Loại rau xưa mọc bờ rào, hóa “kho dinh dưỡng” ít người để ý trong bữa cơm Việt

Gắn với ký ức làng quê và bữa cơm đạm bạc, rau ngót từng chỉ là loại rau tiện tay hái nấu canh. Nhưng ngày nay, nhờ hàm lượng dinh dưỡng phong phú và những lợi ích thiết thực, rau ngót đã được dân mạng và chuyên gia dinh dưỡng xem như một “kho dưỡng chất” đáng để đưa vào thực đơn thường xuyên.

Rau ngót có tên khoa học là Sauropus androgynus, dễ trồng, sinh trưởng mạnh trong khí hậu nhiệt đới, lá mềm, xanh đậm và vị ngọt tự nhiên. Chính hương vị này khiến bát canh rau ngót luôn dễ ăn và phù hợp với mọi lứa tuổi, từ trẻ nhỏ đến người cao tuổi. 

Theo y học cổ truyền, rau ngót có tính mát, giúp thanh nhiệt, lợi tiểu và hỗ trợ tiêu hóa. Canh rau ngót vì thế thường được lựa chọn trong những ngày nắng nóng hoặc khi cơ thể mệt mỏi, chán ăn.

Xét về mặt dinh dưỡng, rau ngót là “kho” vitamin và khoáng chất. Trong 100g rau ngót tươi có hàm lượng protein, vitamin A, C, canxi, phốt pho, sắt và nhiều khoáng chất quan trọng cho cơ thể. Hàm lượng vitamin C của rau ngót được cho là cao hơn nhiều so với trái cây họ cam quýt, bổ sung tốt cho hệ miễn dịch và chống oxy hóa.

Không chỉ giàu vitamin và khoáng chất, rau ngót còn cung cấp nhiều axit amin thiết yếu như lysin, methionin, tryptophan, valin, leucine và isoleucine. Đây là những thành phần quan trọng giúp xây dựng mô, duy trì khối cơ và tăng cường hệ miễn dịch.

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), nhóm rau xanh đậm đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vi chất, chất chống oxy hóa và protein thực vật, góp phần cải thiện chất lượng khẩu phần, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển. Rau ngót được xếp vào nhóm rau bản địa giàu dưỡng chất, phù hợp để sử dụng thường xuyên trong bữa ăn gia đình.

Bên cạnh đó, rau ngót còn chứa các hợp chất chống oxy hóa như polyphenol và flavonoid, giúp trung hòa gốc tự do và bảo vệ tế bào. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết chế độ ăn giàu rau xanh đậm có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính không lây như tim mạch, tiểu đường type 2 và một số loại ung thư. WHO cũng khuyến cáo mỗi người trưởng thành nên tiêu thụ tối thiểu 400g rau quả mỗi ngày để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Nhờ hàm lượng vitamin C cao, rau ngót góp phần tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ hấp thu sắt và giảm phản ứng viêm. Canxi và photpho trong rau đóng vai trò quan trọng đối với hệ xương, đặc biệt có lợi cho trẻ em đang phát triển và người cao tuổi.

Một số nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất từ rau ngót có thể hỗ trợ điều hòa mỡ máu và đường huyết trong những điều kiện nhất định. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý cần thêm nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn để khẳng định rõ tác dụng này trên người.

Mùa rau ngót thường kéo dài từ khoảng tháng 7 đến tháng 3 năm sau. Để đảm bảo an toàn, nên chọn rau đúng mùa, lá non, xanh tươi. Trước khi chế biến, cần rửa sạch nhiều lần, ngâm nước muối loãng khoảng 15–20 phút và nấu chín kỹ để hạn chế các yếu tố không có lợi, giúp món ăn vừa ngon miệng vừa phát huy tối đa giá trị dinh dưỡng.