Cùng sở hữu IELTS 6.0 nhưng thí sinh có thể nhận mức điểm cộng khác nhau tùy trường, thậm chí chênh lệch đáng kể. Bộ GD&ĐT cho rằng thực tế này đặt ra yêu cầu tiếp tục chuẩn hóa cách sử dụng chứng chỉ trong xét tuyển đại học.

Ngày 21/9, trao đổi với VTC News, GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT, cho biết dữ liệu tuyển sinh năm 2026 ghi nhận hơn 37.300 thí sinh sử dụng chứng chỉ tiếng Anh để được cộng điểm. Trong số này, hơn 35.900 thí sinh sử dụng chứng chỉ IELTS.

Đáng chú ý, IELTS 6.0 là mức điểm phổ biến nhất với 8.318 thí sinh. Tuy nhiên, cùng một mức chứng chỉ lại được các trường quy đổi thành tới 26 mức điểm cộng khác nhau.

Theo ví dụ được GS Nguyễn Tiến Thảo đưa ra, thí sinh đạt IELTS 6.0 được Đại học Luật Hà Nội cộng 0,5 điểm vào tổng điểm xét tuyển, trong khi Đại học Y Hà Nội cộng 0,75 điểm. Đại học Thương mại và Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế cộng 1 điểm. Riêng Đại học Bách khoa Hà Nội tính theo thang điểm 100.

Sự khác biệt trong cách quy đổi và cộng điểm này, theo đại diện Bộ GD&ĐT, cho thấy cần rà soát việc sử dụng chứng chỉ trong tuyển sinh. Mục tiêu là bảo đảm thí sinh cùng đăng ký một ngành được đánh giá theo cùng yêu cầu đầu vào và trên cùng một thang đo.

21-1789978272-ielts-60-nhung-co-toi-26-muc-diem-cong-bo-gddt-neu-bat-cap-trong-tuyen-sinh
Ảnh minh họa: Internet

GS Nguyễn Tiến Thảo cho rằng mỗi ngành, chương trình đào tạo cần có tiêu chí tuyển sinh thống nhất, đồng thời điểm đầu vào giữa các phương thức xét tuyển phải tương đương.

Từ năm 2023, Bộ GD&ĐT đã yêu cầu các trường quy đổi tương đương nhằm hạn chế chênh lệch. Đến năm 2026, mức điểm cộng tối đa tiếp tục được khống chế ở 10% tổng điểm xét tuyển. Tuy nhiên, do mỗi cơ sở đào tạo vẫn tự quy đổi và xác định mức điểm cộng, sự khác biệt giữa các trường vẫn còn lớn.

Trong bối cảnh đó, đề xuất từ năm 2027 không còn điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định đối với chứng chỉ, thành tích hoặc các tiêu chí bổ sung được GS Nguyễn Tiến Thảo lý giải là bước tiếp theo trong quá trình kiểm soát và chuẩn hóa tuyển sinh.

Điểm cộng có thể tác động lớn ở ngành cạnh tranh cao

Dữ liệu tuyển sinh năm 2026 cho thấy tại nhóm ngành thuộc top 5% có điểm chuẩn cao, với ngưỡng tham chiếu 26,09/30, hơn 30% người nhập học có điểm cộng. Tỷ lệ này ở nhóm ngành ngoài top 25% là 9,51%.

Đáng chú ý, trong ba phương thức không có cấu phần ngoại ngữ riêng gồm xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ và kết hợp hai kết quả, 51,42% thí sinh có điểm cộng có điểm gốc thấp hơn mức trúng tuyển của ngành.

Theo GS Nguyễn Tiến Thảo, những số liệu trên không thể xác định cụ thể từng trường hợp thí sinh nào bị thay thế. Tuy nhiên, chúng cho thấy điểm cộng có thể trở thành yếu tố quyết định kết quả tại những ngành có mức độ cạnh tranh cao, từ đó đặt ra vấn đề về sự công bằng trong tuyển sinh.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học nhấn mạnh, công bằng trong tuyển sinh không đồng nghĩa với việc chia đều lợi thế cho tất cả thí sinh, mà là bảo đảm những người cùng đăng ký một ngành được đánh giá bằng cùng một hệ tiêu chí.

Ông chỉ ra hai cách cộng điểm chứng chỉ tiếng Anh có thể tạo ra bất cập.

Trường hợp thứ nhất là ngành học không yêu cầu ngoại ngữ nhưng thí sinh vẫn được cộng điểm nhờ chứng chỉ tiếng Anh. Ví dụ, nếu một ngành chỉ xét Toán, Vật lý và Hóa học, việc cộng thêm điểm từ chứng chỉ tiếng Anh sẽ đưa một tiêu chí không nằm trong yêu cầu đầu vào vào quá trình xếp hạng.

Khi đó, thí sinh có tổng điểm của ba môn chuyên môn cao hơn vẫn có thể trượt, trong khi người có điểm chuyên môn thấp hơn lại được cộng thêm điểm nhờ chứng chỉ tiếng Anh. Theo ông Thảo, quyền sử dụng chứng chỉ của một thí sinh không thể làm ảnh hưởng đến quyền được đánh giá công bằng của thí sinh khác.

Trường hợp thứ hai là tổ hợp xét tuyển đã có môn tiếng Anh nhưng thí sinh vẫn tiếp tục được cộng điểm nhờ chứng chỉ tiếng Anh. Khi đó, năng lực ngoại ngữ vừa được thể hiện trong điểm tổ hợp, vừa tạo thêm lợi thế bên ngoài thang đo.

Theo GS Nguyễn Tiến Thảo, việc một năng lực được tính hai lần có thể làm thay đổi thứ tự xét tuyển, nhất là tại những ngành có điểm chuẩn cao, nơi chỉ một chênh lệch rất nhỏ cũng có thể quyết định kết quả trúng tuyển.

Đề xuất bỏ điểm cộng, quyền sử dụng chứng chỉ vẫn được giữ

GS Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh việc đề xuất bỏ điểm cộng không đồng nghĩa với việc thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh mất quyền sử dụng chứng chỉ.

Nếu một ngành yêu cầu năng lực ngoại ngữ, cơ sở đào tạo cần đưa ngoại ngữ vào tiêu chí tuyển sinh chính thức. Thí sinh có thể sử dụng điểm thi hoặc chứng chỉ được quy đổi tương đương để đáp ứng yêu cầu đầu vào. Chứng chỉ vẫn có thể được dùng để chứng minh năng lực ngoại ngữ đối với những chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ.

“Điều được đề xuất chấm dứt chỉ là điểm cộng ngoài thang đánh giá, nhất là khi ngoại ngữ không thuộc yêu cầu đầu vào hoặc đã được ghi nhận trong tổ hợp”, ông Thảo lý giải.

Theo thống kê được đưa ra, hiện có nhiều ngành có điểm chuẩn khoảng 28 điểm nhưng cho phép cộng tới 1,5 điểm. Điều này khiến hàng nghìn thí sinh đạt 26,5-28 điểm không trúng tuyển chỉ vì không có điều kiện tham gia các kỳ thi chứng chỉ có chi phí cao.

“Đây là vấn đề cấp bách liên quan trực tiếp đến công bằng và cần được điều chỉnh ngay”, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học chia sẻ trên VTC News.

PN (SHTT)