Trước mùa tuyển sinh đại học, câu hỏi nên chọn ngành nào “đón đầu xu hướng” lại được nhiều thí sinh và phụ huynh quan tâm. Đại diện Bộ GD-ĐT và các trường đại học cho rằng bên cạnh việc nắm bắt định hướng phát triển của đất nước, điều quan trọng hơn cả vẫn là hiểu rõ năng lực và sở trường của bản thân.

GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD-ĐT), cho biết ở tầm vĩ mô, mỗi giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội sẽ đặt ra yêu cầu khác nhau về nguồn nhân lực. Giai đoạn 2026–2030 và tầm nhìn đến 2035, Bộ đang xây dựng đề án phát triển các lĩnh vực như đường sắt tốc độ cao, điện hạt nhân cùng 11 ngành công nghệ chiến lược.

Danh mục này bao gồm trí tuệ nhân tạo, bản sao số, thực tế ảo và thực tế tăng cường; điện toán đám mây, điện toán lượng tử, dữ liệu lớn; blockchain; mạng di động thế hệ mới 5G/6G; robot và tự động hóa; chip bán dẫn; y – sinh học tiên tiến; năng lượng và vật liệu mới; khai thác đất hiếm, đại dương, lòng đất; an ninh mạng; hàng không và vũ trụ. Đây là những lĩnh vực được Chính phủ ưu tiên đầu tư, không chỉ bằng việc đặt hàng đào tạo tại các trường đại học mà còn dự kiến bổ sung chính sách về học phí, học bổng và tín dụng nhằm hỗ trợ sinh viên theo học.

Tuy vậy, theo GS Thảo, xu hướng không đồng nghĩa với lựa chọn duy nhất. Xã hội cần sự phát triển đồng bộ của nhiều lĩnh vực, và mỗi ngành đều có vai trò riêng trong bức tranh chung của nền kinh tế. Ông nhấn mạnh, thay vì chạy theo “mốt”, thí sinh cần cân nhắc kỹ khả năng và đam mê của mình. Nếu chọn một ngành chỉ vì đang được chú ý nhưng bản thân không yêu thích, quãng thời gian làm việc sau này có thể trở thành áp lực kéo dài.

Ở góc độ nhà trường, GS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ – Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định Việt Nam đang thu hút mạnh nguồn vốn đầu tư vào lĩnh vực công nghệ và kỹ thuật, mở ra nhiều cơ hội việc làm. Tuy nhiên, không chỉ những ngành như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo hay bán dẫn mới có đất phát triển. Hầu hết lĩnh vực hiện nay đều cần ứng dụng khoa học – công nghệ và đều xây dựng chuẩn đầu ra nhằm đáp ứng yêu cầu thị trường lao động.

Theo ông, khi đã lựa chọn ngành học, điều quan trọng là nỗ lực trở thành người giỏi trong lĩnh vực đó. Thực tế cho thấy một người lao động trong suốt sự nghiệp có thể thay đổi nhiều vị trí khác nhau, vì vậy giá trị cốt lõi nằm ở kiến thức và kỹ năng tích lũy được chứ không chỉ ở tên ngành đào tạo. Thí sinh nên tìm hiểu kỹ chương trình học của từng trường – thông tin thường được công khai trên website – trước khi đưa ra quyết định.

GS Nguyễn Tiến Thảo cũng cho rằng giữa chọn ngành và chọn trường không có yếu tố nào quan trọng hơn, bởi cả hai đều cần dựa trên sự hiểu biết về chính mình. Mỗi trường đại học có thế mạnh và triết lý đào tạo riêng, phù hợp với những nhóm sinh viên khác nhau.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh công nghệ và thị trường lao động biến động nhanh chóng, nền tảng kiến thức vững chắc cùng khả năng thích ứng mới là chìa khóa giúp người trẻ phát triển bền vững. Không có ngành hay trường nào tự thân là “hot”; điều quyết định vẫn là bản thân người học có đủ quyết tâm để trở thành phiên bản tốt nhất của mình hay không.