Giá xăng dầu giảm mạnh 37-51% nhưng nhiều mặt hàng vẫn "neo" cao, người tiêu dùng tiếp tục gánh áp lực chi tiêu

Trong một lần mua sắm tại siêu thị mini gần nhà ở khu vực Đại Từ (Định Công, Hà Nội), chị Ngô Thị Hạnh nhận thấy loại mì ăn liền gia đình thường sử dụng vẫn được bán với giá 9.500 đồng mỗi gói. Theo bảng niêm yết, mức giá này đã được áp dụng từ ngày 4/4/2026 - thời điểm ngay sau khi giá dầu đạt mức cao kỷ lục. So với trước đó, mỗi gói mì đã tăng thêm khoảng 1.000 đồng và đến nay vẫn chưa được điều chỉnh giảm.

Theo chị Hạnh, vào thời điểm giá xăng dầu leo thang, việc hàng hóa đồng loạt tăng giá là điều có thể hiểu được bởi chi phí vận chuyển, nguyên liệu và nhiều khoản đầu vào đều tăng. Tuy nhiên, điều khiến người tiêu dùng băn khoăn là khi giá nhiên liệu đã giảm sâu suốt thời gian qua, phần lớn hàng hóa và dịch vụ vẫn duy trì mức giá cao như trước.

Việc nhiều mặt hàng tăng từ vài nghìn đến hàng chục nghìn đồng khiến chi tiêu của gia đình chị tăng lên đáng kể. Suốt nhiều tháng qua, gia đình phải cân nhắc cắt giảm nhiều khoản để cân đối ngân sách.

Theo diễn biến thị trường, giá xăng trong nước đã giảm khoảng 37% so với mức đỉnh được ghi nhận vào cuối tháng 3, trong khi dầu diesel giảm tới khoảng 51%. Xăng E5 RON92 hiện thấp hơn hơn 10.700 đồng mỗi lít so với mức cao nhất trước đây, còn xăng E10 RON95-III giảm hơn 11.500 đồng mỗi lít. Dầu diesel cũng giảm gần 23.000 đồng mỗi lít so với thời điểm lập đỉnh hồi đầu tháng 4.

Dù vậy, nếu so với thời điểm trước khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, giá dầu diesel vẫn cao hơn, trong khi giá xăng chỉ dao động quanh mức cũ.

Là người kinh doanh nông sản trực tuyến, chị Vũ Huyền ở phường Nam Từ Liêm cho biết giá cước vận chuyển đã giảm so với giai đoạn cao điểm nhưng vẫn ở mức khá cao. Nếu trước đây một thùng hàng từ Sơn La về Hà Nội chỉ khoảng 100.000 đồng thì khi giá nhiên liệu tăng đã vọt lên 180.000 đồng. Hiện nay, mức cước giảm còn khoảng 150.000 đồng nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với trước.

Theo chị, chi phí vận chuyển là một phần quan trọng trong giá bán sản phẩm, vì vậy việc đưa giá hàng hóa trở về mức cũ là điều không dễ thực hiện.

Không chỉ hàng hóa thiết yếu, nhiều dịch vụ ăn uống cũng vẫn giữ nguyên mức giá sau khi đã điều chỉnh tăng. Một quán phở trên đường Nguyễn Cảnh Dị (Định Công) từng tăng thêm 5.000 đồng mỗi tô vào cuối tháng 3 với lý do chi phí nguyên liệu tăng theo giá xăng dầu. Đến nay, dù giá nhiên liệu đã giảm mạnh, mức giá mới vẫn được duy trì. Chủ quán cho rằng ngoài nguyên liệu, nhiều khoản chi phí khác, trong đó có nghĩa vụ thuế, cũng đã thay đổi nên chưa thể giảm giá.

Thực tế, mặt bằng giá của nhiều nhóm hàng như thực phẩm, đồ uống hay chi phí đi lại vẫn cao hơn đáng kể so với đầu năm. Điều này khiến áp lực sinh hoạt của nhiều hộ gia đình chưa được cải thiện, bất chấp diễn biến thuận lợi của giá xăng dầu.

Số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cũng phản ánh xu hướng này khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 5 tháng đầu năm tăng 4,31% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,77%, nhà ở cùng các chi phí điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,64%, giao thông tăng 5,22%, còn nhóm hàng hóa và dịch vụ khác tăng 3,96%.

Lý giải về hiện tượng giá hàng hóa giảm chậm hơn giá xăng dầu, lãnh đạo một doanh nghiệp sản xuất thực phẩm và đồ uống cho biết nhiên liệu chỉ là một yếu tố trong cơ cấu chi phí. Giá thành sản phẩm còn phụ thuộc vào nhiều khoản như tiền lương, mặt bằng, điện năng, khấu hao máy móc và nguyên liệu sản xuất.

Theo vị này, doanh nghiệp thường tính toán giá bán theo chu kỳ dài thay vì điều chỉnh liên tục theo biến động từng ngày của thị trường. Trong bối cảnh giá nhiên liệu vẫn thay đổi khó lường, các đơn vị sản xuất có xu hướng chờ thị trường ổn định trước khi cân nhắc điều chỉnh giá.

Ngoài ra, quan hệ cung - cầu cũng ảnh hưởng đáng kể đến quyết định về giá. Nếu nhu cầu tiêu dùng vẫn cao và áp lực cạnh tranh chưa lớn, doanh nghiệp sẽ ít có động lực giảm giá ngay. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều mặt hàng tăng nhanh nhưng lại giảm rất chậm.

Chuyên gia kinh tế Lê Quốc Phương nhận định xăng dầu là đầu vào quan trọng của nhiều ngành sản xuất nên khi giá tăng sẽ kéo theo hàng loạt chi phí khác, từ vận tải đến logistics, khiến giá hàng hóa đồng loạt đi lên. Ngược lại, khi giá xăng dầu giảm, quá trình điều chỉnh thường cần thêm thời gian vì doanh nghiệp còn chịu tác động của nhiều yếu tố khác.

Ông cũng cho rằng trong bối cảnh giá nhiên liệu liên tục biến động và những rủi ro từ tình hình địa chính trị vẫn hiện hữu, doanh nghiệp có tâm lý thận trọng khi thay đổi giá bán. Tuy nhiên, nếu giá xăng dầu duy trì ở mức thấp trong khoảng một tháng mà nhiều mặt hàng vẫn không được điều chỉnh, cơ quan chức năng cần xem xét nguyên nhân và tăng cường kiểm tra để ngăn chặn tình trạng lợi dụng biến động thị trường nhằm tăng giá bất hợp lý.