Lao động liên tục dưới thời tiết nắng nóng nhưng chỉ uống nước khi thấy khát, một nam công nhân xây dựng đã rơi vào tình trạng tổn thương thận cấp nguy kịch, suýt phải lọc máu cấp cứu.

Vừa qua, một bệnh nhân nam 56 tuổi làm nghề thợ xây đã phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng kiệt sức, mệt lả sau nhiều ngày gắng sức làm việc dưới nền nhiệt gay gắt. Tính chất công việc nặng nhọc khiến cơ thể ông tiết ra lượng mồ hôi rất lớn, tuy nhiên người bệnh lại duy trì thói quen chỉ uống nước mỗi khi cảm thấy khát.  

Khi đến viện, kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số creatinin máu của bệnh nhân tăng vọt lên tới 565 µmol/L, trong khi mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) sụt giảm nghiêm trọng chỉ còn 9 mL/phút/1,73 m². Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị tổn thương thận cấp trước thận (pre-renal AKI) xuất phát từ tình trạng thiếu hụt dịch nghiêm trọng.  

Rất may mắn, nhờ được bù dịch và kiểm soát điện giải kịp thời, sức khỏe của người bệnh đã có chuyển biến tích cực. Chỉ sau một ngày điều trị, nồng độ creatinin đã hạ xuống còn 259 µmol/L và eGFR tăng lên mức 23 mL/phút/1,73 m². Đến ngày thứ hai, creatinin tiếp tục giảm về 178 µmol/L, đồng thời eGFR phục hồi lên 36 mL/phút/1,73 m². Sự cải thiện rõ rệt về chức năng thận đã giúp nam bệnh nhân thoát khỏi nguy cơ phải can thiệp lọc máu cấp cứu.

21-1787324961-nguoi-dan-ong-cap-cuu-vi-suy-than-cap-canh-bao-1-kieu-uong-nuoc-het-suc-nguy-hiem
Ảnh minh họa

Lý giải về cơ chế này, ThS.BS Công Minh, Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, thận nhận khoảng 20-25% lượng máu từ tim. Khi cơ thể mất nhiều nước do nắng nóng nhưng không được bù đủ, thể tích máu tuần hoàn giảm, kéo theo lượng máu đến thận giảm. Khi đó, khả năng lọc của thận cũng suy giảm.

Chuyên gia cũng nhấn mạnh thêm rằng, nếu tình trạng thiếu máu nuôi thận kéo dài, tổn thương chức năng ban đầu có thể tiến triển thành tổn thương thực thể tại các ống thận, khiến quá trình hồi phục trở nên khó khăn hơn.

Để phòng ngừa các rủi ro nguy hiểm đến sức khỏe, bác sĩ Công Minh khuyến cáo người dân khi làm việc hoặc vận động trong môi trường nhiệt độ cao tuyệt đối không nên đợi đến khi khát mới uống nước. Thay vào đó, việc bổ sung nước cần diễn ra chủ động, uống từng ngụm nhỏ và chia đều thành nhiều lần trong ngày, điều chỉnh lượng dịch linh hoạt theo mức độ thoát mồ hôi của cơ thể.  

Đối với những người phải lao động nặng nhọc và mất nhiều mồ hôi, việc cân bằng điện giải đóng vai trò vô cùng thiết yếu. Người lao động có thể sử dụng Oresol pha đúng theo tỷ lệ hướng dẫn trên bao bì, kết hợp nước khoáng hoặc các thức uống phù hợp để bù nước cùng điện giải. Đáng chú ý, việc uống một lượng nước lọc quá lớn trong thời gian ngắn là điều không nên vì có thể dẫn tới rối loạn cân bằng điện giải, đồng thời cần hạn chế sử dụng rượu bia cũng như các đồ uống không phù hợp khi cơ thể đang trong tình trạng mất nước.  

Màu sắc của nước tiểu cũng là một thước đo trực quan hữu ích để tự kiểm tra lượng nước trong cơ thể. Nếu nước tiểu có màu vàng nhạt, cơ thể đang được cung cấp lượng nước đầy đủ; ngược lại, màu nước tiểu vàng sẫm và cô đặc chính là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang thiếu hụt dịch cần được bổ sung.  

Trong quá trình làm việc dưới trời nắng, nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường như hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn, chuột rút hay mệt lả, người lao động cần lập tức ngừng công việc, di chuyển vào khu vực thoáng mát, áp dụng các biện pháp làm mát cơ thể và uống bổ sung nước phù hợp. Trường hợp các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hoặc không thuyên giảm, người bệnh cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.  

Bên cạnh đó, các bác sĩ đưa ra cảnh báo đặc biệt đối với nhóm bệnh nhân có bệnh lý nền như suy tim, suy thận mạn tính hoặc người đang phải chạy thận nhân tạo. Nhóm đối tượng này tuyệt đối không tự ý áp dụng hướng dẫn uống thật nhiều nước vào mùa nóng, bởi chức năng đào thải nước của cơ thể họ vốn đã bị suy giảm. Việc nạp quá mức chất lỏng có thể dẫn đến hiện tượng quá tải tuần hoàn, gây phù phổi, tăng huyết áp hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng suy tim.

Những bệnh nhân này cần tuân thủ nghiêm ngặt lượng dịch nạp vào và thải ra theo đúng chỉ định từ bác sĩ điều trị. Khi bắt buộc phải di chuyển ngoài trời nóng, người bệnh nên ưu tiên hạ nhiệt bằng cách mặc trang phục thoáng mát, tránh ra ngoài vào những khung giờ nắng nóng đỉnh điểm và không tự ý tăng lượng nước uống hàng ngày.  

Việc chủ động nạp đủ nước, sớm nhận biết các dấu hiệu cơ thể bị mất nước và đặc biệt lưu tâm đến những người có sẵn bệnh lý nền chính là chìa khóa đơn giản nhưng mang tính quyết định để bảo vệ sức khỏe lá thận trong suốt mùa nắng nóng.