Dù vừa ghi nhận đợt bùng phát chủng virus Andes trên một tàu du lịch với tỷ lệ tử vong cao, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vẫn đánh giá rủi ro xảy ra một đại dịch toàn cầu từ Hantavirus là ở mức thấp.

Diễn biến dịch tễ trên tàu du lịch MV Hondius

Ngày 12/5, WHO xác nhận đã ghi nhận 11 trường hợp lây nhiễm Hantavirus chủng Andes trên tàu du lịch MV Hondius, trong đó bao gồm 9 ca dương tính và 2 ca nghi nhiễm. Đáng chú ý, đợt bùng phát này đã khiến 3 người tử vong. Các bệnh nhân đều là hành khách hoặc thủy thủ đoàn sinh hoạt trên tàu.

Quy trình khử khuẩn cho các hành khách từ tàu MV Hondiu ngay trên đường băng tại sân bay Tenerife South trước khi lên chuyến bay tới Madrid, Tây Ban Nha, hôm 10/5. Ảnh: Reuters
Quy trình khử khuẩn cho các hành khách từ tàu MV Hondiu. Ảnh: Reuters

Do thời gian ủ bệnh kéo dài, cơ quan y tế dự báo số ca mắc có thể tiếp tục tăng và khuyến cáo những người đã rời tàu cần thực hiện cách ly 42 ngày để theo dõi sức khỏe. Chủng virus Andes được xác định là tác nhân gây bệnh—đây là chủng Hantavirus duy nhất có khả năng lây truyền trực tiếp giữa người với người. Với độc lực mạnh và tỷ lệ tử vong lên đến 50%, loại virus này đang đe dọa trực tiếp đến nhóm hành khách trên tàu vốn có độ tuổi trung bình là 65.

Tại sao Hantavirus khó gây đại dịch?

Giải thích về lý do rủi ro cộng đồng ở mức thấp, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus và các chuyên gia dịch tễ khẳng định cơ chế lây lan của Hantavirus hoàn toàn khác biệt so với Covid-19 hay virus cúm.

Khả năng lây truyền hạn chế: Khác với nCoV lây lan mạnh mẽ qua không khí, Hantavirus chủ yếu truyền từ động vật gặm nhấm sang người thông qua chất thải. Việc lây giữa người với người chỉ xảy ra trong phạm vi tiếp xúc gần và cực kỳ hạn chế.

Triệu chứng xuất hiện sớm khi lây nhiễm: Những mầm bệnh dễ gây đại dịch thường "ẩn mình" giỏi, khiến người bệnh vẫn đủ khỏe để đi lại và phát tán virus. Ngược lại, Hantavirus chỉ lây lan khi người bệnh đã bắt đầu xuất hiện triệu chứng.

Độc lực cao giúp khoanh vùng dịch: Dù người bệnh sẽ trở nặng rất nhanh sau khi phát bệnh, nhưng chính đặc điểm này lại giúp các cơ quan y tế dễ dàng nhận diện và khoanh vùng dịch bệnh hơn so với những loại virus gây bệnh nhẹ hoặc không triệu chứng.

Giáo sư Vincent Racaniello từ Đại học Columbia nhận định rằng rào cản lớn nhất của Hantavirus chính là việc nó không thể lây truyền từ người sang người một cách hiệu quả ngay trong giai đoạn ủ bệnh như cách mà virus cúm hay SARS-CoV-2 đã thực hiện.

Những quan điểm thận trọng từ giới chuyên gia

Mặc dù rủi ro đại dịch thấp, nhiều chuyên gia vẫn đưa ra những cảnh báo thận trọng cao độ. Một nhóm tác giả trên tạp chí BMJ lập luận rằng việc Hantavirus thường xuyên lây lan trong phòng kín hoặc phương tiện giao thông là bằng chứng cho thấy mầm bệnh có thể phát tán qua không khí dưới dạng các hạt bụi mịn từ hơi thở người bệnh.

Từ đó, các chuyên gia đề xuất những biện pháp phòng dịch nghiêm ngặt:

- Yêu cầu y bác sĩ, bệnh nhân và người tiếp xúc gần sử dụng mặt nạ phòng độc.

- Tối ưu hóa hệ thống thông gió tại cơ sở y tế, vận hành máy lọc HEPA và tránh tái tuần hoàn không khí chưa qua bộ lọc tại khu vực cách ly.

- Thúc giục WHO nên coi chủng Andes như một tác nhân lây qua không khí cho đến khi có bằng chứng khoa học khẳng định sự an toàn.

Hiện tại, giới chức y tế vẫn đang giám sát chặt chẽ toàn bộ hành khách và thủy thủ đoàn trên tàu MV Hondius nhằm khống chế triệt để đợt bùng phát này.

Nguồn: WHO, BMJ, Newsweek