Giấc mơ toàn cầu và bài toán bản sắc của Sơn Tùng M-TP

Trong nhiều năm qua, Sơn Tùng liên tục theo đuổi chiến lược phát triển ra thị trường nước ngoài bằng những sản phẩm được đầu tư quy mô lớn. Các ca khúc như There’s No One At All, Making My Way hay mới nhất là Come My Way đều được thể hiện bằng tiếng Anh. Bên cạnh đó, anh còn hợp tác với nhiều nghệ sĩ, nhà sản xuất quốc tế như Snoop Dogg, Madison Beer, Marvey Muzique, Tyga hay Mai Davika. Không ít dự án được thực hiện tại Mỹ với bối cảnh trải dài từ sa mạc Mojave đến vườn quốc gia Joshua Tree.

Ở sản phẩm mới nhất Come My Way, Sơn Tùng tiếp tục lựa chọn ngôn ngữ quốc tế nhưng đồng thời đưa các yếu tố văn hóa truyền thống Việt Nam vào phần hình ảnh. Đây được xem là nỗ lực dung hòa giữa xu hướng toàn cầu hóa và mong muốn giữ gìn bản sắc dân tộc trong âm nhạc.

Tuy vậy, việc liên tiếp phát hành các ca khúc tiếng Anh cũng làm dấy lên câu hỏi liệu nam ca sĩ có đang dần xa rời mục tiêu ban đầu là mang tiếng Việt đến với khán giả thế giới hay không. Thực tế, đây không phải là vấn đề riêng của Sơn Tùng hay Vpop. Ngay cả những thị trường âm nhạc lớn như Kpop cũng từng nhiều lần tranh luận về việc nên giữ tiếng mẹ đẻ hay chuyển sang tiếng Anh để tiếp cận công chúng toàn cầu.

Nhiều nhóm nhạc nổi tiếng như BTS, TWICE, BlackPink hay Le Sserafim đều từng phát hành các sản phẩm hoàn toàn bằng tiếng Anh. Xu hướng này nhận được cả sự ủng hộ lẫn tranh cãi. Một bộ phận khán giả lo ngại bản sắc văn hóa Hàn Quốc bị mờ nhạt, trong khi nhiều ý kiến cho rằng đây là bước đi tất yếu để tiếp cận thị trường quốc tế rộng lớn hơn.

Đáng chú ý, các nghệ sĩ Kpop hiện nay thường lựa chọn giữ yếu tố truyền thống thông qua hình ảnh, trang phục, biểu tượng văn hóa thay vì đặt nặng ngôn ngữ trong lời bài hát. Điều này giúp sản phẩm dễ tiếp cận khán giả toàn cầu nhưng vẫn duy trì được dấu ấn riêng của văn hóa Hàn Quốc.

Sơn Tùng cũng đang đi theo hướng tương tự trong Come My Way. Tuy nhiên, theo nhiều nhận định, sự kết nối giữa phần hình ảnh mang màu sắc Việt Nam và nội dung ca từ vẫn chưa thực sự chặt chẽ.

Bình luận về vấn đề này, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng không nên nhìn nhận câu chuyện theo hướng phải lựa chọn giữa tiếng Anh và tiếng Việt. Theo ông, tiếng Anh có lợi thế lớn trong việc tiếp cận thị trường quốc tế, còn tiếng Việt lại là yếu tố tạo nên bản sắc và dấu ấn riêng của nghệ sĩ Việt Nam.

Ông nhấn mạnh rằng thành công của nhiều nền âm nhạc trên thế giới cho thấy khán giả quốc tế ngày càng cởi mở với các ngôn ngữ bản địa. Điều quan trọng không chỉ nằm ở ngôn ngữ sử dụng mà còn ở chất lượng sản phẩm, cách kể chuyện, hình ảnh và chiến lược quảng bá.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, nghệ sĩ hoàn toàn có thể linh hoạt kết hợp nhiều cách tiếp cận khác nhau: sử dụng tiếng Anh để mở rộng thị trường, dùng tiếng Việt để giữ bản sắc hoặc pha trộn cả hai ngôn ngữ trong cùng một sản phẩm. Quan trọng hơn cả là làm sao để công chúng nhận ra đây là một tác phẩm mang tinh thần và dấu ấn Việt Nam, dù được thể hiện bằng bất kỳ ngôn ngữ nào.

Ông cho rằng việc hát tiếng Anh không đồng nghĩa với quốc tế hóa, cũng như hát tiếng Việt chưa chắc đã đủ để khẳng định bản sắc. Điều quyết định nằm ở khả năng chuyển tải văn hóa, cảm xúc và câu chuyện riêng của nghệ sĩ.

Trong bối cảnh âm nhạc ngày càng toàn cầu hóa, hành trình vươn ra thế giới của Sơn Tùng M-TP vì thế không chỉ là câu chuyện lựa chọn ngôn ngữ. Đó còn là bài toán về cách đưa những giá trị văn hóa Việt Nam xuất hiện một cách tự nhiên, hiện đại và đủ sức tạo dấu ấn trong tâm trí khán giả quốc tế. Nếu tiếng Anh có thể mở cánh cửa bước ra thế giới, thì chính bản sắc Việt mới là yếu tố giúp nghệ sĩ được nhớ đến và tồn tại lâu dài trên hành trình đó.