Sự việc vận động viên, huấn luyện viên Lê Công Tiển qua đời đột ngột sau một cơn đột quỵ khi mới ngoài 30 tuổi đã gây chấn động mạnh mẽ trong cộng đồng thể thao.

Một người đang ở độ trẻ trung, thường xuyên rèn luyện và sở hữu hình thể đáng mơ ước vốn luôn được coi là hình mẫu của sức khỏe, nhưng thực tế nghiệt ngã cho thấy đột quỵ không hề loại trừ bất kỳ ai, dù đó là những người đang ở đỉnh cao phong độ.

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng từ Hội Y học Dưới nước và Ôxy cao áp Việt Nam, khái niệm “đột quỵ người trẻ” dùng để chỉ các trường hợp dưới 45 tuổi, hiện chiếm khoảng 10–15% tổng số ca bệnh trên toàn cầu. Đáng báo động hơn, tại Việt Nam, con số này đang có xu hướng gia tăng rõ rệt trong nhóm tuổi từ 20 đến 40. Khác với người cao tuổi thường bị đột quỵ do xơ vữa mạch máu, nguyên nhân ở người trẻ lại đến từ những yếu tố đặc thù và tiềm ẩn mà mắt thường không thể thấy.

19-1768822189-thoi-quen-sinh-hoat-khien-nguoi-hoan-toan-khoe-manh-co-nguy-co-dot-quy-sau-khi-choi-the-thao.jpeg
Ảnh minh họa

Một trong những nguy cơ hàng đầu là tình trạng bóc tách động mạch cổ, thường liên quan đến các bộ môn đòi hỏi sự vận động mạnh và liên tục như tennis, pickleball, golf hay thậm chí là yoga. Những động tác ngửa cổ hoặc xoay cổ nhanh, mạnh có thể khiến thành mạch bị rách, tạo ra cục máu đông di chuyển lên não gây tắc mạch. 

Đáng nói là sau khi chấn thương, người bệnh có thể chỉ cảm thấy đau cổ nhẹ và vẫn sinh hoạt bình thường, nhưng cục máu đông sẽ âm thầm hình thành và gây đột quỵ sau vài giờ hoặc vài ngày, tạo nên một "khoảng tỉnh" đánh lừa sự chủ quan của người tập.

Bên cạnh đó, các dị dạng mạch máu bẩm sinh như phình mạch não hoặc AVM cũng là những "sát thủ thầm lặng". Những bất thường này thường không có triệu chứng báo trước và chỉ được phát hiện tình cờ qua chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu. 

Khi người chơi thể thao gắng sức, việc nín thở dồn lực sẽ làm tăng áp lực máu đột ngột, trở thành "cú hích" cuối cùng khiến các túi phình này bị vỡ, dẫn đến xuất huyết não với tỷ lệ tử vong cực kỳ cao.

Rủi ro không chỉ đến từ các yếu tố bên trong cơ thể mà còn bị đẩy cao bởi những thói quen sai lầm sau khi tập luyện. Việc tắm nước lạnh ngay khi vừa vận động mạnh khiến mạch máu co lại đột ngột, làm huyết áp tăng vọt và dễ gây rối loạn nhịp tim. 

Tương tự, thói quen sử dụng rượu bia sau khi tập gây mất nước, làm máu cô đặc và dễ hình thành cục máu đông. Việc lạm dụng nước tăng lực hay caffeine liều cao cũng đặc biệt nguy hiểm khi chúng làm tăng nhịp tim và co mạch não, đe dọa trực tiếp đến những người có sẵn dị dạng mạch máu.

Trước thực trạng này, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng nhấn mạnh rằng sức trẻ và thành tích thể thao không phải là "lá bùa hộ mệnh" giúp con người miễn nhiễm với đột quỵ. Những người tập luyện cường độ cao cần học cách lắng nghe cơ thể, đặc biệt là khi có các dấu hiệu như đau cổ, chóng mặt hoặc đau đầu dữ dội sau thi đấu. 

Để bảo vệ bản thân, người chơi thể thao nên duy trì thói quen bù đủ nước, hạn chế chất kích thích và tránh tắm lạnh ngay sau khi tập. Đặc biệt, với những người chơi thể thao đối kháng hoặc cường độ cao lâu năm, việc tầm soát mạch máu não và động mạch cổ là một bước chuẩn bị cần thiết để ngăn chặn những bi kịch có thể dự báo trước.