Y học cổ truyền Trung Quốc và Việt Nam đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ăn uống đúng cách để duy trì sức khỏe.

Hoa Đà (145 – 208), một danh y nổi tiếng thời Đông Hán và Tam Quốc, được coi là ông tổ của ngành Đông y Trung Quốc, đã để lại 38 bí quyết sống khỏe, trong đó đặc biệt đề cao việc ăn uống điều độ.

Những lời khuyên nổi bật của Hoa Đà về ăn uống bao gồm:

- Ăn đúng mức, đúng giờ, đúng tiêu chuẩn để đảm bảo sức khỏe, tránh ăn quá nhiều gây bệnh.

- Nên ăn ít hơn một chút (để đói khoảng 30% nhu cầu) để sống lâu và tránh bệnh tật.

- Ăn chậm, nhai kỹ thức ăn cho đến khi nát như bột giấy trước khi nuốt để tránh tổn thương dạ dày và đường ruột.

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Trọng Tín từ Bệnh viện Đại học Y Dược Cơ sở 3 cũng khẳng định triết lý "Bệnh tòng khẩu nhập" (bệnh tật bắt nguồn từ ăn uống) và cho rằng ăn uống không chỉ để no bụng mà còn là phương pháp dưỡng sinh. 

Theo y học cổ truyền, con người là một phần của tự nhiên, ăn uống thuận theo quy luật tự nhiên (âm dương, ngũ hành) giúp cơ thể cân bằng, khí huyết lưu thông, tinh thần minh mẫn. Ngược lại, "ẩm thực thất điều" (ăn uống thiếu điều độ) sẽ gây rối loạn nội tạng, mất cân bằng khí huyết và sinh bệnh.

Bác sĩ Tín chỉ ra rằng cuộc sống hiện đại khiến nhiều người có những thói quen ăn uống không khoa học gây hại sức khỏe, bao gồm:

- Ăn không đúng giờ: Bỏ bữa sáng, ăn tối muộn, ăn đêm làm rối loạn đồng hồ sinh học và hệ tiêu hóa, gây đầy bụng, khó ngủ, rối loạn chuyển hóa.

- Ăn quá no hoặc để bụng quá đói: Nhịn đói làm giảm năng lượng, ảnh hưởng trí nhớ và trao đổi chất; ăn quá no gây quá tải dạ dày, khó tiêu, tăng nguy cơ béo phì.

- Vừa ăn vừa làm việc khác: Xem điện thoại, đọc sách, căng thẳng khi ăn làm giảm hiệu quả tiêu hóa và tổn thương tỳ vị theo y học cổ truyền.

- Ăn nhanh, nhai không kỹ: Thức ăn không được nghiền nát gây áp lực lên dạ dày, dễ dẫn đến viêm loét và kém hấp thu dưỡng chất.

- Bữa ăn thiếu cân bằng ngũ vị: Ăn uống theo sở thích cá nhân, thiếu kiểm soát khẩu vị hoặc kết hợp thực phẩm không hợp lý (ví dụ: quá nhiều hải sản tính lạnh không kèm gia vị ấm) có thể làm mất cân bằng nội tạng và sinh bệnh.

Để cải thiện thói quen ăn uống không lành mạnh, bác sĩ Tín khuyên mọi người nên bắt đầu từ những điều đơn giản:

- Ăn đúng giờ, không bỏ bữa.

- Ăn trong không gian yên tĩnh, tập trung vào bữa ăn.

- Ăn chậm, nhai kỹ.

- Đảm bảo khẩu phần ăn đa dạng, cân bằng dinh dưỡng.

- Kết hợp thực phẩm và gia vị hợp lý để cân bằng tính hàn – nhiệt trong món ăn.

PV (SHTT)