Triệu chứng chỉ kéo dài vài phút rồi biến mất, đừng vội mừng: Có thể là lời cảnh báo trước đột quỵ

Đang trò chuyện bình thường, một người bỗng nói khó, tay chân yếu hoặc bước đi không vững. Điều đáng nói là chỉ vài phút sau, những biểu hiện này biến mất và cơ thể gần như trở lại bình thường.

Nhiều người có thể cho rằng đó chỉ là một cơn mệt, tụt huyết áp hoặc chóng mặt thoáng qua. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng thần kinh xuất hiện đột ngột rồi biến mất, tình trạng này có thể liên quan đến cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA).

TIA xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần não bị gián đoạn trong thời gian ngắn. Các triệu chứng thường biến mất hoàn toàn trong vòng 24 giờ, nhưng điều đó không có nghĩa là nguy cơ đã chấm dứt.

Hiệp hội Đột quỵ Hoa Kỳ gọi TIA là một "cơn đột quỵ cảnh báo", bởi đây có thể là dấu hiệu cho thấy người bệnh có nguy cơ tiếp tục xảy ra đột quỵ. Gần 1/5 người bị TIA có thể gặp đột quỵ trong vòng 90 ngày, trong đó nguy cơ đặc biệt đáng chú ý ngay sau khi xảy ra TIA.

5 dấu hiệu dễ bị bỏ qua

Không phải mọi trường hợp chóng mặt, đau đầu hay nhìn mờ đều là TIA. Điều quan trọng là chú ý đến sự khởi phát đột ngột và những thay đổi bất thường so với trạng thái bình thường của cơ thể.

1. Bỗng nhiên mất thăng bằng, đi không vững

Một người đang đi lại bình thường nhưng đột nhiên loạng choạng, không đứng vững, phải vịn vào tường hoặc khó phối hợp động tác có thể đang gặp vấn đề về tuần hoàn não.

Chóng mặt vốn có rất nhiều nguyên nhân và phần lớn không liên quan đến đột quỵ. Tuy nhiên, nếu chóng mặt hoặc mất thăng bằng xuất hiện đột ngột và đi kèm nói khó, nhìn đôi, tê yếu tay chân, mức độ cảnh báo sẽ cao hơn.

Hiệp hội Đột quỵ Hoa Kỳ xếp mất thăng bằng và chóng mặt đột ngột vào nhóm dấu hiệu cần lưu ý khi nhận biết đột quỵ.

2. Thị lực đột nhiên thay đổi

Một bên mắt bỗng nhìn mờ, mất thị lực hoặc xuất hiện tình trạng nhìn đôi cũng có thể xảy ra trong TIA.

Triệu chứng này dễ khiến người bệnh chủ quan vì thị lực có thể trở lại bình thường chỉ sau một thời gian ngắn. Một số người có thể nghĩ mình bị mỏi mắt, thiếu ngủ hoặc vấn đề liên quan đến kính.

Tuy nhiên, thay đổi thị lực xảy ra đột ngột, đặc biệt khi kết hợp với các biểu hiện thần kinh khác, không nên được xem nhẹ. NHS khuyến cáo cần được đánh giá y tế khẩn cấp ngay cả khi các triệu chứng đã biến mất.

3. Một bên mặt, tay hoặc chân đột nhiên yếu

Đây là một trong những biểu hiện đặc trưng của TIA và đột quỵ.

Người bệnh có thể bất ngờ cảm thấy một bên tay hoặc chân yếu, tê, khó nâng tay hoặc cầm nắm đồ vật. Một bên mặt cũng có thể bị xệ xuống khiến nụ cười trở nên lệch.

Một cách nhận biết nhanh là yêu cầu người bệnh cười, giơ hai tay và nói một câu đơn giản. Nếu một bên mặt bị xệ, một cánh tay không thể giữ ở vị trí bình thường hoặc lời nói trở nên bất thường, cần gọi cấp cứu ngay.

