Tuyển sinh Đại học 2026: Siết chặt xét tuyển học bạ, chấm dứt thời kỳ "học bạ đẹp, điểm thi thấp"

Theo dự thảo quy chế tuyển sinh mới nhất từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, các tiêu chí xét tuyển sẽ được thắt chặt đáng kể nhằm đưa phương thức này trở về với giá trị thực, đánh giá chính xác năng lực người học thay vì chỉ dựa trên những con số "làm đẹp" từ bậc phổ thông.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong dự thảo chính là việc áp mức sàn điểm thi tốt nghiệp THPT đối với thí sinh sử dụng phương thức xét học bạ. Cụ thể, thí sinh muốn trúng tuyển theo diện này phải đạt tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp (theo tổ hợp xét tuyển hoặc Toán, Văn và một môn khác) tối thiểu 16/30 điểm. Đối với các ngành có ngưỡng đầu vào đặc thù do các Bộ phối hợp quy định, mức điểm thi tốt nghiệp yêu cầu có thể lên tới từ 20 điểm trở lên. Điều này đồng nghĩa với việc, kể cả khi sở hữu một bảng điểm học bạ "trong mơ", thí sinh vẫn sẽ bị loại nếu không chứng minh được năng lực thông qua kỳ thi tốt nghiệp quốc gia.

Bên cạnh ngưỡng điểm sàn, Bộ cũng thay đổi cách thức tính điểm học bạ để đảm bảo tính toàn diện. Các trường đại học sẽ không còn được phép chỉ sử dụng riêng kết quả của năm lớp 12 mà phải xét điểm trung bình chung của ít nhất 3 môn trong toàn bộ 6 học kỳ (từ lớp 10 đến lớp 12). Trong đó, môn Toán hoặc Ngữ văn bắt buộc phải có mặt và chiếm trọng số không dưới 1/3 tổng điểm xét tuyển. Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, quy định này nhằm buộc học sinh không được lơ là kiến thức trong năm cuối cấp, đồng thời đảm bảo nguồn tuyển cho các trường đạt ngưỡng chất lượng cần thiết để tiếp nhận kiến thức bậc đại học.

Dưới góc nhìn của các chuyên gia và cơ sở đào tạo, mức sàn 16 điểm được coi là một rào cản mang tính sàng lọc cao. Thực tế những năm trước, điểm sàn đại học thường dao động từ 13-15 điểm. Việc nâng mức sàn lên 16 điểm dự báo sẽ gây khó khăn cho nhóm thí sinh có học lực trung bình nhưng lại mở ra cơ hội công bằng hơn cho những em có thái độ học tập nghiêm túc. Dự thảo này được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để tình trạng bất cập khi kết quả học tập tại trường THPT và điểm thi thực tế có sự chênh lệch lớn.

Trong bối cảnh quy chế mới sắp thực thi, bức tranh tuyển sinh năm 2026 đang có sự phân hóa rõ rệt giữa các trường đại học. Hiện có khoảng 45 trường dự kiến vẫn giữ phương thức xét học bạ, có thể kết hợp thêm các yếu tố như chứng chỉ quốc tế hoặc điểm đánh giá năng lực. Tuy nhiên, một làn sóng "nói không với học bạ" cũng đang hình thành khi nhiều đơn vị lớn như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) hay Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông đã thông báo loại bỏ hoàn toàn phương thức này khỏi đề án tuyển sinh. 

Sự thay đổi này đòi hỏi thí sinh năm 2026 cần có chiến lược ôn tập toàn diện, không thể chỉ dựa vào kết quả học tập trên lớp mà phải đầu tư nghiêm túc cho kỳ thi tốt nghiệp THPT.