"Thủ phạm" gây ung thư dạ dày có thể nằm ngay trên bàn ăn

Những thói quen sinh hoạt tưởng chừng bình thường trong gia đình như dùng chung đũa, thìa, cốc hay mớm thức ăn cho trẻ có thể tạo điều kiện để vi khuẩn HP lây lan.

Theo Sina, ông Trương, 43 tuổi, đến khám tại Bệnh viện Bảo vệ Sức khỏe Bà mẹ và Trẻ em thành phố Dư Diêu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, do thường xuyên cảm thấy khó chịu ở dạ dày. Kết quả xét nghiệm cho thấy người đàn ông dương tính với vi khuẩn Helicobacter pylori.

Sau khi kê đơn điều trị, bác sĩ khuyên ông đưa cả gia đình đến kiểm tra. Ban đầu, ông Trương không hiểu vì sao vấn đề dạ dày của mình lại cần người thân xét nghiệm cùng. Tuy nhiên, kết quả sau đó khiến ông bất ngờ khi vợ và mẹ đều được xác định dương tính với HP.

Trường hợp này cho thấy nguy cơ nhiễm HP có thể liên quan đến sự lây lan giữa những người sống cùng nhà, đặc biệt thông qua các hoạt động tiếp xúc và ăn uống hàng ngày.

HP có thể tồn tại âm thầm trong dạ dày

Helicobacter pylori là loại vi khuẩn có khả năng tồn tại trong môi trường axit của dạ dày. Nhiễm HP được xem là một trong những nguyên nhân quan trọng gây viêm dạ dày mạn tính, đồng thời liên quan đến loét dạ dày, loét tá tràng và làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.

Nhiễm HP thường xảy ra từ thời thơ ấu và có thể tồn tại trong nhiều năm nếu không được phát hiện, điều trị. Đáng chú ý, phần lớn người nhiễm không có triệu chứng đặc hiệu nên có thể không biết mình đang mang vi khuẩn.

Một số trường hợp có thể xuất hiện đau hoặc khó chịu vùng thượng vị, đầy bụng, nhanh no, ợ hơi, buồn nôn hoặc nôn. Tuy nhiên, việc không có triệu chứng rõ ràng không đồng nghĩa vi khuẩn không gây ảnh hưởng đến dạ dày.

Nếu tồn tại kéo dài, HP có thể gây viêm dạ dày mạn tính. Quá trình này có thể tiếp tục dẫn đến những thay đổi như teo niêm mạc và chuyển sản ruột, vốn có thể diễn tiến âm thầm và trở thành các tổn thương tiền ung thư.

Vì vậy, chỉ dựa vào triệu chứng để xác định có nhiễm HP hay không là chưa đủ.

Những thói quen ăn uống nào có thể làm tăng nguy cơ lây HP?

Trong gia đình có người nhiễm HP, việc giữ vệ sinh khi ăn uống cần được đặc biệt chú ý. Dùng chung đũa, thìa, cốc hoặc để thức ăn đã tiếp xúc với nước bọt của một người rồi tiếp tục dùng cho người khác có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn lây lan.

Người lớn cũng không nên nhai, cắn thức ăn rồi mớm cho trẻ hoặc dùng miệng thử nhiệt độ thức ăn trước khi cho trẻ ăn. Các thành viên trong gia đình nên hạn chế dùng chung dụng cụ ăn uống và vệ sinh kỹ sau khi sử dụng.

Bên cạnh đó, vệ sinh tay cũng đóng vai trò quan trọng. Sau khi đi vệ sinh, nếu không rửa tay sạch, vi khuẩn có thể theo tay tiếp xúc với thức ăn hoặc những bề mặt khác trong nhà. Nguồn nước và thực phẩm không bảo đảm vệ sinh cũng có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa những yếu tố có thể tạo điều kiện cho HP lây lan với các loại thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe dạ dày. Đồ ăn nhiều muối, thực phẩm hun khói, thịt chế biến sẵn hay việc uống nhiều rượu bia không phải là nguồn truyền HP trực tiếp.

Dù vậy, chế độ ăn uống và sinh hoạt không lành mạnh có thể làm tăng nguy cơ tổn thương dạ dày về lâu dài.

Nếu một thành viên trong gia đình được xác định nhiễm HP, những người còn lại nên trao đổi với bác sĩ về việc có cần xét nghiệm hay không, đặc biệt trong trường hợp gia đình có tiền sử mắc bệnh liên quan đến HP hoặc ung thư dạ dày.

Ai nên kiểm tra vi khuẩn HP?

Những người mắc bệnh lý dạ dày, từng bị loét dạ dày - tá tràng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao có thể được bác sĩ chỉ định xét nghiệm HP. Người có người thân mắc ung thư dạ dày cũng nên chủ động trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra.

Tùy từng trường hợp, HP có thể được phát hiện bằng test hơi thở ure, xét nghiệm kháng nguyên trong phân hoặc lấy mẫu qua nội soi khi có chỉ định. Phương pháp xét nghiệm cụ thể phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe và đánh giá của bác sĩ.

Trước khi thực hiện test hơi thở, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của cơ sở y tế. Một số loại thuốc như thuốc ức chế bơm proton (PPI), kháng sinh và thuốc chứa bismuth có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. Vì vậy, người bệnh cần thông báo đầy đủ các loại thuốc đang sử dụng cho bác sĩ và không tự ý ngừng thuốc.

Khi được xác định nhiễm HP, người bệnh cần điều trị theo phác đồ được kê đơn và tái kiểm tra theo chỉ định để xác nhận vi khuẩn đã được loại trừ.

Trong sinh hoạt hàng ngày, việc rửa tay kỹ sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn uống, chế biến thực phẩm là điều cần duy trì. Các thành viên cũng nên hạn chế dùng chung dụng cụ ăn uống, đồng thời không nhai hoặc mớm thức ăn cho trẻ để giảm nguy cơ lây lan vi khuẩn trong gia đình.