toàn trước khi được công nhận là liệu pháp điều trị tiêu chuẩn.

Theo chuyên gia, người bệnh cũng không nên vì những thông tin lan truyền trên mạng xã hội mà trì hoãn hoặc từ chối các phương pháp đã được chứng minh hiệu quả như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, điều trị đích hoặc liệu pháp miễn dịch. Phát hiện bệnh sớm, tuân thủ đúng phác đồ và tái khám đầy đủ vẫn là những yếu tố quan trọng nhất quyết định khả năng kiểm soát bệnh cũng như kéo dài thời gian sống.

Trước băn khoăn về khả năng tiếp cận NeoOncoVac tại Việt Nam, bác sĩ Duy Anh cho biết điều này hoàn toàn có thể nếu các nghiên cứu tiếp theo tiếp tục chứng minh được hiệu quả, độ an toàn và vaccine được các cơ quan quản lý y tế trên thế giới cấp phép lưu hành.

Hiện NeoOncoVac vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu rất sớm tại Nga với số lượng bệnh nhân tham gia còn ít. Trong thời gian tới, vaccine sẽ phải tiếp tục trải qua nhiều nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn hơn trước khi có thể sản xuất rộng rãi và đưa vào thực hành điều trị.

Nếu các dữ liệu khoa học đủ sức thuyết phục, vaccine sẽ được xem xét cấp phép lưu hành. Khi đó, người bệnh tại Việt Nam cũng có cơ hội tiếp cận công nghệ này tương tự nhiều loại thuốc, kỹ thuật và thiết bị y tế tiên tiến khác.

Theo bác sĩ Duy Anh, khoảng cách giữa Việt Nam và thế giới trong việc cập nhật các phương pháp điều trị ung thư hiện đại đang ngày càng được rút ngắn. Ngành y tế cũng tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực công nghệ sinh học và từng bước tham gia các nghiên cứu liên quan đến vaccine ung thư mRNA.

Ông bày tỏ tin tưởng người bệnh ung thư Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp cận những tiến bộ này trong tương lai. Tuy nhiên, điều quan trọng là không nên quá nóng lòng chờ đợi một liệu pháp mới mà bỏ lỡ "thời điểm vàng" điều trị bằng các phương pháp đã được kiểm chứng hiệu quả.

Bác sĩ Duy Anh cũng lưu ý NeoOncoVac không phải vaccine điều trị ung thư đầu tiên trên thế giới mà là một trong những đại diện của thế hệ vaccine điều trị ung thư mới đang được nhiều nhóm nghiên cứu phát triển. Theo ông, những tiến bộ này mang lại thêm hy vọng cho người bệnh, nhưng đó cần là hy vọng được xây dựng trên cơ sở khoa học và các bằng chứng đã được kiểm chứng.