Trước tình trạng vốn của doanh nghiệp bị đọng lại do cơ chế hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT), Bộ Tài chính đã trình dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thuế GTGT nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn đang gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

Luật Thuế GTGT được Quốc hội thông qua vào ngày 26/11/2024 và dự kiến có hiệu lực từ 1/7/2025. Tuy nhiên, sau hàng loạt kiến nghị từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng nhiều hiệp hội, doanh nghiệp, Bộ trưởng Bộ Tài chính – theo ủy quyền của Thủ tướng – đã gửi tờ trình đề nghị Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét điều chỉnh một số nội dung của luật.

Doanh nghiệp kêu khó vì chính sách hiện hành

Theo phản ánh, quy định hiện tại đang khiến doanh nghiệp gặp nhiều áp lực tài chính, đặc biệt tại khâu thương mại nông sản. Doanh nghiệp phải tạm nộp 5% thuế GTGT đầu vào khi mua bán nông sản, trong khi phần lớn các mặt hàng như cà phê, hồ tiêu, cá da trơn… đều phục vụ xuất khẩu nên lại phải chờ hoàn thuế. Quy trình này gây mất thời gian, khiến doanh nghiệp bị đọng vốn và gặp khó khăn trong dòng tiền, nhất là khi các tổ chức tín dụng không giải ngân khoản thuế GTGT tạm nộp.

Các hiệp hội ngành hàng cho biết quy định này có thể khiến hàng nghìn tỷ đồng bị “treo” trong nửa cuối năm 2025: ngành cà phê – ca cao ước tính khoảng 5.000 tỷ đồng, ngành hồ tiêu – gia vị khoảng 2.162 tỷ đồng và lĩnh vực lương thực khoảng 2.016 tỷ đồng.

W-hoan thue.jpg
Bộ Tài chính đã trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thuế GTGT nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về hoàn thuế, giúp khơi thông nguồn vốn cho doanh nghiệp. Ảnh: Hoàng Hà

Ngoài ra, chính sách hiện hành còn tạo ra sự thiếu công bằng giữa sản phẩm nông – thủy sản trong nước và hàng nhập khẩu, bởi nông sản nhập khẩu không chịu thuế GTGT khi vào Việt Nam. Ở lĩnh vực thức ăn chăn nuôi, việc xếp nhóm hàng này vào diện không chịu thuế khiến doanh nghiệp không được khấu trừ hay hoàn thuế đầu vào, dẫn đến chi phí sản xuất tăng và làm giảm sức cạnh tranh trước hàng ngoại vốn cũng không chịu thuế.

Một bất cập khác là doanh nghiệp chỉ được hoàn thuế nếu bên bán đã hoàn tất nghĩa vụ kê khai và nộp thuế. Điều kiện này khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu bị chậm hoàn thuế do phải chờ xác minh thông tin từ phía người bán, làm tăng rủi ro trong hoạt động kinh doanh.

Ba nhóm chính sách được đề nghị sửa đổi

Trong bối cảnh mưa bão, lũ lụt đang gây thiệt hại nặng nề cho ngành nông nghiệp và chăn nuôi, Bộ Tài chính đánh giá việc sửa đổi Luật Thuế GTGT là cần thiết và cấp bách.

Dự thảo luật bổ sung quy định cho phép các sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt… chưa qua chế biến hoặc chỉ sơ chế thông thường, khi mua bán ở khâu thương mại, sẽ không phải kê khai và nộp thuế GTGT nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào. Nhờ đó, doanh nghiệp không phải chịu mức thuế GTGT 5% đầu vào như trước, giảm tình trạng thu rồi hoàn gây lãng phí thời gian và làm tắc nghẽn dòng vốn.

Dự thảo cũng điều chỉnh chính sách đối với nhóm nông – thủy sản dùng làm thức ăn chăn nuôi để thống nhất với quy định hiện hành. Theo đánh giá của Bộ Tài chính, sự thay đổi này sẽ giúp doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi giảm chi phí, từ đó tăng sức cạnh tranh trước hàng nhập khẩu.

Một điểm quan trọng khác là đề xuất bỏ quy định chỉ hoàn thuế khi người bán đã kê khai và nộp thuế. Nếu được thông qua, thủ tục hoàn thuế đối với doanh nghiệp xuất khẩu sẽ được rút ngắn, giảm đáng kể thời gian chờ đợi và hạn chế rủi ro phát sinh.

Minh Ngọc (SHTT)