Một nghiên cứu quy mô lớn vừa công bố đã bổ sung thêm bằng chứng về tác động tiêu cực của nước ngọt có đường đối với sức khỏe gan.

Ung thư gan hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong do ung thư hàng đầu trên thế giới. Bên cạnh các yếu tố nguy cơ quen thuộc như viêm gan virus hay lạm dụng rượu bia, giới khoa học ngày càng chú ý đến vai trò của các rối loạn chuyển hóa liên quan đến chế độ ăn uống trong sự phát triển của căn bệnh này.

Mối quan tâm đối với các loại đồ uống có đường càng gia tăng trong bối cảnh tỷ lệ béo phì và đái tháo đường đang tăng trên phạm vi toàn cầu. Đồng thời, những tranh luận về độ an toàn của các chất tạo ngọt nhân tạo cũng khiến các nghiên cứu về đồ uống trở thành chủ đề được quan tâm đặc biệt.

13-1781340502-khao-sat-15-trieu-nguoi-cho-thay-uong-them-ly-nuoc-nay-moi-ngay-nguy-co-ung-thu-gan-tang-10
Sử dụng nhiều đồ uống có đường làm tăng nguy cơ ảnh hưởng gan. Ảnh: Freepik.

Trong nghiên cứu mới được công bố ngày 10/6 trên tạp chí JAMA Network Open, các nhà khoa học thuộc Đại học Yale cùng nhiều trung tâm nghiên cứu quốc tế đã phân tích dữ liệu từ 11 nghiên cứu đoàn hệ tại châu Âu và Bắc Mỹ.

Tổng cộng hơn 1,51 triệu người trưởng thành được theo dõi trong gần 18 năm, tạo nên một trong những cuộc khảo sát lớn nhất về mối liên hệ giữa đồ uống và nguy cơ ung thư gan.

Kết quả cho thấy việc tiêu thụ nước ngọt có đường có liên quan trực tiếp đến nguy cơ mắc hai dạng ung thư gan phổ biến. Cụ thể, mỗi ly nước ngọt có đường bổ sung mỗi ngày làm tăng 10% nguy cơ mắc ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) và làm tăng 15% nguy cơ mắc ung thư đường mật trong gan (ICC).

Theo nhóm nghiên cứu, fructose – loại đường xuất hiện với hàm lượng cao trong nhiều loại nước giải khát, nước trái cây pha đường và đồ uống chế biến sẵn – có thể là nguyên nhân chính dẫn tới nguy cơ này.

Không giống glucose được nhiều cơ quan sử dụng, fructose chủ yếu được chuyển hóa tại gan, thúc đẩy quá trình tích tụ mỡ và làm suy giảm khả năng xử lý chất béo của cơ quan này.

Các nhà khoa học cho rằng quá trình đó có thể dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa. Ngoài ra, fructose còn được nhận định có khả năng làm suy yếu hàng rào bảo vệ của đường ruột, tạo điều kiện cho các chất gây hại đi vào gan, gây viêm kéo dài và làm tăng nguy cơ hình thành tế bào ung thư theo thời gian.

Ở chiều ngược lại, nghiên cứu không ghi nhận bằng chứng cho thấy nước ngọt không đường làm gia tăng nguy cơ ung thư gan. Dù dữ liệu ban đầu cho thấy nhóm người sử dụng loại đồ uống này có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn, mối liên hệ đó không còn xuất hiện sau khi các yếu tố như chỉ số khối cơ thể (BMI) và tiền sử đái tháo đường được đưa vào phân tích.

Nhóm tác giả nhận định kết quả này có thể xuất phát từ việc nhiều người thừa cân hoặc mắc bệnh chuyển hóa thường chuyển sang sử dụng nước ngọt không đường nhằm kiểm soát lượng đường nạp vào cơ thể. Do đó, nguy cơ bệnh tật nhiều khả năng liên quan đến tình trạng sức khỏe sẵn có hơn là bản thân loại đồ uống này.

Dù vậy, các chuyên gia vẫn cho rằng nước lọc, trà nhạt hoặc cà phê đen là những lựa chọn phù hợp hơn nếu muốn duy trì sức khỏe gan và hệ chuyển hóa trong dài hạn.