Bê bối cải thảo nhúng hóa chất gây ung thư formaldehyde gây chấn động Trung Quốc

Vụ việc bắt đầu gây chú ý sau khi blogger Yu Lie Qi Ge đăng video ngày 22/8, phản ánh tình trạng thương lái tại huyện Khang Bảo, thành phố Trương Gia Khẩu, tỉnh Hà Bắc sử dụng formaldehyde để xử lý phần gốc của nhiều lô cải thảo. Theo phản ánh, cách làm này nhằm giữ rau tươi thêm khoảng 2-3 ngày trong quá trình vận chuyển đường dài.

Các lô hàng vi phạm được cho là dự kiến vận chuyển đến thành phố Túc Thiên, tỉnh Giang Tô, trước khi đưa vào tiêu thụ tại chợ đầu mối thành phố Hợp Phì, tỉnh An Huy.

Chính quyền địa phương sau đó xác nhận nội dung phản ánh là đúng. Cơ quan công an đã tạm giữ hình sự những người và phương tiện liên quan, đồng thời thu giữ hơn 10 thùng dung dịch formaldehyde tại hiện trường.

Phát hiện lô cải thảo nhiễm formaldehyde

Trong khi số rau được cho là đã bắt đầu được đưa đi tiêu thụ tại Giang Tô và An Huy, lực lượng chức năng nhiều địa phương nhanh chóng triển khai các biện pháp kiểm tra, chặn giữ và tiêu hủy những lô hàng nghi vấn.

Tại thành phố Phụ Dương, tỉnh An Huy, một xe tải chở cải thảo xuất phát từ huyện Khang Bảo đã bị lực lượng chức năng chặn lại. Kết quả xét nghiệm nhanh cho thấy mẫu rau có hàm lượng formaldehyde lên tới 21,412 mg/kg. Toàn bộ số hàng trên xe sau đó được niêm phong để xử lý.

Trước diễn biến này, Văn phòng Ủy ban An toàn Thực phẩm Quốc vụ viện, Bộ Nông nghiệp và Nông thôn cùng Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường Trung Quốc chỉ đạo các lực lượng liên ngành truy xuất toàn bộ hành trình của lô hàng.

Phạm vi rà soát đồng thời được mở rộng tới chuỗi thu mua, vận chuyển và phân phối các loại rau củ dễ hỏng trên phạm vi toàn quốc.

Vụ việc nhanh chóng gây phản ứng mạnh trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều người bày tỏ sự phẫn nộ khi một loại rau quen thuộc như cải thảo lại bị xử lý bằng hóa chất nhằm giảm hư hỏng trong quá trình vận chuyển và phục vụ mục đích kinh doanh.

Tờ Nhân dân Nhật báo cũng lên án hành vi này, cho rằng việc đặt lợi nhuận lên trên sức khỏe người tiêu dùng không chỉ vượt qua giới hạn pháp luật mà còn phá vỡ chuẩn mực đạo đức, gây ảnh hưởng tới những nông dân làm ăn chân chính.

Các chợ đầu mối đồng loạt siết kiểm tra

Sau khi vụ việc được phanh phui, nhiều chợ đầu mối lớn tại Trung Quốc lập tức tăng cường kiểm soát nguồn hàng.

Ban quản lý chợ Tân Phát Địa ở Bắc Kinh tiến hành rà soát xuyên đêm nguồn gốc rau nhập về. Tại chợ Chúng Thải ở Nam Kinh, toàn bộ cải thảo đến từ huyện Khang Bảo bị cấm nhập, đồng thời xét nghiệm formaldehyde được đưa vào danh mục kiểm tra bắt buộc tại khu vực cửa ngõ.

Trong khi đó, các chợ nông sản tại Hợp Phì và Túc Thiên cũng tiến hành niêm phong nhiều lô cải thảo bị nghi ngờ để đưa đi giám định.

