Củ dền từ lâu đã xuất hiện trong thực đơn của nhiều gia đình như một loại thực phẩm tốt cho sức khỏe. Không ít người lựa chọn củ dền với mong muốn hỗ trợ giải độc gan, cải thiện tim mạch và tăng cường tạo máu. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, loại củ này chỉ thực sự có lợi khi được sử dụng đúng cách và đúng đối tượng.

Trao đổi với báo chí, Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, củ dền có tên khoa học là Beta vulgaris. Đây là thực phẩm quen thuộc trong dinh dưỡng hiện đại và đã được nghiên cứu khá nhiều về tác động đối với hệ tim mạch, huyết học cũng như quá trình chuyển hóa của cơ thể.

Tại Việt Nam, củ dền thường được chế biến đa dạng như luộc, nấu canh, ép nước hoặc kết hợp trong các món ăn, đồ uống thanh mát. Không chỉ giúp món ăn thêm bắt mắt, củ dền còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu sử dụng hợp lý.

Theo TS Ngô Đức Phương, củ dền chứa nhiều folate (vitamin B9), sắt và các hợp chất chống oxy hóa thuộc nhóm betalain – thành phần tạo nên màu đỏ tím đặc trưng của loại củ này. Folate đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành hồng cầu, từ đó hỗ trợ hoạt động của hệ tạo máu. Nhờ vậy, củ dền thường được khuyến nghị cho người bị thiếu máu nhẹ, phụ nữ sau sinh hoặc người mới ốm dậy đang trong giai đoạn hồi phục. Dù vậy, chuyên gia nhấn mạnh rằng củ dền chỉ có tác dụng hỗ trợ dinh dưỡng, không thể thay thế thuốc điều trị thiếu máu.

594969473_1260058499297827_7592080280098566356_n.jpg
Củ dền bổ gan nhưng không phải ai cũng nên sử dụng. Ảnh: Quỳnh Trang 

Bên cạnh đó, hàm lượng nitrat tự nhiên trong củ dền cũng là điểm đáng chú ý. Khi vào cơ thể, nitrat được chuyển hóa thành nitric oxide – chất giúp giãn mạch máu, cải thiện tuần hoàn và hỗ trợ hạ huyết áp ở mức độ nhẹ. Một số nghiên cứu lâm sàng cho thấy nước ép củ dền có thể giúp giảm huyết áp tâm thu, đặc biệt ở những người bị tăng huyết áp nhẹ, qua đó mang lại lợi ích nhất định cho tim mạch.

Về tác dụng với gan, TS Phương cho biết các hợp chất betalain trong củ dền có khả năng chống oxy hóa và chống viêm, góp phần bảo vệ tế bào gan trong một số mô hình nghiên cứu. Nhờ đó, củ dền thường được xếp vào nhóm thực phẩm hỗ trợ gan và giúp cơ thể thanh lọc, nhất là với những người có chế độ ăn giàu đạm hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia. Tuy nhiên, đây chỉ là vai trò hỗ trợ chứ không đồng nghĩa với việc củ dền có thể “giải độc gan” hay thay thế các biện pháp điều trị y khoa.

Không dừng lại ở đó, việc làm tăng nitric oxide còn giúp cải thiện hiệu quả sử dụng oxy của cơ thể, từ đó hỗ trợ tăng sức bền thể lực. Lưu lượng máu lên não được cải thiện cũng có thể góp phần hỗ trợ chức năng nhận thức, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi, dù mức độ tác động ở mức vừa phải. Chuyên gia cũng lưu ý rằng hiện tượng nước tiểu hoặc phân có màu đỏ sau khi ăn củ dền là phản ứng sinh lý bình thường và không gây nguy hiểm.

Dù mang lại nhiều lợi ích, TS Ngô Đức Phương khuyến cáo không phải ai cũng nên sử dụng củ dền thường xuyên. Người có tiền sử sỏi thận oxalat cần hạn chế do củ dền chứa oxalat, có thể làm tăng nguy cơ tái phát sỏi nếu dùng nhiều. Ngoài ra, những người có huyết áp thấp cũng nên thận trọng, bởi tác dụng hỗ trợ hạ huyết áp của củ dền có thể khiến cơ thể mệt mỏi, choáng váng nếu sử dụng với lượng lớn.

Hải Yến (SHTT)