Nắng nóng cực đoan đe dọa tim mạch: 4 nhóm người dễ bị hạ gục nhất

Nắng nóng nung nấu và hiểm họa tiềm ẩn từ dòng máu cô đặc

Mối liên hệ giữa nhiệt độ môi trường và sức khỏe tim mạch từ lâu đã được giới y học cảnh báo. Thạc sĩ, bác sĩ Huỳnh Thị Ngọc Huyền (Bệnh viện Tim Tâm Đức, TP.HCM) dẫn chứng một nghiên cứu cho thấy, nguy cơ tử vong do các bệnh lý tim mạch sẽ leo thang một cách đáng kể sau mỗi khi nhiệt độ tăng thêm 1 độ C vượt quá ngưỡng chịu đựng của cơ thể. Đối với các bệnh nhân đang mang sẵn các bệnh lý nền như suy tim, tăng huyết áp hay hẹp động mạch vành, thời tiết oi bức thực sự là một "bài kiểm tra sinh tử" khốc liệt dành cho hệ thống mạch máu.

Cơ chế tự nhiên của cơ thể khi gặp thời tiết oi bức là điều chuyển dòng máu lưu thông đến vùng da nhiều hơn nhằm mục đích tản nhiệt. Quá trình này vô tình bắt buộc trái tim phải co bóp nhanh hơn, đẩy lưu lượng máu gia tăng gấp đôi mỗi phút so với điều kiện thời tiết bình thường. Gánh nặng chưa dừng lại ở đó, việc đổ mồ hôi liên tục để làm mát sẽ khiến cơ thể rơi vào trạng thái mất nước và cạn kiệt điện giải trầm trọng. Hệ quả là dòng máu bị cô đặc lại, độ nhớt tăng cao, tạo điều kiện lý tưởng cho sự hình thành của các cục máu đông – tác nhân trực tiếp kích hoạt các cơn nhồi máu cơ tim và đột quỵ cấp tính.

Dù tại Việt Nam chưa có số liệu thống kê chính thức, song thực tế tại các cơ sở y tế đều ghi nhận số lượng bệnh nhân nhập viện vì đột quỵ và các biến cố tim mạch luôn có xu hướng tăng vọt trong những ngày nắng gắt, tập trung chủ yếu ở nhóm người cao tuổi và người có bệnh lý nền.

Đáng lo ngại, nhiều người vẫn duy trì những thói quen tưởng chừng vô hại nhưng lại vô tình đẩy bản thân vào vòng nguy hiểm. Đó là việc lười uống nước khiến máu dễ kết khối, thói quen tắm ngay bằng nước lạnh vừa đi ngoài nắng về gây co mạch đột ngột, hay việc phơi mình ngoài trời nắng gắt mà không che chắn bảo vệ làm tăng nguy cơ sốc nhiệt. Ngoài ra, việc lạm dụng rượu bia trong những ngày oi ả cũng khiến cơ thể bị mất nước với tốc độ nhanh hơn.

4 nhóm người dễ rơi vào "vòng nguy hiểm"

Thời tiết khắc nghiệt không cào bằng tất cả, sức tàn phá của các đợt stress nhiệt sẽ nhắm thẳng vào 4 nhóm đối tượng có sức chống chịu kém nhất bao gồm:

Người mắc bệnh tăng huyết áp: Sự bứt rứt, khó chịu và mất ngủ do thời tiết oi bức sẽ phá vỡ cơ chế hạ huyết áp tự nhiên của cơ thể vào ban đêm, khiến chỉ số huyết áp dao động thất thường. Bên cạnh đó, việc di chuyển đột ngột từ không gian nắng nóng ngoài trời vào phòng điều hòa nhiệt độ thấp sẽ khiến các mạch máu co thắt đột ngột, làm huyết áp tăng vọt và dẫn đến biến chứng nguy hiểm. Khi xuất hiện các dấu hiệu của cơn tăng huyết áp cấp tính như đau đầu dữ dội, choáng váng, khó thở, đau ngực, đánh trống ngực hoặc chảy máu cam, người bệnh cần lập tức nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát, tiến hành đo huyết áp và sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ.

Người trên 65 tuổi có bệnh lý nền: Ở độ tuổi này, hệ thống điều hòa thân nhiệt đã bị suy giảm chức năng, khiến cơ thể dễ dàng bị rối loạn tuần hoàn, mất nước khi nhiệt độ tăng cao. Sự cộng hưởng của các căn bệnh mãn tính như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hay bệnh lý tim mạch càng làm tăng nguy cơ bị đột quỵ khi cơ thể phải chịu đựng stress nhiệt.

Người có tiền sử bị đột quỵ: Trạng thái mất nước và tăng thân nhiệt do thời tiết nắng nóng là những yếu tố kích thích mạnh mẽ, dễ làm tái phát các cơn đột quỵ nguy hiểm hoặc gây ra cơn thiếu máu não thoáng qua.

Người lao động ngoài trời và vận động viên: Nhóm công nhân xây dựng, nông dân, người làm nghề giao hàng hoặc các vận động viên luyện tập ở cường độ cao dưới ánh mặt trời gay gắt là những đối tượng rất dễ bị kiệt sức, tụt huyết áp, sốc nhiệt và đột quỵ nếu không được bù đắp nước và điện giải kịp thời.

Cẩm nang bảo vệ trái tim và phòng ngừa đột quỵ mùa nắng nóng

Để bảo vệ hệ tim mạch và chủ động ngăn ngừa các biến cố sức khỏe nguy hiểm, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần nghiêm túc thực hiện các nguyên tắc sống an toàn sau:

Đầu tiên, mỗi người cần duy trì thói quen uống đủ từ 1,5 đến 2,5 lít nước mỗi ngày. Lượng nước này nên được chia nhỏ và uống đều đặn trong ngày, tuyệt đối không đợi đến khi cơ thể phát ra tín hiệu khát mới bổ sung. Trong khoảng thời gian từ 10h đến 16h hằng ngày, đặc biệt là vào những thời điểm nắng nóng đạt đỉnh, người dân cần hạn chế tối đa việc di chuyển ra ngoài trời.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát nhiệt độ môi trường sống cũng đóng vai trò then chốt. Hãy giữ mức nhiệt độ phòng điều hòa ổn định từ 25 đến 28 độ C để tránh sự chênh lệch quá lớn với bên ngoài. Mỗi khi đi ngoài trời nắng về, cần tuyệt đối tránh việc đi tắm ngay mà phải dành thời gian nghỉ ngơi, lau sạch mồ hôi cho cơ thể ổn định. Đối với các hoạt động thể chất, người dân nên chuyển lịch tập thể dục sang thời điểm sáng sớm hoặc chiều muộn, đồng thời tiết chế cường độ, tránh vận động quá sức.

Cuối cùng, các bệnh nhân có bệnh nền cần phối hợp chặt chẽ với bác sĩ để kiểm soát tốt chỉ số huyết áp cũng như các bệnh lý đi kèm, đồng thời hạn chế tối đa việc sử dụng các chất kích thích, rượu bia trong suốt những ngày thời tiết nắng nóng kéo dài.