Hệ miễn dịch hoạt động như thế nào?

Khi một con muỗi cắn bạn, thậm chí bạn sẽ không biết nếu không có vết sưng đỏ, kèm cơn ngứa ngáy xuất hiện. Tuy khó chịu, nhưng chỗ sưng đó là một dấu hiệu cho thấy bạn đang được bảo vệ bởi hệ miễn dịch chống lại sự nhiễm khuẩn, ốm đau và bệnh. Không có nó, bạn sẽ bị phơi nhiễm với hàng tỷ vi khuẩn, vi rút và chất độc, thậm chí chỉ với một vết đứt tay nhỏ hay một cơn cảm cúm cũng đủ giết chết bạn.

Hệ miễn dịch dựa vào hàng triệu tế bào bạch cầu, được sản xuất từ tủy xương. Những tế bào này di chuyển trong mạch máu và hệ thống bạch huyết, một mạng lưới các mạch giúp làm sạch độc tố và chất dư thừa trong cơ thể. Cơ thể của ta có khoảng 4,000 đến 11,000 tế bào bạch cầu trong mỗi micro lít máu.

Bạch cầu làm việc như những nhân viên bảo vệ, liên tục kiểm tra máu, mô và các cơ quan. Hệ thống này chủ yếu dựa vào các dấu hiệu gọi là kháng nguyên để phát hiện sự hiện diện của những kẻ xâm lăng. Ngay khi phát hiện ra chúng, chỉ mất vài phút để phản ứng miễn dịch xảy ra. Các mối nguy hại đối với cơ thể ta rất nhiều, nên phản ứng miễn dịch phải thích nghi, nhiều loại bạch cầu khác nhau giải quyết các mối đe dọa theo nhiều cách khác nhau.

Đầu tiên, những đại thực bào đi vào máu và hủy diệt mọi tế bào lạ mà nó gặp. Sau đó, những thực bào nhận diện kháng nguyên trên những kẻ xâm lăng mà chúng tiếp cận và truyền thông tin này đến nhóm tế bào phòng thủ thứ 2, những tế bào bạch huyết. Một nhóm những tế bào bạch huyết gọi là tế bào T đi tìm tế bào của cơ thể bị đã nhiễm khuẩn và nhanh chóng tiêu hủy chúng.

Trong khi đó, những tế bào B dùng thông tin thu thập được từ những kháng nguyên để bắt đầu sản xuất những protein đặc hiệu gọi là các kháng thể. Đây là phần chủ lực: Mỗi kháng nguyên có một kháng thể phù hợp có thể bám theo và hủy diệt những tế bào xâm lăng. Những tế bào B có thể sản xuất hàng triệu kháng thể và rải khắp cơ thể để tấn công những kẻ xâm lăng cho đến khi mối đe dọa bị tiêu diệt hoàn toàn.

Trong khi quá trình miễn dịch đang diễn ra thì cơ thể phải chịu các triệu chứng như sốt cao và sưng, thật ra đây cũng là cơ chế hỗ trợ hệ miễn dịch vì vi khuẩn và virus nhạy cảm với nhiệt độ nên sẽ khó sinh sản và lây lan hơn. Và khi, những tế bào cơ thể bị tổn thương, nó tiết ra những hóa chất làm chất lỏng rò rỉ vào các mô xung quanh, tạo nên những chỗ sưng. Nó cũng thu hút những thực bào, tiêu hủy những kẻ xâm lăng và những tế bào bị tổn thương.

Thông thường, một phản ứng miễn dịch sẽ tiêu diệt mối đe dọa trong vài ngày nhưng đó không phải mục đích chính của nó. Qua sự nâng cấp liên tục theo thời gian, hệ thống miễn dịch ngày càng đa dạng và mạnh mẽ hơn. Khi các tế bào B và T nhận diện các kháng nguyên, chúng có thể dùng thông tin đó để phân biệt những kẻ xâm lăng. Thế nên, khi mối đe dọa quay lại, tế bào có thể nhanh chóng sản xuất kháng thể đúng để giải quyết nó trước khi nó ảnh hưởng đến cơ thể.

Tuy nhiên, không hẳn là hệ miễn dịch luôn làm việc một cách hiệu quả. Một số người có những căn bệnh tự miễn khiến hệ miễn dịch nhầm lẫn và tấn công những tế bào khỏe của cơ thể. Chúng ta vẫn chưa biết chính xác nguyên nhân của sự tự miễn này, nhưng những rối loạn này phá hoại ngầm hệ miễn dịch khiến cơ thể gặp phải những vấn đề như viêm khớp, Bệnh đái tháo đường loại 1 và bệnh đa xơ.

Dung (Nguoiduatin.vn)