Dù loài người mới chỉ tồn tại vài trăm nghìn năm nhưng chúng ta lại sở hữu một trí tuệ rất ưu việt, vậy nguyên nhân gì mà khủng long đã thống trị Trái Đất hơn 100 triệu năm lại không hề tiến hóa được thông minh như chúng ta?

 

 

Trên thực tế tiến hóa sẽ chẳng theo một quy luật nào bởi có rất nhiều loài trong tự nhiên tiến hóa không tuân theo những quy luật mà chúng ta vẫn đề ra, có loài đã tiến hóa để rồi "vứt bỏ" đôi mắt mà tổ tiên của chúng phải qua rất nhiều giai tiến hóa để có được, có loài "vứt bỏ" tứ chi và mắt để rồi lại tiến hóa để có được chúng. 

Vì vậy, sự phát triển của trí thông minh chỉ là một trong nhiều con đường của sự tiến hóa, bản thân nó không có gì đặc biệt bởi nhiều loài động vật cũng có trí thông minh, và trí thông minh quả thực là một trong những ưu thế để có thể thích nghi với môi trường sống. 

Để có thể phát triển được trí thông minh thì kích thước não so với tỷ lệ cơ thể cũng phải phát triển, và điều đó đồng nghĩa với việc phải cung cấp một lượng protein lớn trong khẩu phần ăn. Vì vậy hầu hết các loài động vật ăn cỏ sẽ không có cơ hội để tiến hóa theo hướng này, thay vào đó là các loài động vật ăn thịt và ăn tạp.

Đối với động vật ăn thịt, trí thông minh không phải là một lựa chọn đặc biệt hiệu quả. Ngay cả khi con người chúng ta đã trời thành loài thống trị trái đất, thế nhưng khi phải đối mặt với những loài thú ăn thịt bằng tay không thì phần trăm chiến thắng của chúng ta gần như là không thể.

Hơn nữa, trí thông minh là một chỉ số sinh lý của sự đầu tư siêu cao về năng lượng, sau khi đạt đến một mức độ nhất định, việc tiêu hao năng lượng quá mức của bộ não sẽ kéo theo khả năng cạnh tranh sinh tồn của bạn giảm xuống. Trên thực tế bộ não của con người chỉ chiếm 2% cơ thể nhưng lại tiêu thụ 25% tổng năng lượng. 

Mức độ tiêu thụ năng lượng này dường như là một hằng số và hầu như không giảm xuống ngay cả khi chúng ta đi ngủ. Vì vậy, đối với loài ăn thịt, trí thông minh của chúng dường như không cần phải quá ưu việt bởi chúng chỉ cần thông minh hơn loài ăn cỏ và tiến hóa để phát triển thể hình, tốc độ và sức mạnh.

Điều này cũng đúng đối với khủng long, khủng long ăn thịt đứng đầu chuỗi thức ăn có thể có trí thông minh tương đối cao, có thể sánh ngang với hổ và sư tử hoặc thông minh hơn nữa, nhưng chúng hoàn toàn không có cơ hội tiến hóa để có thể thông minh được như con người.

Hơn nữa các loài ăn thịt lớn sẽ đi vào ngõ cụt của quá trình tiến hóa, sự phụ thuộc của chúng vào móng vuốt và sức mạnh thể lực đã trở thành lối mòn trong tiến hóa. 

Có thể thấy cơ hội tiến hóa để có được trí tuệ lúc này thuộc về các loài ăn tạp, vậy cần đáp ứng những điều kiện gì để tiến hóa theo hướng thông minh?

Có lẽ điều đầu tiên đó là cơ thể phát phát triển để có kích thước đủ lớn ở một mức độ nhất định, hoạt động theo nhóm và có khả năng hoàn thành các chuyển động phức tạp.

Đối với các loài đáp ứng các điều kiện này, sức mạnh của nhóm thay thế nhu cầu của sức mạch đơn lẻ từ đó không cần phải quá tập trung tiến vào sức mạnh của móng vuột như các loài ăn thịt. 

Vì vậy não sẽ tiếp tục phát triển dưới áp lực của nhu cầu hợp tác xã hội, chẳng hạn như những loài họ hàng xa đã tuyệt chủng của chúng ta, chúng đã phát triển để có một bộ não lớn và có thể sử dụng lửa từ 500.000 năm trước đến 300.000 năm trước, khác xa với các loài động vật khác.

 

Dung (Nguoiduatin.vn)