Thay vì bước khỏi giường, nhiều người có thói quen kiểm tra điện thoại ngay khi tỉnh giấc, từ tin nhắn, mạng xã hội đến công việc.

6h30, chuông báo thức vừa reo, Minh, 27 tuổi, chưa vội rời giường. Việc đầu tiên anh làm là mở điện thoại, xem tin nhắn, lướt Facebook rồi chuyển sang vài video ngắn.

“Ban đầu tôi chỉ định xem giờ, nhưng thường mất thêm 15-20 phút”, Minh nói.

Thói quen ấy không hiếm. Điện thoại nằm ngay cạnh giường khiến việc kiểm tra thông báo trở thành một phần quen thuộc trong buổi sáng của nhiều người. Có người xem tin tức, có người trả lời tin nhắn, người khác tranh thủ lướt mạng trước khi bắt đầu một ngày làm việc.

Nhưng vấn đề không hẳn nằm ở việc cầm điện thoại ngay sau khi thức dậy, mà ở cách vài phút đó được sử dụng.

Một nghiên cứu trên người trưởng thành Mỹ công bố năm 2026 ghi nhận mối liên hệ giữa việc sử dụng mạng xã hội ngay sau khi thức dậy và các triệu chứng trầm cảm. Những người thường xuyên có thói quen này có khả năng xuất hiện các triệu chứng trầm cảm cao hơn nhóm ít hoặc không sử dụng.

5 điều sẽ xảy ra nếu bạn xem điện thoại ngay lúc vừa ngủ dậy - Nhà thuốc FPT Long Châu

Tuy nhiên, nghiên cứu không chứng minh mạng xã hội là nguyên nhân gây ra trầm cảm. Các tác giả cũng lưu ý mối liên hệ này có thể diễn ra theo cả hai chiều: người có vấn đề về tâm trạng cũng có thể có xu hướng tìm đến mạng xã hội ngay sau khi thức dậy.

Vì vậy, không thể chỉ từ một thói quen buổi sáng mà kết luận một người đang sử dụng điện thoại “quá nhiều” hay có nguy cơ gặp vấn đề về sức khỏe tinh thần.

Câu chuyện có thể bắt đầu từ tối hôm trước

Nếu muốn nhìn vào tác động của điện thoại đối với một ngày mới, giấc ngủ đêm hôm trước cũng là điều đáng chú ý.

Một nghiên cứu quy mô lớn được công bố trên JAMA Network Open năm 2025 cho thấy việc sử dụng màn hình điện tử trước giờ ngủ có liên quan đến thời lượng ngủ ngắn hơn và chất lượng giấc ngủ tự đánh giá kém hơn.

Nghiên cứu này không khẳng định cứ dùng điện thoại trước khi ngủ là sẽ mất ngủ. Tuy nhiên, kết quả cho thấy thói quen sử dụng màn hình vào cuối ngày có thể đi cùng với những thay đổi trong thời gian và chất lượng giấc ngủ.

Điều đó khiến câu chuyện về chiếc điện thoại buổi sáng trở nên rộng hơn.

Một người ngủ đủ và thức dậy để kiểm tra lịch làm việc sẽ có trải nghiệm rất khác với người thức khuya để xem video, ngủ không đủ rồi tiếp tục nằm trên giường lướt điện thoại vào sáng hôm sau.

Nói cách khác, không nên tách vài phút sử dụng điện thoại sau khi thức dậy khỏi toàn bộ thói quen sử dụng thiết bị trong ngày.

Tác hại của việc nhìn vào điện thoại khi vừa ngủ dậy | BvNTP

Cầm điện thoại vì cần hay vì đã quen?

Điện thoại không phải lúc nào cũng là thứ gây xao nhãng.

Với người cần kiểm tra lịch làm việc, đọc tin nhắn của gia đình hay cập nhật thông tin, vài phút sử dụng điện thoại sau khi thức dậy đơn giản là một phần sinh hoạt.

Khác biệt nằm ở việc người dùng chủ động mở điện thoại để làm một việc cụ thể hay bị cuốn từ thông báo này sang nội dung khác.

Một người mở màn hình để xem lịch rồi đặt điện thoại xuống sẽ có một buổi sáng khác với người nằm thêm nửa tiếng để lướt video. Cùng là “dùng điện thoại”, nhưng thời lượng và mục đích hoàn toàn khác nhau.

Đó cũng là lý do một quy tắc cứng như “không được chạm vào điện thoại trong 30 phút đầu ngày” có thể không phù hợp với tất cả mọi người.

Với người làm việc cần phản hồi sớm, điện thoại có thể là công cụ cần thiết. Trong khi đó, với người thường xuyên bị cuốn vào mạng xã hội hoặc video ngắn, việc trì hoãn thời điểm mở những ứng dụng này có thể giúp buổi sáng ít bị gián đoạn hơn.

Thay vì hỏi “Có nên cầm điện thoại ngay khi thức dậy?”, câu hỏi thực tế hơn có thể là: “Tôi đang cầm điện thoại để làm gì và tôi có kiểm soát được lúc mình đặt nó xuống hay không?”

Một buổi sáng bắt đầu bằng việc xem lịch, trả lời một tin nhắn cần thiết rồi rời giường rất khác với một buổi sáng kéo dài thêm 30 phút trên màn hình.

Điện thoại vì thế không nhất thiết là “thủ phạm” của một buổi sáng kém hiệu quả. Điều đáng quan tâm hơn là cách nó chen vào những phút đầu tiên của ngày — khi người dùng đang chủ động sử dụng công nghệ, hay khi một cú chạm màn hình đã quyết định thay họ buổi sáng sẽ bắt đầu như thế nào.

HL (SHTT)