Bộ Công Thương cho rằng việc chiết khấu xăng dầu có thời điểm giảm về 0 đồng xuất phát từ độ trễ của cơ chế điều hành giá hiện hành, đồng thời đề xuất chuyển sang cơ chế thị trường nhằm xử lý những bất cập kéo dài.

Bộ Công Thương vừa có phản hồi đối với nhiều ý kiến từ doanh nghiệp, hiệp hội và các tổ chức liên quan trong dự thảo tờ trình Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu, thay thế Nghị định 83 cùng các văn bản sửa đổi trước đó. Một trong những nội dung được quan tâm là tình trạng chiết khấu xăng dầu nhiều thời điểm giảm xuống mức rất thấp, thậm chí bằng 0 đồng/lít.

Theo phản ánh từ các doanh nghiệp, hiện tượng này thường xuất hiện khi giá dầu thế giới biến động mạnh, đặc biệt trong các giai đoạn căng thẳng địa chính trị như xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran. Nhiều đơn vị cho rằng cơ chế hiện nay khiến giá bán lẻ được Nhà nước điều hành, trong khi giá bán buôn lại gần như do doanh nghiệp đầu mối quyết định. Khi giá bán buôn được điều chỉnh sát với giá bán lẻ, các cửa hàng bán lẻ gần như không còn lợi nhuận để duy trì hoạt động.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng bày tỏ lo ngại nếu quy định mới chỉ trao quyền quyết định giá bán lẻ cho doanh nghiệp đầu mối thì các cửa hàng bán lẻ vẫn có thể rơi vào tình trạng bị ép chiết khấu xuống dưới mức hòa vốn. Vì vậy, các doanh nghiệp kiến nghị cần có giải pháp để bảo đảm sự công bằng trong toàn bộ chuỗi phân phối xăng dầu.

25-1784967934-doanh-nghiep-than-tho-chiet-khau-xang-dau-ve-0-dong-bo-cong-thuong-len-tieng
Ảnh minh họa

Giải thích về vấn đề này, Bộ Công Thương cho biết nguyên nhân chủ yếu nằm ở phương thức điều hành giá hiện hành. Theo đó, giá cơ sở được tính toán dựa trên công thức sử dụng dữ liệu chi phí kinh doanh bình quân của quý trước, trong khi giá dầu thế giới có thể biến động rất nhanh trong quý hiện tại. Sự chênh lệch này khiến chi phí thực tế của doanh nghiệp đầu mối tăng lên nhưng chưa được phản ánh kịp thời vào giá bán.

Để cân đối lợi nhuận, các doanh nghiệp đầu mối buộc phải cắt giảm mức chiết khấu dành cho hệ thống bán lẻ, dẫn đến việc chiết khấu giảm sâu hoặc về mức 0 đồng như nhiều doanh nghiệp đã phản ánh trong thời gian qua.

Nhằm khắc phục bất cập, Bộ Công Thương cho biết dự thảo nghị định mới được xây dựng theo hướng vận hành hoàn toàn theo cơ chế thị trường đối với giá xăng dầu. Theo đó, Nhà nước sẽ không còn công bố giá cơ sở theo định kỳ như hiện nay mà trao quyền quyết định giá bán cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, các thương nhân phân phối không thuộc hệ thống của doanh nghiệp đầu mối sẽ được chủ động xác định giá bán lẻ. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vẫn phải thực hiện kê khai giá với cơ quan quản lý để phục vụ công tác kiểm tra và giám sát.

Bên cạnh đó, Nhà nước sẽ chỉ công bố một yếu tố cấu thành giá là chi phí kinh doanh định mức nhằm hạn chế tình trạng doanh nghiệp điều chỉnh giá thiếu hợp lý.

Đối với khu vực vùng sâu, vùng xa, dự thảo quy định giá bán lẻ do thương nhân phân phối đưa ra không được vượt quá mức giá bán lẻ cao nhất mà thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn và cùng thời điểm.

Ngoài ra, dự thảo cũng bổ sung trách nhiệm của các doanh nghiệp đầu mối trong việc bảo đảm quyền lợi cho các thương nhân phân phối nhận hàng từ hệ thống của mình. Đây được xem là giải pháp nhằm hạn chế tình trạng chiết khấu bị cắt giảm quá mức, góp phần tạo sự cân bằng hơn trong chuỗi cung ứng xăng dầu.