Hậu duệ nhà Nguyễn cân nhắc kiện đoàn phim "Hoàng hậu cuối cùng", luật sư lên tiếng

Ngày 22/7, trên trang cá nhân ở chế độ công khai, ông Nguyễn Phước Bửu Nam - Chủ tịch Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam - tiếp tục lên tiếng về vụ việc.

Theo ông Bửu Nam, sau khi Hội đồng ban hành thông cáo đặc biệt ngày 19/7, đơn vị này cùng các hậu duệ của cựu Hoàng Bảo Đại, cựu Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng thái hậu Từ Cung đã nhận được nhiều ý kiến đề nghị nghiên cứu phương án khởi kiện đoàn phim Hoàng hậu cuối cùng.

Một số ý kiến cho rằng đoàn phim đã xây dựng, hư cấu tâm lý các nhân vật lịch sử nhưng chưa tham vấn hậu duệ của Vua Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương, thể hiện sự thiếu tôn trọng đối với các nhân vật lịch sử.

Bên cạnh đó, cũng có quan điểm cho rằng bộ phim có dấu hiệu vi phạm quyền riêng tư khi sử dụng đúng tên thật của các nhân vật có thật mà chưa xin phép hoặc tham khảo ý kiến những người trong dòng tộc.

Đại diện Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam cho biết sẽ tham khảo ý kiến đội ngũ luật sư và các cố vấn pháp lý, đồng thời "không loại trừ các phương án khởi kiện về vụ việc này tại Việt Nam, Pháp và Hoa Kỳ".

Trao đổi với phóng viên của báo Dân Trí, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhận định việc khởi kiện là quyền của cá nhân, tổ chức, tuy nhiên quyền khởi kiện không đồng nghĩa với việc yêu cầu khởi kiện có căn cứ pháp lý.

Theo luật sư, pháp luật Việt Nam không quy định nhà sản xuất phim phải xin phép dòng họ hoặc hậu duệ khi xây dựng tác phẩm về nhân vật lịch sử.

Ông cũng cho rằng việc sử dụng tên Vua Bảo Đại, Hoàng hậu Nam Phương hay Hoàng thái hậu Từ Cung trong phim không mặc nhiên bị xem là hành vi xâm phạm quyền riêng tư.

Phân tích thêm, luật sư Hoàng Hà cho biết đây đều là những nhân vật lịch sử, cuộc đời và sự nghiệp đã được ghi nhận trong nhiều tài liệu, tư liệu công khai. Do đó, quyền sáng tạo nghệ thuật của nhà làm phim không phụ thuộc vào sự đồng ý của gia tộc hay hậu duệ.

Tuy nhiên, luật sư cũng lưu ý nhà sản xuất vẫn có thể đối mặt với tranh chấp nếu tác phẩm gán cho người thật những hành vi, lời nói hoặc phẩm chất không có căn cứ, làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm và uy tín của họ.

Đối với quan điểm cho rằng hậu duệ mặc nhiên có bản quyền đối với hình ảnh của cha mẹ, ông bà, luật sư Hoàng Hà cho rằng cách hiểu này chưa chính xác.

Theo ông, quyền đối với hình ảnh là quyền nhân thân, không phải tài sản đương nhiên được chuyển giao theo quy định về thừa kế. Trong khi đó, bản quyền đối với một bức ảnh cụ thể thường thuộc về tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả của bức ảnh, chứ không mặc nhiên thuộc về người xuất hiện trong ảnh hoặc hậu duệ của họ.

Vì vậy, việc diễn viên hóa thân thành nhân vật lịch sử cũng không đồng nghĩa với việc sử dụng trái phép hình ảnh của người thật.

Luật sư Hoàng Hà nhấn mạnh, hiện bộ phim vẫn chưa hoàn thành và chưa được phát hành, vì vậy nếu muốn khởi kiện, bên yêu cầu phải chỉ rõ thông  tin nào sai sự thật, tình tiết nào xâm phạm danh dự, nội dung đó đã được công bố ở đâu và gây thiệt hại như thế nào.

"Không thể khởi kiện chỉ dựa trên lo ngại rằng tác phẩm hoàn chỉnh có thể hư cấu quá mức. Trailer có thể trở thành chứng cứ nếu chính nội dung trong trailer đã gây xâm phạm, nhưng một số cảnh cắt ghép chưa đủ để đại diện cho toàn bộ thông điệp của bộ phim", luật sư nhận định.

Ông cũng cho biết yêu cầu bồi thường thiệt hại không phát sinh chỉ vì hậu duệ cảm thấy bị tổn thương. Người yêu cầu phải chứng minh được hành vi trái pháp luật, thiệt hại thực tế cũng như mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại.

Theo luật sư, pháp luật dân sự Việt Nam hiện không đặt ra cơ chế bồi thường mang tính trừng phạt đối với nhà sản xuất chỉ vì có cách diễn giải lịch sử khác với quan điểm của gia đình hoặc dòng tộc.

Trước đó, ngày 20/7, trao đổi với phóng viên Dân trí, Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường cho biết đến thời điểm hiện tại, Cục chưa có cơ sở để đưa ra bất kỳ kết luận nào về bộ phim Hoàng hậu cuối cùng, bởi tác phẩm chưa hoàn thành và cũng chưa được trình Hội đồng thẩm định theo quy định của Luật Điện ảnh.

Theo ông Cường, đối với những bộ phim sử dụng trực tiếp tên tuổi các nhân vật lịch sử hoặc khai thác các sự kiện lịch sử có ảnh hưởng lớn đến xã hội, Hội đồng thẩm định sẽ xem xét kỹ lưỡng trên nhiều phương diện, từ nội dung, bối cảnh, cách thể hiện đến tác động xã hội của tác phẩm, nhằm bảo đảm việc đánh giá được thực hiện khách quan, toàn diện và đúng quy định pháp luật.

"Cục Điện ảnh không đánh giá một bộ phim bằng dư luận, cũng không bảo vệ một bộ phim bằng cảm tính. Mọi quyết định đều được thực hiện trên cơ sở quy định của pháp luật", ông Đặng Trần Cường nhấn mạnh.

Trước những ý kiến cho rằng Hoàng hậu cuối cùng có dấu hiệu làm sai lệch lịch sử, Cục trưởng Cục Điện ảnh cho rằng ở thời điểm hiện nay chưa có cơ sở để đưa ra kết luận, bởi bộ phim chưa hoàn thiện và chưa được Hội đồng thẩm định xem xét theo quy định của Luật Điện ảnh.