Đề xuất doanh nghiệp phải thu hồi, tái chế pin xe điện từ năm 2029

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất tăng trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc thu hồi và tái chế pin xe điện.

Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu sản phẩm sẽ phải thực hiện thu hồi để tái chế theo tỷ lệ bắt buộc. Đây là một phần trong việc thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu (EPR).

Tại dự thảo nghị định quy định chi tiết, tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với pin xe điện sử dụng công nghệ Lithium và Nickel-Metal Hydrid (NiMH) được đề xuất ở mức 8% tổng số lượng sản phẩm bán ra thị trường trong ba năm 2029-2031.

Sau giai đoạn này, tỷ lệ tái chế bắt buộc sẽ tăng lên 15% trong ba năm tiếp theo. Trong khi đó, theo quy định hiện hành, tỷ lệ tái chế đối với nhóm sản phẩm này đang ở mức 0%.

Doanh nghiệp có thể tự tái chế hoặc xuất khẩu pin đã qua sử dụng

Theo hướng dẫn được đề xuất, doanh nghiệp có thể thực hiện tái chế pin bằng nhiều cách, trong đó có tháo dỡ, phân loại và thu hồi các vật liệu như nhựa, lithium hoặc những kim loại khác.

Một phương án khác là đưa sản phẩm đã qua sử dụng ra nước ngoài để thực hiện tái chế.

Đáng chú ý, đơn vị soạn thảo cũng đề xuất bỏ phương án đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường để thực hiện nghĩa vụ EPR. Đây là một trong những phương án đang được quy định tại Luật Bảo vệ môi trường 2020, bên cạnh việc doanh nghiệp tự thu hồi, tự tái chế hoặc thuê, ủy quyền cho bên thứ ba thực hiện.

Theo cơ quan soạn thảo, việc đóng tiền để hỗ trợ tái chế được cho là chưa phù hợp với nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền”.

Trong quá trình góp ý cho dự thảo trước đó, nhiều doanh nghiệp đã bày tỏ lo ngại về tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với pin xe điện.

Hiệp hội các Nhà sản xuất Xe máy Việt Nam (VAMM) và Hiệp hội các Nhà sản xuất ôtô (VAMA) cho rằng hệ thống hạ tầng tái chế hiện chưa đủ khả năng đáp ứng nhu cầu. Trong khi đó, công nghệ trong nước vẫn chưa thể thu hồi được lithium và nickel từ pin.

Điều này khiến doanh nghiệp đứng trước tình thế khó khăn: họ không thể tự thu hồi xe đã thải bỏ, nhưng đồng thời cũng khó tìm được đối tác tái chế có đủ năng lực.

Tiếp thu những ý kiến này, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất cơ chế chuyển tiếp đối với nghĩa vụ tái chế.

Cụ thể, nếu trong năm 2029 doanh nghiệp chưa hoàn thành đủ tỷ lệ 8%, phần nghĩa vụ còn thiếu có thể được chuyển sang các năm tiếp theo, với thời gian tối đa 5 năm. Doanh nghiệp cũng có thể xuất khẩu pin sang nước thứ ba để tái chế trước khi phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ từ năm 2033.

Đề xuất kéo dài vòng đời pin xe điện

Bên cạnh vấn đề tái chế, Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam đề xuất có thêm chính sách khuyến khích tái sử dụng pin sạc xe điện.

Theo hiệp hội này, pin xe điện là sản phẩm đặc thù khi ngay cả lúc không còn phù hợp để sử dụng trên phương tiện, pin vẫn có thể được tận dụng làm thiết bị lưu trữ năng lượng.

Việc tái sử dụng theo hướng này được cho là có thể kéo dài vòng đời sản phẩm và giảm lượng chất thải ra môi trường. Hiệp hội cho rằng cách tiếp cận này cũng phù hợp với cách xử lý đang được áp dụng tại Mỹ, Nhật Bản, châu Âu và Trung Quốc.

Về đề xuất trên, cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết các trường hợp đặc thù sẽ tiếp tục được nghiên cứu và quy định cụ thể trong nghị định hướng dẫn thi hành.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến vào tuần trước và dự kiến được trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai vào tháng tới.

Bích Ngọc (SHTT)