Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực giáo dục tại Hong Kong đang mang đến những con số thực sự đáng suy ngẫm.

Một nghiên cứu quy mô vừa được thực hiện trên 1.200 giáo viên và học sinh cấp tiểu học, trung học đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về mức độ gắn kết mật thiết, thậm chí là phụ thuộc quá đà vào công nghệ. Theo đó, có tới 95% học sinh và 91% giáo viên tham gia khảo sát cho biết họ thường xuyên sử dụng AI trong quá trình học tập và giảng dạy.

16-1768531746-giao-duc-hong-kong-dau-dau-vi-ai-14-hoc-sinh-dang-khong-the-tu-minh-lam-bai-tap.jpg
Gần 23% học sinh tại Hong Kong không thể hoàn thành bài tập về nhà nếu thiếu đi sự hỗ trợ từ các trợ lý ảo.

Điểm đáng lo ngại nhất nằm ở số liệu phản ánh sự xói mòn khả năng tự học: gần 23% học sinh — tương đương gần một phần tư số người tham gia — thừa nhận rằng các em hoàn toàn không thể hoàn thành bài tập về nhà nếu thiếu đi sự hỗ trợ từ các trợ lý ảo. Các chuyên gia giáo dục nhận định, thực trạng này đang đặt ra những rủi ro trực diện đối với các năng lực cốt lõi của con người như kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy phản biện. Việc giao phó nhiệm vụ tư duy cho máy móc có thể khiến học sinh đánh mất khả năng phán đoán độc lập.

Báo cáo cũng chỉ ra xu hướng lựa chọn công cụ của người dùng hiện nay. Phần lớn giáo viên và học sinh tại đặc khu đang dựa vào các ứng dụng quốc tế mã nguồn mở như DeepSeek, Poe hay Doubao, trong khi các nền tảng phát triển nội địa lại chiếm tỷ lệ sử dụng rất khiêm tốn. Bà Kynita Wong Tang-ki, nhà nghiên cứu tại Quỹ Hong Kong, đã đặt ra một câu hỏi mang tính then chốt: "Học sinh hiện tại có thể sử dùng AI, nhưng liệu các em có sử dụng đúng cách và an toàn không?". Theo bà, việc nâng cao kiến thức về AI là điều bắt buộc để giúp học sinh duy trì sự chủ động khi tiếp cận công nghệ.

Về phía quản lý giáo dục, ông Victor Kwok Hoi-kit, Phó giám đốc nghiên cứu, cho rằng chương trình giảng dạy hiện hành vẫn còn thiếu tính hệ thống để định hướng đúng đắn cho học sinh. Ông đưa ra giải pháp kiến nghị chính phủ nên xây dựng một nền tảng tài nguyên AI tập trung cho toàn bộ hệ thống trường học. Một mô hình thống nhất không chỉ giúp các trường nghèo tiếp cận được công cụ hiện đại mà còn tránh tình trạng đầu tư rời rạc, lãng phí và không đồng bộ như hiện nay.

Mặc dù từ năm 2023, Hong Kong đã chính thức đưa các mô-đun về AI, đạo đức xã hội và mã hóa vào chương trình phổ thông, nhưng thực tế cho thấy cần có một lộ trình năng lực rõ ràng hơn cho từng cấp học. Thách thức lớn nhất hiện nay không phải là ngăn cấm công nghệ, mà là làm sao để xây dựng một hệ thống giảng dạy thống nhất. Điều này giúp học sinh vừa tận dụng được sức mạnh của AI, vừa bảo đảm không bị mất đi bản sắc tư duy cá nhân trong kỷ nguyên số.