Ngỡ ngàng cựu chiến binh chạy bộ 10 năm mắc suy thận: Sai lầm chết người từ thói quen tập luyện quá sức

Suốt một thập kỷ qua, bất kể thời tiết khắc nghiệt hay mưa nắng, người dân trong khu phố đã quá quen thuộc với hình ảnh chú Vương (55 tuổi, sống tại Trung Quốc) chăm chỉ chạy bộ mỗi sáng. Sự kiên trì của chú thậm chí còn được một cộng đồng thể thao vinh danh, trở thành tấm gương sáng về lối sống lành mạnh trong mắt hàng xóm.

Chính vì thế, thông tin chú đột ngột phải nhập viện vì suy thận đã gây ra một cú sốc lớn cho cả gia đình lẫn những người xung quanh. Ban đầu, chú Vương và người thân kiên quyết không tin vào kết quả, liên tục yêu cầu bác sĩ kiểm tra lại vì cho rằng có sự nhầm lẫn. Tuy nhiên, sau khi được các bác sĩ phân tích kỹ lưỡng về bệnh sử và các thói quen sinh hoạt thường ngày, tất cả mới ngỡ ngàng nhận ra sai lầm bấy lâu nay.

Đứng trước giường bệnh, vị bác sĩ điều trị chỉ biết thở dài tiếc nuối và cảnh báo rằng ngay cả những phương pháp tập luyện tốt nhất cũng có thể biến thành thảm họa nếu người bệnh chủ quan. Thực tế, chú Vương có tiền sử mắc bệnh mỡ máu và huyết áp cao. Việc một người bước vào độ tuổi trung niên lại có sẵn bệnh nền mà vẫn liên tục duy trì cường độ chạy bộ quá sức trong thời gian dài, vô tình đã tự tay tàn phá chính hệ thống bài tiết của mình.

Sai lầm lớn nhất của chú Vương cũng như nhiều người cùng lứa tuổi là rơi vào cái bẫy mang tên sức khỏe hời hợt. Đám đông thường lầm tưởng rằng chỉ cần cơ thể vẫn dẻo dai, chạy nhảy thoải mái nghĩa là cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh. Họ quên mất rằng thận là cơ quan không có các thụ thể cảm nhận cảm giác đau, khiến các tổn thương bên trong luôn phát triển một cách âm thầm.

Theo các chuyên gia thận học tại Trung Quốc, chạy bộ đúng cách rất tốt cho cơ thể, nhưng cường độ và tốc độ phải được điều chỉnh phù hợp với thể trạng của từng cá nhân. Đối với những người có sẵn hội chứng chuyển hóa hoặc bệnh lý về huyết áp, việc tập thể dục nhịp điệu quá nặng sẽ khiến áp lực làm việc đổ dồn lên các đơn vị thận tăng đột biến, làm trầm trọng hơn tình trạng tổn thương sẵn có. Thống kê y khoa cho thấy sau tuổi 45, tỷ lệ mắc tổn thương thận cấp tính do vận động quá sức ở nhóm người có nguy cơ cao thường vượt hơn 44% so với người bình thường.

Các nghiên cứu lâm sàng cảnh báo việc lạm dụng chạy bộ cường độ cao khi có bệnh nền sẽ kích hoạt ba biến đổi bệnh lý vô cùng nguy hiểm chỉ sau vài tháng. Đầu tiên, vận động quá mức làm tăng hiện tượng căng thẳng oxy hóa, khiến protein và máu ẩn xuất hiện trong nước tiểu, lâu dần phá hủy cầu thận. Thứ hai, việc chạy ngắt quãng cường độ cao khiến huyết áp dao động mạnh liên tục, trực tiếp hủy hoại các ống thận với tỷ lệ rủi ro lên tới 38%. Cuối cùng và nguy hiểm nhất là tâm lý chủ quan. Nhiều người cho rằng thể dục có thể thay thế thuốc chữa bệnh nên khi cơ thể phát ra các tín hiệu cảnh báo như nước tiểu có bọt, phù chân hay tiểu đêm, họ chỉ tự ý giảm cường độ tập mà bỏ qua thời gian vàng để đến bệnh viện điều trị.

Để việc tập luyện thực sự mang lại hiệu quả, các chuyên gia y tế đưa ra ba nguyên tắc cốt lõi dành cho người thường xuyên chạy bộ, đặc biệt là những người đã bước qua tuổi 40. Trước hết, việc khám sức khỏe định kỳ và xét nghiệm chức năng thận ít nhất hai lần một năm là bắt buộc, tuyệt đối không được đánh đồng năng lực vận động với tình trạng sức khỏe thực tế. Tiếp theo, mỗi người cần tự đánh giá và giới hạn cường độ tập luyện của riêng mình, duy trì tốc độ chạy sao cho vừa đủ để nói chuyện nhưng không thể hát, và không tập quá 30 phút mỗi lần. 

Đối với những trường hợp có bệnh nền về thận hoặc huyết áp cao, đi bộ nhanh là giải pháp thay thế an toàn hơn nhiều so với chạy bộ. Cuối cùng, người tập cần chú ý uống đủ nước bằng từng ngụm nhỏ sau khi tập và sát sao theo dõi các thay đổi của cơ thể. Nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường như nước tiểu đổi màu, giảm lượng nước tiểu đột ngột hoặc mệt mỏi kéo dài quá ba ngày, người bệnh cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế để thăm khám, tránh những hệ lụy đáng tiếc về sau.