Đánh thuế tài sản số: Cần lộ trình phù hợp

Nguồn thu ngân sách đáng kể

Tại dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (thay thế), Bộ Tài chính đề xuất thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số (gồm tài sản ảo, tài sản mã hóa) trên sàn giao dịch có quản lý minh bạch sẽ phải chịu thuế. Mức thuế suất dự kiến áp dụng là 0,1% trên giá trị chuyển nhượng của từng lần giao dịch, tương tự như áp dụng với chứng khoán.

Như vậy với quy mô giao dịch hàng năm ước tính khoảng 100 tỷ USD, nếu áp dụng mức thuế suất 0,1% thì ngân sách nhà nước có thể thu về hơn 800 triệu USD mỗi năm. Con số này khẳng định tầm quan trọng về mặt tài khóa của việc đưa giao dịch tài sản số vào diện chịu thuế.

Bộ Tài chính đề xuất đánh thuế thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số trên sàn giao dịch. Mức thuế suất dự kiến áp dụng là 0,1%.

Thời gian qua có 3 sự kiện pháp lý quan trọng đã tạo nền móng vững chắc cho sự phát triển lĩnh vực tài sản số. Theo đó, Quốc hội đã thông qua nghị quyết về phát triển trung tâm tài chính, trong đó cho phép xây dựng các sàn giao dịch chuyên biệt, bao gồm cả sàn giao dịch tài sản mã hóa – một nội dung thể hiện tinh thần đổi mới sáng tạo và phù hợp xu thế công nghệ toàn cầu. Bên cạnh đó Bộ Tài chính đã trình Chính phủ Nghị quyết thí điểm về sàn giao dịch tài sản mã hóa. Cuối cùng, Luật Công nghiệp và Công nghệ số đã chính thức định nghĩa rõ ràng các khái niệm liên quan đến tài sản số, tài sản ảo và tài sản mã hóa, tạo hành lang pháp lý để xây dựng hệ thống quy định cụ thể trong lĩnh vực mới này.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng nhận định, Việt Nam là một trong số ít quốc gia trên thế giới có bước đi pháp lý cụ thể cho tài sản số. Không chỉ dừng lại ở định hướng chiến lược, chúng ta đang hành động bằng luật pháp để tạo điều kiện cho hoạt động đầu tư, kinh doanh trong lĩnh vực này.

Do vậy theo khẳng định của giới chuyên gia việc đưa ra lộ trình chính sách thuế cho giao dịch loại tài sản này là cần thiết. Việc áp thuế giao dịch tài sản số cần quản lý minh bạch.

Theo ông Nguyễn Quang Huy - Giám đốc điều hành Khoa Tài chính Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi), đây là một bước tiến rõ rệt trong tư duy chính sách, khi Nhà nước bắt đầu có những động thái định danh tài sản số trong khung quản lý chính quy, thay vì để nó tồn tại như một vùng xám. Việc lựa chọn mức thuế suất 0,1% - tương đương với thuế chuyển nhượng chứng khoán là hợp lý, tạo sự nhất quán trong cách tiếp cận đối với các loại tài sản có tính đầu tư và giao dịch trên nền tảng số.

Thúc đẩy phát triển hệ sinh thái số

Theo các chuyên gia, khi áp thuế cho giao dịch trên các sàn giao dịch hợp pháp là nâng cao nhận thức nộp thuế cho nhà đầu tư. Xa hơn, Bộ Tài chính cũng cần đưa ra những lộ trình rõ ràng trong việc phát triển Luật Thuế thu nhập cá nhân đối với tài sản số dựa vào kinh nghiệm của các nước phát triển để tránh thất thu thuế cũng như làm tăng niềm tin của nhà đầu tư.

Ông Huy cho rằng, việc thiết kế chính sách thuế đối với tài sản số cần được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ quản lý tài khóa, mà còn như một đòn bẩy kiến tạo thị trường, tạo sự minh bạch. Để đạt được sự hài hòa đó, có thể cân nhắc một số giải pháp như: Phân loại tài sản số và thiết kế thuế suất phù hợp; ưu tiên cơ chế thuế đơn giản, dễ tuân thủ; tạo không gian phát triển cho doanh nghiệp công nghệ tài chính trong nước. Đặc biệt, có lộ trình thử nghiệm và điều chỉnh linh hoạt. Theo đó, chính sách thuế đối với tài sản số nên bắt đầu từ quy mô nhỏ, có thể thí điểm trên một số sàn giao dịch có hạ tầng dữ liệu tốt và mức độ tuân thủ cao. Từ đó, nhà quản lý có thể hiệu chỉnh dần theo phản hồi thực tế, trước khi nhân rộng.

TS Chu Thanh Tuấn - Phó Chủ nhiệm nhóm ngành Cử nhân kinh doanh (Đại học RMIT Việt Nam) nêu quan điểm, để thu hút đầu tư mà vẫn bảo đảm nguồn thu thuế ổn định, Việt Nam cần một mô hình thuế cân bằng. Thuế giao dịch thấp kết hợp với thuế lãi về vốn trong khung thuế thu nhập cá nhân có thể giúp duy trì tính công bằng mà không làm suy yếu thị trường. Ngoài ra, Việt Nam nên cân nhắc miễn Thuế giá trị gia tăng cho tiền mã hóa, nhằm tránh đánh thuế hai lần và duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường giám sát các sàn giao dịch bằng cách yêu cầu các nền tảng giao dịch trong nước phải báo cáo chi tiết giao dịch. Điều này sẽ giúp cơ quan thuế theo dõi hoạt động hiệu quả hơn. Đồng thời, Việt Nam cần hợp tác với các tổ chức quốc tế nhằm giám sát các giao dịch xuyên biên giới và ngăn chặn hành vi trốn thuế. Thay vì chỉ tập trung vào nguồn thu từ thuế, Chính phủ còn có thể tạo thêm nguồn thu từ phí cấp phép hoạt động, bằng cách yêu cầu các sàn giao dịch tiền mã hóa và các dự án phát hành tiền mã hóa lần đầu (ICO) phải đăng ký chính thức.