Chuyên gia đề xuất bỏ cộng điểm IELTS, không nên xóa cơ chế ghi nhận học sinh giỏi

Một nội dung đáng chú ý trong dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung một số quy định về tuyển sinh và đào tạo trình độ đại học là đề xuất loại bỏ các điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định.

Nếu được áp dụng, thay đổi này sẽ ảnh hưởng đến cách nhiều trường đại học sử dụng IELTS, SAT, giải học sinh giỏi và các thành tích khác trong quá trình xét tuyển.

Bỏ điểm cộng IELTS để tránh tính trùng năng lực

PGS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Bách khoa TPHCM, cho biết trường đã áp dụng việc cộng điểm thành tích học sinh từ năm 2022, khi triển khai phương thức tuyển sinh tổng hợp.

Theo ông, mục tiêu của cách làm này là khuyến khích thí sinh tham gia hoạt động ngoại khóa, văn thể mỹ và các hoạt động đóng góp cho cộng đồng. Đây được xem là những thành tố trong công thức xét tuyển, phù hợp với cách nhiều trường đại học lớn trên thế giới đánh giá thí sinh theo hướng toàn diện.

Tuy nhiên, ông Thắng cho rằng việc cộng điểm không giới hạn có thể khiến thang điểm xét tuyển bị biến dạng, điểm chuẩn tăng bất thường và tạo ra nguy cơ thiếu công bằng do cơ hội tiếp cận các thành tích được cộng điểm không giống nhau giữa các khu vực.

Đặc biệt, nếu chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế được cộng quá nhiều điểm, những thí sinh không có điều kiện tham gia các kỳ thi chứng chỉ có thể gặp bất lợi, dù vẫn có năng lực học tập tốt.

Theo PGS Thắng, bỏ hoàn toàn điểm cộng không nên được xem là giải pháp duy nhất. Chính sách tuyển sinh vẫn cần khuyến khích học sinh tham gia hoạt động ngoài lớp học, văn thể mỹ và đóng góp cho cộng đồng nhằm phát triển năng lực cá nhân.

ThS Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên Trường ĐH Kinh tế - Luật, cũng đồng tình với việc bỏ điểm cộng đối với chứng chỉ ngoại ngữ.

Ông cho rằng mỗi trường hiện xây dựng bảng quy đổi riêng, khiến cùng một chứng chỉ nhưng có thể mang giá trị khác nhau tùy trường. Ngoài ra, nếu tổ hợp xét tuyển đã có môn Tiếng Anh mà trường tiếp tục cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ, một năng lực có thể bị tính hai lần.

Trong khi đó, dự thảo vẫn cho phép các trường quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển. Vì vậy, thí sinh sở hữu chứng chỉ vẫn có thể được ghi nhận năng lực theo một hình thức khác.

Không nên xóa cơ chế ghi nhận học sinh giỏi quốc gia

Đối với thành tích học sinh giỏi quốc gia, ThS Cù Xuân Tiến cho biết Trường ĐH Kinh tế - Luật hiện không cộng điểm thành tích này. Thí sinh đạt giải được xét tuyển thẳng theo Điều 8 của Quy chế tuyển sinh và dự thảo tiếp tục duy trì cơ chế này.

Tuy nhiên, ông Tiến lưu ý về thời điểm áp dụng quy định mới. Quy định hiện hành yêu cầu các trường phải công bố thay đổi về phương thức tuyển sinh trước ít nhất 12 tháng, trong khi dự thảo dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 và áp dụng ngay trong tuyển sinh năm 2027.

Theo ông, sự khác biệt giữa hai quy định khiến các trường khó đáp ứng đồng thời. Vì vậy, ông đề xuất lùi thời điểm áp dụng sang kỳ tuyển sinh năm 2028, giúp các trường có thời gian điều chỉnh đề án và thí sinh chủ động chuẩn bị.

PGS Đỗ Văn Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TPHCM, cho rằng cần phân biệt rõ IELTS và thành tích học sinh giỏi bởi bản chất của hai loại thành tích này không giống nhau.

Với IELTS, ông đồng tình với việc bỏ điểm cộng vì cơ hội tiếp cận chứng chỉ phụ thuộc đáng kể vào điều kiện kinh tế và nơi sinh sống. Theo ông, mức cộng 1,5-3 điểm trên thang 30 có thể làm thay đổi thứ tự trúng tuyển ở những ngành có điểm chuẩn sát nhau.

Nếu bỏ điểm cộng IELTS, ông Dũng cho rằng vẫn cần có cách ghi nhận năng lực ngoại ngữ, chẳng hạn quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ hoặc sử dụng chứng chỉ làm điều kiện đầu vào đối với các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh.

Theo ông, nguyên tắc cần được thống nhất là một năng lực chỉ nên được ghi nhận một lần, trên cùng thang điểm và theo bảng quy đổi thống nhất.

Với thành tích học sinh giỏi, PGS Đỗ Văn Dũng đề xuất phân loại theo cấp độ. Thành tích học sinh giỏi quốc gia nên tiếp tục được ghi nhận bởi kỳ thi có đề chung, quy trình tuyển chọn và giám sát thống nhất, đồng thời đánh giá năng lực chuyên môn sâu ở các môn như Toán, Vật lý, Hóa học, Tin học.

Những năng lực này liên quan trực tiếp đến nhiều ngành kỹ thuật nhưng theo ông không nhất thiết phải chuyển thành điểm cộng. Thay vào đó, có thể tiếp tục tuyển thẳng thí sinh vào ngành phù hợp với môn đạt giải quốc gia hoặc Olympic.

Trường hợp thí sinh đăng ký ngành khác, thành tích có thể được sử dụng làm tiêu chí phụ khi bằng điểm hoặc áp dụng trong một phương thức xét tuyển riêng được công bố trước.

Trong khi đó, PGS Dũng không đồng tình với việc cộng điểm tràn lan cho học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp trường hoặc các danh hiệu thi đua. Theo ông, những thành tích này chịu ảnh hưởng lớn từ điều kiện trường học, đội ngũ giáo viên và nguồn lực tại từng địa phương, trong khi cách đánh giá giữa các trường cũng có thể khác nhau.

Ông đồng thời lưu ý nguy cơ tính hai lần nếu thành tích học sinh giỏi quốc gia vừa được sử dụng để tuyển thẳng, vừa được cộng vào điểm xét tuyển. Vì vậy, nguyên tắc một năng lực chỉ được ghi nhận một lần vẫn cần được duy trì.

Các chuyên gia cho rằng thay đổi chính sách tuyển sinh cần có lộ trình phù hợp. Những thí sinh đã bỏ chi phí thi IELTS hoặc dành nhiều năm tham gia đội tuyển học sinh giỏi có thể chịu tác động nếu quy định mới được triển khai quá sát thời điểm tuyển sinh.

QT (SHTT)