Theo thông tin trong bài viết, Luật An toàn Thực phẩm Trung Quốc nghiêm cấm sử dụng formaldehyde dưới mọi hình thức đối với thực phẩm. Formaldehyde là chất khí không màu, dung dịch của chất này thường được sử dụng để bảo quản mẫu sinh học và được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế xếp vào nhóm 1 các chất gây ung thư ở người.

Nhà nghiên cứu Jin Maojun thuộc Viện Tiêu chuẩn Chất lượng và Công nghệ Kiểm nghiệm Nông sản, Viện Khoa học Nông nghiệp Trung Quốc, cho rằng vận chuyển lạnh hoặc vận chuyển chặng ngắn thông thường đã đáp ứng yêu cầu bảo quản rau tươi mà không cần sử dụng hóa chất.

Ông nhấn mạnh việc cấm formaldehyde cần được thực hiện xuyên suốt từ trồng trọt, lưu kho, vận chuyển cho tới sơ chế thực phẩm.

Chuyên gia cảnh báo nguy cơ từ formaldehyde

Theo ông Ruan Guangfeng, Phó Giám đốc Trung tâm Trao đổi Thông tin Sức khỏe và Thực phẩm Trung Quốc, việc hấp thụ một lượng lớn formaldehyde có thể dẫn tới ngộ độc cấp tính, với những biểu hiện như đau bụng, nôn mửa, tổn thương thận, thậm chí tử vong.

Tuy nhiên, ông cho biết nguy cơ chính của formaldehyde đối với sức khỏe con người đến từ đường hô hấp.

Thông tin được dẫn trong bài viết cho biết WHO và Hiệp hội Ung thư Mỹ đánh giá việc hít formaldehyde ở nồng độ cao trong thời gian dài tại môi trường làm việc có thể làm tăng tỷ lệ mắc một số dạng ung thư đường hô hấp. Trong khi đó, tác động của lượng tồn dư cực nhỏ qua đường ăn uống vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng.

Dù vậy, giới chuyên môn vẫn khuyến cáo người dân không nên chủ quan trước khả năng hóa chất tích tụ trong thời gian dài.

Giáo sư Fan Zhihong thuộc Đại học Nông nghiệp Trung Quốc khuyến nghị người tiêu dùng mua rau tại những địa chỉ đáng tin cậy và chú ý nếu rau có mùi hắc bất thường.

Do phần gốc được cho là nơi thương lái chủ yếu nhúng vào dung dịch, người tiêu dùng được khuyến cáo gọt bỏ sâu phần cuống, tách từng bẹ lá và rửa nhiều lần dưới vòi nước. Việc mở vung khi nấu cũng được cho là giúp lượng formaldehyde còn lại dễ thoát ra ngoài hơn.

Chưa rõ rau nhiễm hóa chất đã đi đến đâu

Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất bắp cải và cải thảo lớn nhất thế giới, với sản lượng hơn 30 triệu tấn mỗi năm, tương đương gần một nửa tổng sản lượng toàn cầu. Phần lớn sản lượng được tiêu thụ trong nước, trong khi lượng xuất khẩu chủ yếu hướng tới các thị trường châu Á như Việt Nam, Hàn Quốc và Nga.

Đến thời điểm hiện tại, cơ quan chức năng Trung Quốc chưa xác định được chính xác quy mô phân phối của các lô cải thảo nhiễm formaldehyde trên thị trường nội địa, cũng như chưa rõ liệu số nông sản này có được xuất khẩu sang các quốc gia khác hay không.

Ngày 25/8, Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc cho biết đang phối hợp với Đại sứ quán nước này tại Bắc Kinh và các kênh liên quan để xác minh khả năng cải thảo được xử lý bằng formaldehyde đã vào thị trường Hàn Quốc hay chưa.

Cơ quan quản lý Hàn Quốc đồng thời tăng cường kiểm dịch tại các cửa khẩu đối với cải thảo nhập khẩu từ Trung Quốc và cho biết sẵn sàng triển khai các biện pháp ứng phó khẩn cấp nếu xuất hiện thêm thông tin liên quan.