Đời sống
19/03/2026 14:48Nghiên cứu mới: Mối quan hệ độc hại có thể khiến con người già nhanh hơn
Từ trước đến nay, nhiều người đã nhận thức được tác động tiêu cực của những người “độc hại” trong cuộc sống, như đồng nghiệp hay người thân thường xuyên gây áp lực hoặc xung đột. Tuy nhiên, nghiên cứu mới công bố trên Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America đã chỉ ra rằng ảnh hưởng của những mối quan hệ này không dừng lại ở cảm xúc, mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe thể chất.
Công trình nghiên cứu do Byungkyu Lee dẫn đầu đã phân tích dữ liệu từ hơn 2.300 người tham gia tại Indiana. Thay vì dựa vào các báo cáo sức khỏe chủ quan, nhóm nghiên cứu sử dụng các công cụ sinh học hiện đại, cụ thể là “đồng hồ biểu sinh” dựa trên quá trình methyl hóa DNA, nhằm đo lường mức độ lão hóa của cơ thể. Các chỉ số như GrimAge2 và DunedinPACE giúp đánh giá cả tốc độ lão hóa lẫn mức độ “hao mòn” sinh học theo thời gian.
Người tham gia được yêu cầu liệt kê những mối quan hệ thân thiết và xác định ai là người thường xuyên gây căng thẳng, xung đột hoặc cảm xúc tiêu cực. Sau đó, các nhà khoa học so sánh dữ liệu này với kết quả phân tích sinh học từ mẫu nước bọt để tìm ra mối liên hệ.
Kết quả cho thấy các mối quan hệ độc hại không hề hiếm gặp. Gần 30% số người tham gia cho biết họ có ít nhất một người gây phiền toái trong vòng quan hệ gần gũi, và khoảng 10% có từ hai người trở lên. Đáng chú ý, mỗi mối quan hệ tiêu cực bổ sung có thể làm tốc độ lão hóa sinh học tăng thêm khoảng 1,5%.
Trung bình, những người sống trong môi trường có các mối quan hệ căng thẳng có tuổi sinh học cao hơn khoảng 9 tháng so với những người cùng độ tuổi nhưng ít chịu áp lực từ các mối quan hệ này. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng bạn bè và người thân độc hại có ảnh hưởng rõ rệt hơn đến quá trình lão hóa so với vợ hoặc chồng, có thể do hôn nhân vẫn mang lại những lợi ích cảm xúc nhất định giúp giảm bớt tác động tiêu cực.
Ngoài ra, các mối quan hệ căng thẳng còn liên quan đến mức độ viêm nhiễm cao hơn trong cơ thể và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý khác nhau. Tình trạng viêm mãn tính từ lâu đã được xem là yếu tố góp phần gây ra các bệnh như tim mạch, tiểu đường hay rối loạn tự miễn.
Nghiên cứu cũng ghi nhận phụ nữ có xu hướng nhận thấy nhiều mối quan hệ gây căng thẳng hơn, trong khi những người phụ thuộc nhiều vào người khác dễ rơi vào các tương tác tiêu cực. Dù vậy, các nhà khoa học lưu ý rằng đây là mối liên hệ có ý nghĩa thống kê, chưa thể khẳng định hoàn toàn quan hệ nhân quả.
Trong nhiều năm, các nghiên cứu thường nhấn mạnh lợi ích của những mối quan hệ tích cực đối với sức khỏe và tuổi thọ. Tuy nhiên, công trình này lại đặt ra một góc nhìn khác: không phải mọi mối quan hệ đều mang lại giá trị tốt đẹp. Những tương tác tiêu cực, dù nhỏ nhưng kéo dài, có thể trở thành nguồn căng thẳng âm thầm và dai dẳng.
Điều này cho thấy môi trường xã hội không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần mà còn đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe lâu dài. Việc nhìn nhận và điều chỉnh các mối quan hệ xung quanh vì thế không chỉ là câu chuyện cảm xúc, mà còn là yếu tố liên quan trực tiếp đến quá trình lão hóa của mỗi người.
Bài đọc nhiều
