Đằng sau vị ngọt gây nghiện của những ly trà sữa, nước ngọt hay thậm chí là nước trái cây đóng chai là một "cạm bẫy" sức khỏe kinh hoàng. Nghiên cứu mới nhất cho thấy thói quen tiêu thụ đồ uống có đường mỗi ngày đang trực tiếp đẩy nhiều người đến gần hơn với căn bệnh ung thư gan và ung thư vú.

Tại hội nghị thường niên năm 2022 của Hiệp hội Dinh dưỡng Mỹ, một nghiên cứu đã thu hút nhiều chú ý khi chỉ ra mối liên hệ giữa đồ uống có đường và ung thư gan. Nhóm khoa học từ Đại học Nam Carolina theo dõi 90.504 phụ nữ từ 50–79 tuổi trong gần 18 năm. Khoảng 7% trong số này cho biết họ uống ít nhất một lon (360ml) đồ uống có đường mỗi ngày.

Trong thời gian theo dõi, 205 trường hợp ung thư gan được ghi nhận. Kết quả cho thấy, những người uống một hoặc nhiều loại đồ uống có đường mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư gan cao hơn 78% so với nhóm không uống. Riêng nhóm tiêu thụ tối thiểu một khẩu phần mỗi ngày, nguy cơ tăng 73%.

03-1772504290-loai-nuoc-nuoi-te-bao-ung-thu-uong-moi-ngay-nguy-co-ung-thu-gan-tang-vot-toi-73.jpg
Ảnh minh họa: Internet

Theo các nhà nghiên cứu, lượng đường cao góp phần làm gia tăng béo phì và đái tháo đường type 2 – hai yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư gan. Đường còn thúc đẩy kháng insulin và tích tụ mỡ trong gan, dễ dẫn tới gan nhiễm mỡ và tổn thương gan mạn tính.

Không dừng lại ở ung thư gan, một nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa BMJ của nhóm khoa học thuộc Đại học Paris cũng chỉ ra mối liên hệ giữa đồ uống có đường và nguy cơ ung thư nói chung. Theo dõi hơn 101.000 người trưởng thành trong đoàn hệ NutriNet Santé, nhóm nghiên cứu nhận thấy cứ tăng thêm 100ml đồ uống có đường mỗi ngày thì nguy cơ ung thư tổng thể tăng 18%, riêng ung thư vú tăng 22%.

Đáng chú ý, ngay cả nước ép trái cây 100% cũng không hoàn toàn “miễn nhiễm”. Lượng tiêu thụ cao hơn có liên quan đến nguy cơ ung thư tổng thể tăng 12%. Các loại đồ uống có đường khác ngoài nước ép nguyên chất làm tăng nguy cơ ung thư nói chung 19% và ung thư vú 23%.

Phân tích sâu hơn cho thấy, cả lượng đường lẫn năng lượng từ những loại đồ uống này đều có mối liên hệ thuận với tỷ lệ mắc ung thư.

Một bài viết trên tạp chí Nature từng cảnh báo, nếu tiêu thụ quá mức, đường có thể gây ra những hệ lụy sức khỏe không kém rượu bia hay thuốc lá. Nạp nhiều đường dễ dẫn tới hội chứng chuyển hóa, bao gồm tăng huyết áp do acid uric cao, tăng triglycerid vì gan tổng hợp mỡ nhiều hơn, kháng insulin và cuối cùng là đái tháo đường. Lượng đường dư thừa cũng làm gia tăng stress oxy hóa, ảnh hưởng đến DNA và có thể thúc đẩy quá trình lão hóa.

Không chỉ vậy, một số nghiên cứu còn cho thấy tiêu thụ quá nhiều đồ uống có đường có thể liên quan đến suy giảm chức năng nhận thức. Khi kháng insulin xảy ra tại não, đặc biệt ở vùng hải mã, khả năng học tập và ghi nhớ có thể bị ảnh hưởng. Ngoài ra, đường cao còn làm tăng nguy cơ sâu răng do vi khuẩn trong miệng chuyển hóa thành acid phá hủy men răng.

Vì sao đường có thể liên quan đến ung thư?

Thứ nhất, tế bào ung thư có xu hướng sử dụng glucose nhiều hơn tế bào bình thường – hiện tượng được gọi là hiệu ứng Warburg, đặt theo tên nhà sinh lý học Otto Warburg. Một số nghiên cứu cho thấy tế bào ung thư có thể tiêu thụ glucose với tốc độ cao gấp nhiều lần mô bình thường.

Thứ hai, ăn nhiều đường khiến cơ thể tiết nhiều insulin hơn. Ngoài vai trò điều hòa đường huyết, insulin còn hoạt động như một yếu tố tăng trưởng. Nồng độ insulin cao kéo dài có thể tạo môi trường thuận lợi cho tế bào bất thường phát triển.

Thứ ba, béo phì và kháng insulin do tiêu thụ nhiều đường có thể gây rối loạn nội tiết và làm suy giảm chức năng miễn dịch, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành khối u. Khi khối u xuất hiện, chúng tiếp tục sử dụng glucose làm nguồn năng lượng chính để tăng trưởng và di căn.

Dù các nghiên cứu trên chủ yếu là nghiên cứu quan sát – cho thấy mối liên hệ chứ chưa khẳng định quan hệ nhân quả tuyệt đối – nhưng bằng chứng về tác hại của việc tiêu thụ quá nhiều đường đối với béo phì, đái tháo đường và gan nhiễm mỡ đã khá rõ ràng.

Vì vậy, giảm đồ uống có đường vẫn là khuyến nghị hợp lý. Bên cạnh nước ngọt, nhiều sản phẩm như sữa chua có đường, bánh kẹo, kem, bánh quy, ngũ cốc ăn liền hay thực phẩm chế biến sẵn cũng chứa lượng đường cao. Việc kiểm soát tổng lượng đường mỗi ngày, đọc kỹ nhãn thành phần và ưu tiên thực phẩm tự nhiên, ít chế biến là những bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.