4. Đang nói chuyện bình thường bỗng nói khó

Một người đang giao tiếp bình thường nhưng đột nhiên nói ngọng, nói líu, khó diễn đạt hoặc không hiểu lời người khác cũng là dấu hiệu đáng chú ý.

Biểu hiện này đôi khi bị nhầm với việc người bệnh mệt mỏi hoặc nhất thời không nhớ được từ cần nói. Nhưng nếu rối loạn ngôn ngữ xảy ra đột ngột, cần nghĩ đến khả năng có vấn đề cấp tính liên quan đến não.

Điều đáng lưu ý là triệu chứng có thể biến mất nhanh chóng. Việc người bệnh nói chuyện bình thường trở lại không đồng nghĩa nguy cơ đã qua.

5. Đau đầu dữ dội xuất hiện bất ngờ

Đau đầu không phải biểu hiện đặc trưng của TIA và phần lớn các trường hợp đau đầu không liên quan đến đột quỵ.

Tuy nhiên, một cơn đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, khác hẳn những lần trước, đặc biệt khi đi kèm nôn ói, rối loạn thị lực, chóng mặt hoặc các dấu hiệu thần kinh khác, cần được cấp cứu.

Không nên tự xác định đây chỉ là đau đầu thông thường hay TIA. Một cơn đau đầu bất thường có thể liên quan đến nhiều tình trạng khác nhau và cần được bác sĩ đánh giá.

Vì sao hết triệu chứng vẫn phải đi viện?

Đây là điều nhiều người dễ hiểu nhầm nhất về TIA.

Khi tay chân hết tê, thị lực trở lại bình thường hoặc người bệnh có thể nói chuyện như trước, họ thường nghĩ rằng vấn đề đã được giải quyết. Thực tế, việc triệu chứng biến mất chính là đặc điểm khiến TIA dễ bị bỏ qua.

Theo NHS, người có triệu chứng nghi ngờ TIA cần được đánh giá khẩn cấp, ngay cả khi các dấu hiệu đã biến mất. Bác sĩ có thể cần tìm nguyên nhân gây gián đoạn dòng máu lên não và đánh giá nguy cơ xảy ra đột quỵ tiếp theo.

Các kiểm tra có thể bao gồm đo huyết áp, xét nghiệm máu, điện tim và những phương pháp hình ảnh học tùy trường hợp. Mục tiêu là xác định nguyên nhân, đồng thời đưa ra biện pháp giảm nguy cơ đột quỵ trong tương lai.

Nguy cơ cũng không chỉ nằm ở vài tuần hay vài tháng sau TIA. Hiệp hội Đột quỵ Hoa Kỳ cho biết một tỷ lệ đáng kể các ca đột quỵ sau TIA xảy ra rất sớm, đặc biệt trong những ngày đầu.

Đừng chờ xem triệu chứng có tự hết

Nếu một người đột nhiên méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, rối loạn thị lực, chóng mặt kèm mất thăng bằng nghiêm trọng hoặc xuất hiện cơn đau đầu dữ dội bất thường, cần coi đây là tình huống cấp cứu.

Không nên chờ thêm vài phút để xem triệu chứng có tự biến mất hay không. Cũng không nên tự lái xe đến bệnh viện; hãy gọi cấp cứu để được hướng dẫn và hỗ trợ phù hợp.

Trong lúc chờ nhân viên y tế, người nhà nên ghi nhớ thời điểm các triệu chứng bắt đầu. Đây là thông tin quan trọng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng và lựa chọn hướng xử trí.

Điều cần nhớ là TIA không phải một cơn bệnh "nhẹ" chỉ vì các triệu chứng nhanh chóng biến mất. Nó có thể là lời cảnh báo đầu tiên rằng người bệnh đang có nguy cơ đột quỵ và cần được kiểm tra càng sớm càng tốt.